Tag: સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૮ ચારૂલતા

ભગવાન થાવરાણી સત્યજિત રાય કક્ષાના સંપૂર્ણ સર્જક ( AUTEUR ) ની ફિલ્મોનું ઘનિષ્ઠ અધ્યયન કરતા હોઈએ ત્યારે એક સમસ્યા એ નડે કે એમની કોઈ એક ફિલ્મની આભામાંથી બહાર નીકળી બીજીમાં પ્રવેશ કરીએ એ પહેલાં પૂરતો વિરામ લેવો પડે. નહીંતર એ…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૭ : મહાનગર

ભગવાન થાવરાણી સત્યજિત રાયની એક ફિલ્મકાર તરીકેની મહાનતાના કેટલાક કારણોમાંનુ એક છે એમની ફિલ્મોનું વિષય-વૈવિધ્ય ! ૩૭ વર્ષની દીર્ઘ કારકિર્દીમાં ૨૯ ફીચર ફિલ્મો અને સાત દસ્તાવેજી-ટૂંકી-ટેલિફિલ્મો આપનાર આ બહુમુખી પ્રતિભાની આપણે અત્યાર સુધી ચર્ચેલી ફિલ્મોના વિષયો તો જુઓ ! પોતાની…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૬ : જલસા ઘર

ભગવાન થાવરાણી ડેરેક માલ્કમ એક બ્રિટિશ ફિલ્મ પત્રકાર છે. વિશ્વ સમુદાયમાં આ ક્ષેત્રનું એક આદરપાત્ર નામ. એમણે એકવાર કહ્યું હતું કે વિશ્વની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ સો ફિલ્મોની યાદી બનાવવામાં આવે તો પથેર પાંચાલી, ચારૂલતા અને જલસા ઘર સહિત સત્યજિત રાયની પાંચથી…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૫: શતરંજ કે ખિલાડી

ભગવાન થાવરાણી આપણે છેલ્લે ચર્ચી એ જન – અરણ્ય પછી તુર્ત જ આવી એમની પહેલી અને એક રીતે એકમાત્ર હિંદી ફીચર ફિલ્મ શતરંજ કે ખિલાડી. એમની અન્ય હિંદી ફિલ્મ સદ્ગતિ એક ટૂંકી ટેલિ-ફિલ્મ હતી. શતરંજ કે ખિલાડી ૧૯૭૭માં પ્રદર્શિત થઈ.…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૪: જન – અરણ્ય

ભગવાન થાવરાણી સીમાબદ્ધ પછી બરાબર પાંચ વર્ષે આવી કલકત્તા ટ્રાઈલોજીની અંતિમ ફિલ્મ યાને જન – અરણ્ય. એ દરમિયાન અન્ય એક મહાન બંગાળી સર્જક મૃણાલ સેન આ જ શહેરને પૃષ્ઠભૂમિમાં રાખીને ઉપરાઉપરી વર્ષોમાં પોતાની ત્રણ ફિલ્મો ઈંટર્વ્યુ ( ૧૯૭૧ ), કલકત્તા…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૩ – સીમાબદ્ધ

ભગવાન થાવરાણી કલકત્તા ટ્રાઈલોજીની ફિલ્મોમાં પ્રતિદ્વંદી પછીના જ વર્ષે આવી સીમાબદ્ધ. મણિશંકર મુખર્જી ઉર્ફે શંકરની એ જ નામની નવલકથા પર આધારિત.  અગાઉની ફિલ્મની જેમ અહીં પણ કલકત્તા શહેર અને એમાં પ્રવર્તતી મનુષ્યહીનતા અને અંધાધૂંધી પ્રતિનાયક તરીકે હાજર છે. પણ નાયક…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૨ પ્રતિદ્વંદી

– ભગવાન થાવરાણી આગંતુક – સત્યજિત રાયની અંતિમ ફિલ્મની વાત વિગતે કર્યા પછી ઇતિહાસમાં બાવીસ વર્ષ પાછળ જઈએ. એ પીછેહઠમાં રાયની શાખા પ્રશાખા, ગણશત્રુ, ઘરે બાઈરે, સદ્દગતિ, હીરક રાજાર દેશે, જોય બાબા ફેલુનાથ, શતરંજ કે ખિલાડી, સોનાર કેલ્લા અને આશાનિ…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૧ – આગંતુક

– ભગવાન થાવરાણી સત્યજીત રેની સૃષ્ટિમાં પ્રવેશ તો વર્ષો પહેલાં કરી ચૂક્યો હતો, દાયકાઓ પહેલાં દુરદર્શન પર એમની પથેર પાંચાલી જોઇ ત્યારે. પછી એ ફિલ્મ જોવાના અનુભવને ઘનીભૂત કરવાના આશયથી બિભૂતિભૂષણ બંધોપાધ્યાય બાબૂની એ જ નામની નવલકથાનો હિંદી અનુવાદ પણ…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ : આ મુ ખ

ભગવાન થાવરાણી બધી જ કળાઓમાં ફિલ્મોનું એક અનોખું સ્થાન છે. કંઈ કેટલીય કળાઓનો સમન્વય છે આ એક વિધામાં. અન્ય કળાઓની જેમ એ પણ સંપ્રેષણનું માધ્યમ છે એટલું જ નહીં, સર્વોત્તમ માધ્યમ છે ! અભિનય, કવિતા, સંગીત, સાહિત્ય, સંકલન, ફોટોગ્રાફી જેવી…