Tag: Bhagwan Thavrani

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો # ૪૦

ભગવાન થાવરાણી પાછા વળી આવીએ જાણીતા નામો ભણી.  જાન્નિસ્સાર અખ્તર વિષે એમ કહીએ કે એ જાવેદ અખ્તરના પિતા હતા તો એ સાચું તો કહેવાય પણ ન્યાયસંગત નહીં લેખાય. તેઓ ફિલ્મોના જાણીતા ગીતકાર તો હતા જ, ઉર્દૂ સાહિત્યિક વર્તુળોમાં પણ એમનું…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૧૪ – અશાનિ સંકેત

ભગવાન થાવરાણી સત્યજિત રાયની  ૧૯મી ફિલ્મ અશાનિ સંકેત (૧૯૭૩) નું અંગ્રેજી નામ છે DISTANT THUNDER પરંતુ એનું શબ્દશ: ભાષાંતર થાય તોફાનની એંધાણી. ફિલ્મના કથાવસ્તૂમાં જે દુષ્કાળનો કેવળ આડકતરો – સાંકેતિક ઉલ્લેખ છે એ ૧૯૪૩ના બંગાળના મહાદુષ્કાળની વાત પહેલાં કરીને આખી…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો # ૩૯

ભગવાન થાવરાણી એક મુસ્તફા ઝૈદી પણ હતા, ભલે નામ અજાણ્યું લાગે. બહુ જ નાની ઉંમરમાં જન્નતનશીન થયા. જન્મ અને મૃત્યુનો એ જ પુરાણો કિસ્સો એટલે કે જન્મ પ્રયાગમાં અને મૃત્યુ કરાચીમાં!  એમની એક ગઝલ અમાનત અલી ખાંએ સરસ ગાઈ છે.…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો # ૩૮

ભગવાન થાવરાણી ઓછા જાણીતા શાયરોમાં અયાઝ ઝાંસવી પછી આજે અખ્તર અંસારી સાહેબની વાત. નાની બહરનો એમનો એક શેર મારી સ્મૃતિ (સ્મૃતિને ઉર્દૂમાં હાફિઝા પણ કહે છે) અને ડાયરીમાં વર્ષોથી સચવાયેલો છે : યાદ – એ – માઝી અઝાબ હૈ યારબછીન…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૧૩ – નાયક

ભગવાન થાવરાણી ફિલ્મ ચારૂલતા વાળા આઠમા મણકામાં આપણે સત્યજિત રાયની ફિલ્મ-સર્જક તરીકેની મહાનતા સંદર્ભે એમના માટે AUTEUR શબ્દ-પ્રયોગ કરેલો. AUTHOR ઉપરથી ઉતરી આવેલા અને વિશેષ કરીને ફિલ્મ-સર્જકો માટે વપરાતા આ વિશેષણનો અર્થ થાય છે એક બહુ-આયામી સંપૂર્ણ ફિલ્મકાર, જે ફિલ્મ-સર્જનના…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો # ૩૭

ભગવાન થાવરાણી ચાલો, ફરી જઈએ એ શાયરો ભણી જેમનું નામ ઓછું જાણીતું છે અથવા સાવ અજાણ્યું. અયાઝ ઝાંસવી. આ નામ મેં પહેલાં ક્યારેય નહોતું સાંભળ્યું. જો કે એમનો એક મહામૂલો શેર વર્ષોથી મારી ડાયરીના પીળા પડી ચૂકેલા પાનાઓમાં કેદ છે.…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો # ૩૬

ભગવાન થાવરાણી ગુલામ અલી અને જગજીત સિંહના કંઠમાં ઈબ્ન-એ-ઈંશા સાહેબની આ ગઝલ કયા ગઝલ-પ્રેમીએ નહીં સાંભળી હોય ? કલ ચૌદવીં કી રાત થી શબ ભર રહા ચર્ચા તેરાકુછ ને કહા યે ચાંદ હૈ કુછ ને કહા ચેહરા તેરા.. ઈબ્ન-એ-ઈંશા (…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૧૨ ‘કાંચનજંઘા’

ભગવાન થાવરાણી સારી કવિતાના પઠનના કેટલાક વણલખ્યા નિયમો છે. પ્રથમ પઠનમાં બહુધા કવિતા વાંચી જવાની હોય છે, સ્થૂળ રીતે. બીજી વાર વાંચીએ ત્યારે આપોઆપ એ કવિતા સ્વયંને ખોલે છે. કવિતા પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોઈએ, કવિતા નામની જણસ વેરે નિસબત હોય તો…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો # ૩૫

ભગવાન થાવરાણી એક અંગત વાત. મારી ડાયરીઓમાં જે ઉર્દૂ શાયરના સૌથી વધુ શેર દર્જ હોય તો એ ગાલિબ કે મીર નહીં પરંતુ છે અબ્દુલ હમીદ ‘અદમ’. લશ્કરના માણસ (સંગીતકાર મદન મોહનની જેમ !) પણ કેવા-કેવા નાજુક શેર ! (મદન મોહનની…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો # ૩૪

ભગવાન થાવરાણી ક્યારેક એવું લાગે કે આપણે જે શાયરો અને શેરોની વાતો કરી રહ્યા છીએ એમને ભારતીય અને પાકિસ્તાની વાડાઓમાં વિભાજીત કરવા બિલકુલ અર્થહીન છે. બધાની ઉત્પત્તિ ત્યાં જ તો થઈ જે હિંદુસ્તાન હતું. બન્ને દેશોના નામનું લેબલ તો ૧૯૪૭…