Tag: Dipak Dholakia

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર :: આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ::પ્રકરણ ૩: બંગાળમાં વિરોધના સૂર

સંન્યાસી વિદ્રોહ (૩) દીપક ધોળકિયા આપણે સંન્યાસીઓની ભૂમિકા સમજવા માટે અઢારમી સદીના કૂચબિહારમાં આવ્યા છીએ. કૂચબિહારનું રાજ્ય એ વખતે બંગાળનો ભાગ નહોતું. ૧૭૬૫માં કૂચબિહારના સગીર વયના રાજા દેવેન્દ્ર નારાયણનું એક સંન્યાસી રામાનંદ ગોસાઈંની ઉશ્કેરણીથી કોઈએ ખૂન કરી નાખ્યું રાજ્ય નધણિયાતું…

Science સમાચાર ૪૯

દીપક ધોળકિયા (૧) સયૂઝ નિષ્ફળ; અવકાશયાત્રીઓ સહીસલામત ગયા ગુરુવારે કઝાખસ્તાનના બાઇકાનૂર કૉસ્મોડ્રોમ પર એક મોટો અકસ્માત થયો. નાસાના નિક હેગ અને રસ્કૉસ્મોસ(રશિયાની અવકાશી સંસ્થા)ના અલેક્સેઈ ઑફ્ચિનિનને લઈને એક અવકાશી કૅપ્સ્યૂલ ઇંટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન સાથે જોડાવા માટે નીકળી પણ એનું બૂસ્ટર…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર :: આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: પ્રકરણ ૨ બંગાળમાં વિરોધના સૂર્

દીપક ધોળકિયા સંન્યાસી વિદ્રોહ (૨) ‘છિઆત્તેતોરેર મોનોન્તર’ (એટલે કે બંગાળના કૅલેંડર પ્રમાણે ૧૧૭૬નો દુકાળ) એવો ભયંકર હતો કે વૉરેન હેસ્ટિંગ્સના ૧૭૭૨ના રિપોર્ટ પ્રમાણે ઓછામાં ઓછી ત્રીજા ભાગની વસ્તીને ભૂખ ભરખી ગઈ. કેટલાક વિદ્વાનોનું માનવું છે કે મુક્ત બજારના અખતરા બ્રિટને…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૨: :આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: પ્રકરણ ૧ : બંગાળમાં વિરોધના સૂર્

સંન્યાસી વિદ્રોહ (૧) દીપક ધોળકિયા ૧૮મી સદીનો ઉત્તરાર્ધ એક યુગનો અંત હતો અને બીજા યુગનો પ્રારંભ હતો. મોગલો, મરાઠાઓ, નિઝામ, ટીપુ, અવધ વગેર અનેક સ્વાધીન રાજ્યોનો અંત આવ્યો અને બ્રિટિશ યુગ શરૂ થયો. ૧૭૫૭માં પ્લાસીના વિજય પછી કંપનીને દીવાની મળી…

Science સમાચાર ૪૮

દીપક ધોળકિયા (૧) પાણીમાં પગ નાખ્યો અને…. આંધ્ર પ્રદેશની ગૂથીકોંડા ગુફામાં બાયોસ્પેલોયોલૉજિસ્ટ ( ગુફાઓના બાયોલોજિસ્ટ) શાહબુદ્દીન શેખ જીવાત શોધતા હતા. એમને અચાનક લાગ્યું કે એમના પગ પર કોઈ જીવડું ચડ્યું છે. એને ખંખેરી નાખવા માટે એમણે પાણીમાં પગ ડુબાડ્યો. પાણી…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :ભાગ ૧:: ગુલામી :: પ્રકરણ ૩૧: સમાપન (પહેલો ભાગ)

દીપક ધોળકિયા આ સાથે ‘ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ’ શ્રેણીનો ‘ભાગ ૧: ગુલામી’ આજે સમાપ્ત કરીએ. પરંતુ મારે નમ્રતાપૂર્વક કહેવું જોઈએ કે હું ઇતિહાસકાર નથી અને ઇતિહાસમાં ખાસ જાણતો પણ નથી એટલે ઇતિહાસનું આલેખન કરવાનું મારું ગજું નથી.…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૩૦: ટીપુનું મૃત્યુ

દીપક ધોળકિયા ટીપુ ધીમે ધીમે પોતાના પ્રદેશો પરથી કબજો ખોતો જતો હતો. નીચે બે નક્શા સરખામણી માટે આપ્યા છે. એક બાજુથી ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની અને બીજી બાજુ કંપનીના સાથમાં મરાઠા સામ્રાજ્ય અને નિઝામ – આમ ટીપુ પર ત્રણ જાતનું દબાણ…

Science સમાચાર ૪૭

દીપક ધોળકિયા (૧) રેસાદાર આહાર મગજ માટે પણ લાભકારક સસ્તન જીવોની ઉંમર વધતાં એમના મગજમાં માઇક્રોગ્લિયા નામના ઇમ્યૂન કોશો કાયમ સૂઝેલા રહે છે. આ સ્થિતિમાં એમાંથી એક એવું રસાયણ પેદા થાય છે જેની પરખ શક્તિ અને ચાલક શક્તિ પર ખરાબ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧: ગુલામી :: પ્રકરણ ૨૯: ટીપુ, ફ્રેંચ અને બ્રિટિશ કંપનીઓ

દીપક ધોળકિયા હૈદર અલી અને એના પુત્ર ટીપુ સુલતાનનો સૂર્ય કર્ણાટકમાં આકાશમાં ચડીને મધ્યાહ્ને પહોંચ્યો એ સમય અને બંગાળ પર અંગ્રેજોએ કબજો કર્યો તે સમય લગભગ એક જ છે, એ કદાચ સંયોગ છે, પણ વ્યૂહાત્મક કારણોસર ટીપુએ એક-બે વાર અંગ્રેજો…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧: ગુલામી :: પ્રકરણ ૨૮: કર્ણાટકની લડાઈઓ

દીપક ધોળકિયા બંગાળ તો અંગેજોના હાથમાં ગયું પણ બંગાળ કંઈ આખું હિંદુસ્તાન નહોતું. હજી ઘણું બાકી હતું. દક્ષિણ પર હજી એમનું એકચક્રી રાજ સ્થપાયું નહોતું. હજી આપણે એ નથી ભૂલવાનું કે એમનો મુખ્ય હેતુ તો વેપારનો જ રહ્યો હતો અને…