Tag: સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૧૪ – અશાનિ સંકેત

ભગવાન થાવરાણી સત્યજિત રાયની  ૧૯મી ફિલ્મ અશાનિ સંકેત (૧૯૭૩) નું અંગ્રેજી નામ છે DISTANT THUNDER પરંતુ એનું શબ્દશ: ભાષાંતર થાય તોફાનની એંધાણી. ફિલ્મના કથાવસ્તૂમાં જે દુષ્કાળનો કેવળ આડકતરો – સાંકેતિક ઉલ્લેખ છે એ ૧૯૪૩ના બંગાળના મહાદુષ્કાળની વાત પહેલાં કરીને આખી…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૧૩ – નાયક

ભગવાન થાવરાણી ફિલ્મ ચારૂલતા વાળા આઠમા મણકામાં આપણે સત્યજિત રાયની ફિલ્મ-સર્જક તરીકેની મહાનતા સંદર્ભે એમના માટે AUTEUR શબ્દ-પ્રયોગ કરેલો. AUTHOR ઉપરથી ઉતરી આવેલા અને વિશેષ કરીને ફિલ્મ-સર્જકો માટે વપરાતા આ વિશેષણનો અર્થ થાય છે એક બહુ-આયામી સંપૂર્ણ ફિલ્મકાર, જે ફિલ્મ-સર્જનના…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૧૨ ‘કાંચનજંઘા’

ભગવાન થાવરાણી સારી કવિતાના પઠનના કેટલાક વણલખ્યા નિયમો છે. પ્રથમ પઠનમાં બહુધા કવિતા વાંચી જવાની હોય છે, સ્થૂળ રીતે. બીજી વાર વાંચીએ ત્યારે આપોઆપ એ કવિતા સ્વયંને ખોલે છે. કવિતા પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોઈએ, કવિતા નામની જણસ વેરે નિસબત હોય તો…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૧૧: ‘દેવી’

ભગવાન થાવરાણી સત્યજિત રાય કહેતા  ‘ કોઈ પણ ફિલ્મ એના સર્જક માટે કોઈ તૈયાર વાસ્તવિકતા નથી, જે એ સીધો પરદા ઉપર ઉતારી શકે. માત્ર કાચી સામગ્રી જ એની આસપાસ છે. વસ્તુઓ, સ્થળો, લોકો, ભાષા અને દ્રષ્ટિકોણ. આ બધામાંથી કાળજીપૂર્વક પસંદગી…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૧૦ : ગણશત્રુ

ભગવાન થાવરાણી લેખમાળા શરુ કરી ત્યારે, સત્યજિત રાયની કુલ ૨૯ ફીચર ફિલ્મોમાંથી પંદર વિષે લખવું એ નક્કી હતું. એ પણ નક્કી કરેલું કે એમની અંતિમ ફિલ્મ આગંતુક ( ૧૯૯૨ ) વિષે સૌથી પહેલાં લખવું અને પ્રથમ ફિલ્મ પથેર પાંચાલી (…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ: ૯ – અરણ્યેર દિન રાત્રિ

ભગવાન થાવરાણી આપણે છેલ્લે ચર્ચી એ ૧૯૬૪ની સત્યજિત રાયની મહાન ફિલ્મ ચારૂલતા અને આજની ફિલ્મ  ‘ અરણ્યેર દિન રાત્રિ ‘ (૧૯૬૯) વચ્ચે અડધા દશકનો ગાળો. આ અંતરાલ દરમિયાન રાય એક ઉત્તમોત્તમ ટૂંકી ફિલ્મ TWO અને ચાર અન્ય વિલક્ષણ ફિલ્મો કાપુરુષ…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૮ ચારૂલતા

ભગવાન થાવરાણી સત્યજિત રાય કક્ષાના સંપૂર્ણ સર્જક ( AUTEUR ) ની ફિલ્મોનું ઘનિષ્ઠ અધ્યયન કરતા હોઈએ ત્યારે એક સમસ્યા એ નડે કે એમની કોઈ એક ફિલ્મની આભામાંથી બહાર નીકળી બીજીમાં પ્રવેશ કરીએ એ પહેલાં પૂરતો વિરામ લેવો પડે. નહીંતર એ…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૭ : મહાનગર

ભગવાન થાવરાણી સત્યજિત રાયની એક ફિલ્મકાર તરીકેની મહાનતાના કેટલાક કારણોમાંનુ એક છે એમની ફિલ્મોનું વિષય-વૈવિધ્ય ! ૩૭ વર્ષની દીર્ઘ કારકિર્દીમાં ૨૯ ફીચર ફિલ્મો અને સાત દસ્તાવેજી-ટૂંકી-ટેલિફિલ્મો આપનાર આ બહુમુખી પ્રતિભાની આપણે અત્યાર સુધી ચર્ચેલી ફિલ્મોના વિષયો તો જુઓ ! પોતાની…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૬ : જલસા ઘર

ભગવાન થાવરાણી ડેરેક માલ્કમ એક બ્રિટિશ ફિલ્મ પત્રકાર છે. વિશ્વ સમુદાયમાં આ ક્ષેત્રનું એક આદરપાત્ર નામ. એમણે એકવાર કહ્યું હતું કે વિશ્વની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ સો ફિલ્મોની યાદી બનાવવામાં આવે તો પથેર પાંચાલી, ચારૂલતા અને જલસા ઘર સહિત સત્યજિત રાયની પાંચથી…

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૫: શતરંજ કે ખિલાડી

ભગવાન થાવરાણી આપણે છેલ્લે ચર્ચી એ જન – અરણ્ય પછી તુર્ત જ આવી એમની પહેલી અને એક રીતે એકમાત્ર હિંદી ફીચર ફિલ્મ શતરંજ કે ખિલાડી. એમની અન્ય હિંદી ફિલ્મ સદ્ગતિ એક ટૂંકી ટેલિ-ફિલ્મ હતી. શતરંજ કે ખિલાડી ૧૯૭૭માં પ્રદર્શિત થઈ.…