Tag: Dipak Dholakia

Science સમાચાર (૪૦)

દીપક ધોળકિયા (૧) ચેતના શરીરથી અલગ છે? સજીવ એટલે શું? ચેતના શરીરથી અલગ છે? અનુભવ શું છે? આપણા શરીરમાં કોણ અનુભવ કરે છે? આ પ્રશ્નો તત્ત્વચિંતકો અને વૈજ્ઞાનિકોને એકસરખી રીતે મુંઝવતા રહ્યા છે. તત્ત્વચિંતકો કહે છે કે અનુભવ કરનારો આત્મા…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૬ : મરાઠા સત્તાના નૌકાદળનું પતન

દીપક ધોળકિયા છત્રપતિ શિવાજીએ નૌકાશક્તિનો વિકાસ કર્યો અને એમના મૃત્યુ પછી પણ મરાઠા સત્તામાં નૌકાદળનો બહુ મોટો ફાળો રહ્યો. આમાં કોલાબાના કોળીઓના મુખી કાન્હોજી આંગ્રે (જૂનું નામ અંગ્રિયા)નું નામ અચૂક લેવું પડે એમ છે. એ ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની માટે એટલી…

વ્યંગ્યચિત્રોના વિશ્વમાં : (૫) : તબીબી જગતનું વ્યંગ્યાત્મક નિદાન

– સંકલનઃ દીપક ધોળકિયા કાર્ટૂનોની આ શ્રેણીમાં આજે આરોગ્ય વિષયક કાર્ટૂનો પ્રસ્તુત છે. આરોગ્ય એવો વિષય છે કે જે આપણા જીવન સાથે જોડાયેલો છે. આજે આપણે એવાં કેટલાંક કાર્ટૂનો જોઈએ કે જે હૉસ્પિટલો, ડૉક્ટરો, નર્સો અને દરદીઓની સ્થિતિ, દાનત અને…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૫: દુપ્લે અને ક્લાઇવ

દીપક ધોળકિયા ૧૭૪૮માં ઑસ્ટ્રિયામાં હૅબ્સબર્ગ વંશના રાજા ચાર્લ્સ ચોથાનું અવસાન થયું. વારસામાં ગાદી કોને મળે એ વિવાદ થયો, પણ રાજકુમારી મારિઆ થેરેસાએ ગાદી સંભાળી. એનો વિરોધ થયો કે સ્ત્રી વારસદાર ન બની શકે. આમાંથી મોટું યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું અને યુરોપના…

Science સમાચાર (૩૯)

દીપક ધોળકિયા (૧) ભારત માટે નાસા તરફથી ચોંકાવનારા સમાચાર નાસાનાં GRACE (Gravity Recovery and Climate Experiment) મિશને ઍપ્રિલ ૨૦૦૨થી માર્ચ ૨૦૧૬ સુધીના ૧૪ વર્ષના જળસ્રોતોનું અધ્યયન પ્રકાશિત કર્યું છે. એકંદરે દુનિયામાં જ્યાં જળ વિપુલ પ્રમાણમાં છે તે સુકાવા લાગ્યા છે.…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૪: શિવાજી અને કંપની (૨)

દીપક ધોળકિયા ૧૬૬૩ના અંતમાં શિવાજી નાસિકની યાત્રાએ નીકળ્યા હોવાના સમાચાર વહેતા થયા. એ જ અરસામાં મોરોપંત ત્ર્યંબકે કેટલાક કિલ્લાઓ સર કરી લીધા હતા અને શિવાજી એમની પણ મુલાકાત લેવાના હતા. પણ યાત્રાનું બહાનું હતું. ખરેખર તો એમણે સૂરત પર છાપો…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૩: શિવાજી અને કંપની (૧)

દીપક ધોળકિયા ઔરંગઝેબે હિંદુસ્તાનના ઘણા વિસ્તારો પર કબ્જો કરી લીધો હતો, પણ અંદરથી એનું સામ્રાજ્ય ખવાવા લાગ્યું હતું. આમાં છત્રપતિ શિવાજી મોગલ સામ્રાજ્ય માટે મોટા પડકાર રૂપ હતા. એમનો જન્મ ૧૬૩૦માં થયો. એમના પિતા પાસે છ કિલ્લા હતા પણ ઔરંગઝેબ…

Science સમાચાર (૩૮)

દીપક ધોળકિયા (૧) માખીઓને બચાવો! યુરોપિયન યુનિયને આખી દુનિયામાં ખેતરોમાંસૌથી વધારે ઉપયોગમાં લેવાતી જંતુનાશક દવા ‘નિયોનિકોટિનોઇડ્સ’ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનું નક્કી કર્યું છે. આ પેસ્ટીસાઇડ માખીઓ માટે પ્રાણઘાતક હોવાનું જણાયું છે. ૨૭મી એપ્રિલ, શુક્રવારે યુરોપીયન યુનિયને આ નિર્ણય લીધો એ વખતે…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૧૨: ઔરંગઝેબ, કંપની અને બંગાળ

દીપક ધોળકિયા (ઔરંગઝેબનો જન્મ ૧૬૧૮ની ૨૪મી ઑક્ટોબરે ગુજરાતના દાહોદમાં થયો હતો અને ૪૦ વર્ષની વયે ૧૬૫૮ના મે મહિનાની ૨૩મીએ એ ગાદીએ બેઠો. ૧૭૦૭માં એનું મૃત્યુ થયું.) જહાંગીર અને શાહજહાંના સમયથી જ બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની હિંદુસ્તાનમાં જામવા લાગી હતી. સત્તરમી…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ ૧ : ગુલામી :::: પ્રકરણ ૧૧: કંપની સામે બળવો; મુંબઈ સ્વતંત્ર

દીપક ધોળકિયા ઑન્જિયરે હવે મુંબઈ શહેર બાંધવાનું શરૂ કર્યું. સાતેસાત ટાપુઓને પુલોથી જોડવાના હતા, હિંદુસ્તાનમાં જુદાં જુદાં ચલણો હતાઃ શાહી, અશરફી (પોર્ચૂગીઝ – ઝેરાફિન), રૂપિયો વગેરે – એની બરાબર મૂલ્યનું કંપનીનું ચલણ બનાવવા ટંકશાળ બનાવવાની હતી, હૉસ્પિટલ પણ જરૂરી હતી.…