Tag: Dr. Darshana Dholakia

ઊર્ધ્વ ચેતનાનાં આરોહી : માતાજી

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા ભારતના મહાન જ્ઞાનપુરુષ શંકરાચાર્યે મનુષ્યનાં ત્રણ પારનાં ભાગ્ય ગણાવ્યાં છે : દુર્લભ ત્રયમેવૈતદ્ દેવાનુગ્રહ હેતુકમ્ મનુષ્યત્વં મુમુક્ષત્વં મહાપુરુષ સંશ્રય અર્થાત્ મનુષ્યત્વ, મુક્તિ માટેની ઉત્કટ અભિલાષા અને કોઈ મહાત્માનો આશ્રય પ્રાપ્ત થવો – આ ત્રણેય દુષ્પ્રાપ્ય જ છે. અને…

મોહનદાસની મીરાં : મેડેલીન સ્લેડ

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા ભારતદેશે અનેક પ્રકારના ચઢાવઉતાર જોયા છે. પ્રાચીન કાળથી આજ સુધી આ દેશમાં સાંસ્કૃતિક પરિવર્તનો આવ્યાં જ કર્યાં છે. પ્રજાએ આ સાંસ્કૃતિક પરિવર્તનોને નવાઈ પમાડે એવી હેસિયતપૂર્વક પચાવ્યાં પણ છે. વિભિન્ન રીતે વિશિષ્ટ પ્રકારના સાંસ્કૃતિક માહોલની વચ્ચે ભારતનું એ…

મરમી માનવગુરુ : મીરાં

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા આ પૃથ્વી પર જે ક્ષણથી મનુષ્યનું અવતરણ થયું તે ક્ષણથી જ મનુષ્યની સાથોસાથ પ્રેમ તત્વનો પણ આવિર્ભાવ થયો. એક સ્થાયી વૃત્તિ તરીકે પ્રેમે મનુષ્યના હૃદયમાં હંમેશને માટે ઘર કર્યું. મનુષ્યની ચેતના જેમ જેમ વિકસતી ચાલી તેમ તેમ એનામાં…

સહરાની ભવ્યતા : એક વિરલ ચરિત્ર કૃતિ

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા કૉલેજકાળના અભ્યાસ દરમિયાન ‘કુંવરબાઈનું મામેરું’ ને ‘નળાખ્યાન’ ભણતાં પ્રેમાનંદ પર ઓળઘોળ થઈ જવાયેલું એની ચરિત્રની ઓળખ આપવાની અભિવ્યક્તિ ક્ષમતા, નિરીક્ષણકલા ને સંવેદનની સૂક્ષ્મતા પર નરસિંહના ‘ચોક માંહે તુલસીનાં વંન’ ને નળના ‘દીઠે અડસઠ જાત્ર’ એ પરિચયની અર્ધ પંક્તિએ…

કચ્છના સાંપ્રત ગુજરાતી ગદ્ય સર્જકો

– દર્શના ધોળકિયા ગુજરાતી ભાષામાં ગદ્યલેખન કરનારા કચ્છના સર્જકોની એક દીર્ઘ પરંપરા રહી છે જેમાં નવલિકા અને નવલકથાનાં ક્ષેત્રો સૌથી વધુ ખેડાયાં છે. કચ્છના મહત્વના વાર્તાકાર બકુલેશે એમની વાર્તાઓ દ્વારા સૌનું ધ્યાન ખેચ્યું પણ ટૂંકી વાર્તાને વળાંક તો આપ્યો ખત્રીએ.…

કિશોરકથાનું ભાલતિલક : બકોર પટેલ

ડૉ. દર્શના ધોળકિયા ગુજરાત ને ગુજરાતી સાહિત્યનો એક આખોય કાલખંડ હતો જેમાં બાલમાનસના જાણભેદુ શ્રી હરિપ્રસાદ વ્યાસની કૃતિ ‘બકોર પટેલ’નું એકચક્રી શાસન ચાલેલું. બકોર પટેલની વાર્તાઓ એટલે પ્રાણીસૃષ્ટિ ને માનવસૃષ્ટિનો વિરલ સમન્વય ચીંધતી વાર્તાઓ. એમાં મુખ્ય નાયક બકોર પટેલ ને…

આપણા આદિકાવ્યોમાં ગુરુ-શિષ્ય અનુબંધ

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા હિંદુ સંસ્કૃતિએ આમ સમાજને જે આચારનિષ્ઠાની ભેટ આપી છે તેમાંની એક અતિ મહત્વની છે ગુરુ-શિષ્ય સંબંધનો ખયાલ. ‘આચાર્ય દેવો ભવ’માં માનતી આપણી ઋષિપરંપરાએ ગુરુ-શિષ્યની બેલડીનાં કેટલાંક ઉત્તમોત્તમ દ્રષ્ટાંતો નિર્દશનરૂપે પૂરાં પાડ્યાં છે. આપણાં આદિકાવ્યો રામાયણ અને મહાભારતમાં વ્યક્ત…

કચ્છીયત અને કચ્છના ગુજરાતી સર્જકો

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા દેશના વિવિધ પ્રદેશોમાં યદ્ચ્છા વિહાર કર્યા પછી વિદિશાના અંતિમ નિબંધ ‘તેષા દિક્ષુ’માં ભોળાભાઈનો સંભળાય છે વતનનો સાદ : ‘મારું મન ઊડવા માંડે છે તે દિશામાં માત્ર વિદિશા નથી. દશે દિશા છે…સાત સમુંદર, તૈરો નદી, પહાડ પર્વત, નગર, જનપદ,…

અસમયાત્રા : રાઈટર ટુ વેઈટર

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા કેન્દ્રિય સાહિત્ય અકાદમી, દિલ્હી દ્વારા દર વર્ષે સાહિત્યના પ્રદેશમાં પ્રવેશેલા ને એ પ્રદેશને જાણવા-પામવા ઇચ્છતા સર્જકોને દેશના કોઈ એક સાંસ્કૃતિક પ્રવાસ કરવા માટે પસંદ કરવામાં આવે છે. આ સંદર્ભે અસમ-મેઘાલયના પ્રવાસે જવાનું થયું. અસમના ચાર મુખ્ય સર્જકો પ્રો.નીલમણિ…

હૃદયની તંત્રીઓને છેડતા સર્જક

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા ‘કલકત્તા શહેરની ધાંધલધમાલમાં ને કામકાજમાં ગળાડૂબ રહેલો હું જ્યારે લવટૂલિયા બઈબહાર કે આઝમાબાદનો એ અરણ્ય-ભૂ-ભાગ; એ જ્યોત્સ્ના; એ તિમિરમય સ્તબ્ધ રાત્રિ; ઘૂ ઘૂ કરતાં કાશનાં જંગલો; એ અપૂર્વ ને અનન્ય એવા શિલાખંડવાળા મેદાનમાં રંગબેરંગી વનફૂલોની શોભા…ની વાત વિચારું…