Tag: Mavji Maheshwari

સમયચક્ર :: INTERNET – આધુનિક જગતનું ચાલક બળ

વિજ્ઞાનીઓ જે રીતે નવી નવી શોધો જગત સમક્ષ મુકી રહ્યા છે તે જોતાં આવનારા સમયમાં જીવન મુલ્યો સમૂળગાં જ બદલાઈ જાય તો નવાઈ નહીં. આજની ટેકનીક જેના ઉપર ચાલી રહી છે તે છે INTERNET. નોકરીની અરજી કરવાથી માંડીને ઉપગ્રહોને પૃથ્વીની…

સમયચક્ર : ‘બાબાણીબોલી’ (પિતૃભાષા) કચ્છી હવે શાસ્ત્રીયતા ઝંખે છે

    કચ્છીભાષા ઇન્ડો-આર્યન ભાષા સમુહની જ છે, જેમાં મોટાભાગની ભારતીય ભાષાઓનો સમાવેશ થાય છે. ભારતની ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી મુજબ ૧૦,૩૧,૦૦૦ લોકો કચ્છી બોલે છે. કચ્છી, પાકિસ્તાનનાં  સિંધપ્રાંતમાં પણ બોલાય છે અને  સિંધી ભાષા સાથે ઘણું સામ્ય ધરાવે છે.  કચ્છની સ્વતંત્ર એવી કચ્છી…

સમયચક્ર : યુવાનીનો ચડતો ખુમાર એટલે મોટર સાયકલ

ભારત દેશે ભલે વાહનોની શોધમાં યોગદાન આપ્યું ન હોય, પરંતુ વાયુવેગે ઉડતા હિન્દુ દેવતાઓના વાહનોની કલ્પના તો પુરાતન છે. પોતાના પગની કુદરતી ગતિને અનેકગણી કરી દોડવાનું આદિમ સપનું એટલે વાહન. ભારતના ઉબડ ખાબડ રસ્તા ઉપર પણ સો કિલોમીટરની ઝડપે બાઈક…

સમયચક્ર : દિવાળીનો તહેવાર વતનની યાદ અપાવે છે.

વીસમી સદી ભારતમાં માનવ સ્થળાંતરનો સમય હતો. આઝાદી પછી કચ્છમાંથી પણ મોટાપાયે લોકોનું સ્થળાંતર થયું. જેની મોટી સંખ્યા મુંબઈમાં વસે છે. ઘાટકોપર અને મુલુન્ડ તો મીની કચ્છ કહેવાય છે. પોતાનો મુલક છોડવો કોઇને પસંદ નથી હોતું. પણ આ માનવ નિયતિ…

સમયચક્ર : હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલું કચ્છ – સૌરાષ્ટ્રનું મૂળ ધાન્ય બાજરો

ખોરાકની બાબતમાં આધુનિક વિશ્વમાં દેશ-પ્રદેશની સરહદો ભૂંસાઈ ગઈ છે. જે તે પ્રદેશના હવામાન પ્રમાણે ત્યાં પેદા થતી વનસ્પતિ શરીરને જરુરી તત્વો પૂરાં પાડવા મોટાભાગે સક્ષમ હોય છે. લાંબા ગાળે ક્યારેક એવું પણ બનતું હોય છે કે અમુક જાતના અનાજ-કઠોળ ધીરે…

સમયચક્ર : ભારતમાં તમાકુનું આગમન અને ધુમ્રપાન

સ્ત્રીઓના પ્રમાણમાં પુરુષોને નશીલા પદાર્થોનું ખેંચાણ વધારે જોવા મળે છે. મગજના રસાયણોને ઉતેજિત કરતા અનેક વનસ્પતિજન્ય પદાર્થોમાં તમાકુના છોડનો ધુમાડો શ્વાસમાં ભવાની ટેવ જગતના મોટાભાગના દેશોમાં જોવા મળે છે. જોકે તમાકુના છોડમાં રહેલા માદક પદાર્થની શોધને ચાર થી પાંચ હજાર…

સમયચક્ર : નાગરવેલનું પાન અને પાન ખાવાની ભારતીય પરંપરા

આમ તો દૈનિકજીવનમાં ભારતીય પ્રજા જુદી જુદી વનસ્પતિના પાંદડાંનો ખોરાક અથવા ઔષધ તરીકે ઉપયોગ કરે છે. તેમ છતાં નાગરવેલ એક એવી વંનસ્પતિ છે જેનું પાન ખોરાક તરીકે નહીં પણ શોખ અને ખોરાકને પચાવવાના સામાન્ય ઔષધ તરીકે ખવાતું હોવાં છતાં તેને…

સમયચક્ર : એક એવું ઘાસ જેણે વિશ્વની ભૂખ મટાડી

માનવ પ્રજાતિના વિકાસમાં અગ્નિ, ચક્ર અને ખેતીની શોધ અતિ મહત્વની ગણાય છે. ખેતીની શોધ આપણા આદિ પૂર્વજો દ્વારા થઈ છે. જેનો કોઈ ચોક્કસ કાળક્રમ નથી. પરંતુ હજારો વર્ષો પહેલાં થયેલી બીજની શોધો અને સંવર્ધન થકી આજે વિવિધ અનાજ જગતમાં અસ્તિત્વ…

સમયચક્ર : ગાંધીજી, આવનારી પેઢીના રોલમોડેલ

માવજી મહેશ્વરી આ લખવા બેઠો છું ત્યારે મેં જ્યાં એકડો ઘૂંટ્યો તે ભોજાય ગામનું બાલમંદીર યાદ આવે છે. એ વખતે  મને ખબર ન્હોતી કે બધા છોકરા અંદર અને હું એક જ બહાર શા માટે બેઠો છું. બાલમંદીરની બહારની લોબીમાં લાકડાના…

સમયચક્ર : એક પત્રકારની શોધ ‘બોલપેન’

પશ્ચિમી જગતની એક ખાસિયત રહી છે કે જ્યારે કોઈ નવી શોધ થાય તે સાથે જ ત્યાંના અનેક દીમાગ સક્રિય થઈ ઊઠે છે. કદાચ એટલે જ બહુ ઓછા સમયમાં ખર્ચાળ અને અગવડવાળી વસ્તુઓનું સ્થાન તરત સરળ વસ્તુ લઈ લે છે. ઉદાહરણ…