Tag: Dr. Darshana Dholakia

વાલ્મીકિના ખલનાયકોનું ચરિત્રીકરણ

દર્શના ધોળકિયા. ‘જોવું’ અને ‘દર્શન’ એ બે સંજ્ઞાઓ વચ્ચે રહેલો ભેદ વાલ્મીકિકૃત રામાયણ વાંચતાં તરત પામી જવાય છે. વાલ્મીકિ આપણા આદિકવિ છે; શોકને શ્ર્લોકત્વ આપી શકે તેવા સમૃદ્ધ છે. અનુભવમાંથી અનુભૂતિ પામી શકે એટલું જ નહીં પણ તેનું સાહિત્યમાં રૂપાંતર…

અસંગ પુરુષ : રામ

દર્શના ધોળકિયા વાલ્મીકિના નાયક પોતાની વિભિન્ન ભૂમિકાઓ જેવી કે પુત્ર, પતિ, રાજા વગેરેને પસાર કરતાં કરતાં દરેક ક્ષણે પોતાનું અસંગત્વ ને અસાધારણતા સતત પ્રગટ કરતા ગયા – રહ્યા છે. રામાયણમાં રામનો પહેલો પ્રવેશ, રામના તારુણ્યકાળે, અછડતો જ થયો છે. આશ્રમો…

લીલાપુરુષ: રામ

દર્શના ધોળકિયા પુત્ર, પતિ, ભાઈ, શત્રુ, મિત્ર જેવી વિભિન્ન ભૂમિકાઓ કુશળતાથી નભાવતા, ઓઅસાર કરતા રામ એમની દરેક ક્ષણમાં અસંગ, અનાસક્ત પ્રમાણિત થતા રહ્યા છે. પણ મનુષ્યને – અસામાન્ય કહેવાય તેવા મનુષ્યને ભાગે કેટલીક એવી ઘટનાઓ પણ આવે છે જ્યારે એ…

પ્રિયદર્શન પુરુષ : રામ

દર્શના ધોળકિયા. સંસ્કૃત સાહિત્યમાં કવિઓ દ્વારા સૌંદર્ય સૂક્ષ્મ રીતે નિરીક્ષાયું છે. આ કવિઓ માટે સૌંદર્ય અનુષ્ઠાનનું તત્વ રહ્યું છે. વાલ્મીકિ મૂળે ઋષિ ને પછી કવિ. પોતાના મહાકાવ્ય ‘રામાયણ’માં તેમનો મુખ્ય ઇરાદો તો મૂલ્યના સંસ્થાપનનો. આથી, રામાયણમાં સૌંદર્યને પણ કવિએ મૂલ્ય…

રામ – શત્રુનજરે શત્રુ

દર્શના ધોળકિયા. જીવનના આરાધક રામ, શત્રુની ભૂમિકામાંય અક્ષુણ્ણ સાબિત થયા છે. શત્રુ રામનાં બેય પાસાં હૃદ્ય છે: શત્રુનજરે આલેખાતા રામ અને શત્રુ તરીકે વ્યક્ત થતા રામ. દેખીતી રીતે તો રામે કોઈનીય સાથે શત્રુતા વહોરી નથી પણ સન્યોગોવશાત, ક્ષત્રિયધર્મી ને રાજા…

રાજનીતિજ્ઞ રાજાની દૃષ્ટિએ રામ

દર્શના ધોળકિયા ભાષાના વિકાસની પ્રક્રિયા દરમ્યાન, કેટલાક શબ્દો ઉત્કર્ષ પામે છે તો કેટલાક અપકર્ષ. ‘રાજકારણ’ એ આવો અપકર્ષ પામેલો શબ્દ છે જે મૂળમાં ‘રાજનીતિ’ તરીકે ઓળખાયો છે. ‘રામરાજ્ય’ શબ્દની ગરિમાનાં મૂળિયાં રાજા રામની રાજનીતિમાં પડેલાં છે. રાજનિષ્ઠા, રાજા રામના ચારિત્ર્યનો…

ભ્રાતા-સખા

દર્શના ધોળકિયા. જીવનની વિભિન્ન ભૂમિકાઓની જેમ જ ભાઈ ને મિત્રની ભૂમિકને પણ રામે પૂરતું પ્રાધાન્ય આપ્યું છે. લક્ષ્મણ તો જીવનભર રામનો ‘દ્વિતીય અંતરાત્મા’ બનીને રહ્યો છે તો ભરતે પણ પિતાએ આપેલું રાજ્ય ન સ્વીકારીને અસંગત્વમાં રામની લગોલગનું આસન મેળવ્યું છે.…

ભર્તા

દર્શના ધોળકિયા. “પ્રિયનો વિયોગ અને અપ્રિયનો યોગ એ મનુષ્યની નિયતિ છે.” એવું દર્શન ગૌતમ બુદ્ધને ને જગતના કોઈ પણ પ્રાજ્ઞજનને લાધ્યું છે ને લાધતું રહ્યું છે. તેમ છતાં, આ દર્શનથી લગભગ અજ્ઞ રહેતો આમસમાજ પ્રિયના યોગને વાંછતો રહેતો હોય છે.…

પુત્ર

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા ડૉ. દર્શના ધોળકિયાનાં સંપર્કસૂત્રઃ • પત્રવ્યવહારનું સરનામું: ન્યૂ મિન્ટ રોડ, ભુજ (કચ્છ), ભારત ૩૭૦૦૦૧ •ઇ-પત્રવ્યવહારનું સરનામું: dr_dholakia@rediffmail.com

પ્રજ્વળવાની પ્રતિક્ષા – હરિહર ભટ્ટ

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા ડૉ. દર્શના ધોળકિયાનાં સંપર્કસૂત્રઃ• પત્રવ્યવહારનું સરનામું: ન્યૂ મિન્ટ રોડ, ભુજ (કચ્છ), ભારત ૩૭૦૦૦૧ •ઇ-પત્રવ્યવહારનું સરનામું: dr_dholakia@rediffmail.com