Tag: મારી બારી

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ : ૨૫ : ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫: જલિયાંવાલા બાગ

દીપક ધોળકિયા બૈસાખીના દિવસે દસ હજારથી વધારે લોકો અમૃતસરમાં સુવર્ણ મંદિર પાસેના જલિયાંવાલા બાગમાં એકઠા થયા. લોકો અંગ્રેજી રાજ સામે લડવાના જોશથી થનગનતા હતા. બૈસાખીના તહેવારનો ઉલ્લાસ પણ હતો એટલે સ્ત્રીઓ અને બાળકોની સંખ્યા પણ બહુ મોટી હતી. રેજિનાલ્ડ ડાયરને…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ : ૨૪: ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫: દિલ્હી અને પંજાબમાં અત્યાચાર

દીપક ધોળકિયા દિલ્હી દિલ્હીએ ૬ઠ્ઠી ઍપ્રિલ સુધી રાહ ન જોઈ. કોંગ્રેસે જાહેર કરેલી મૂળ તારીખે, ૩૦મી માર્ચે જ, રૉલેટ ઍક્ટ વિરુદ્ધ આંદોલન શરૂ થઈ ગયું. દિલ્હીની જનતાનો રોષ ભભૂકી ઊઠ્યો અને ઠેરઠેર લોકો રસ્તાઓ પર આવીને વિરોધ કરવા લાગ્યા. ભીડને…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ : ૨૩ : ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : મોંટેગ્યૂ-ચેમ્સફૉર્ડ સુધારા

દીપક ધોળકિયા (આજના પ્રકરણની શરૂઆત ક્ષમાપ્રાર્થના સાથે. છેલ્લા ત્રણ હપ્તાથી બારડોલી વિશે સંકેત આપતો રહ્યો છું; આજે લખવાની શરૂઆત કરતાં જ ધ્યાનમાં આવ્યું કે બારડોલીને તો હજી એક દાયકો બાકી છે! આ દાયકો બહુ મહત્ત્વનો હતો, તેમ છતાં ભૂલનું પુનરાવર્તન…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ૨૨ : ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫: ૧૯૧૭ – રશિયાની સમાજવાદી ક્રાન્તિ – ભારતમાં આઝાદીની લડત પર પ્રભાવ

દીપક ધોળકિયા આમ તો આપણે ગાંધીજી સાથે ચંપારણથી બારડોલી જવાના હતા પરંતુ ખરેખર તો દેશની અંદરની ઘટનાઓના વિવરણને જરા વિરામ આપવાના તબક્કે પહોંચ્યા છીએ. કારણ કે વિશ્વની એક ઘટનાએ આપણી સંઘર્ષયાત્રાને વૈચારિક અને વ્યાવહારિક સ્તરે બહુ પ્રભાવિત કરી છે. એની…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ૨૧: ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫: ચંપારણ સત્યાગ્રહ (૩)

દીપક ધોળકિયા આપણે ફરી ગાંધીજીની પ્રવૃત્તિઓ તરફ વળીએ. આના માટે આપણે ૧૯મા પ્રકરણ સાથે અનુસંધાન સાધવું પડશે. આપણે જોયું કે ગાંધીજીને બિહાર છોડી જવાનો હુકમ અપાયો હતો, તેનો એમણે અનાદર કર્યો અને કોર્ટમાં એ કબૂલી પણ લીધું. એમને જજે અંગત…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ ૨૦ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫:: ચંપારણ સત્યાગ્રહ (૨)

દીપક ધોળકિયા ખેડૂતોની દુર્દશા ચંપારણ આજે પૂર્વ ચંપારણ અને પશ્ચિમ ચંપારણ, એમ બે જિલ્લામાં વહેંચાયેલું છે.પણ સો વર્ષ પહેલાં એ આખો જિલ્લો હતો અને તિરહૂત ડિવીઝનનો ભાગ હતો. હિમાલયની પર્વતમાળાનો સોમેશ્વર તરીકે ઓળખાતો ભાગ નેપાળ અને ભારતને અલગ પાડે છે.…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ ૧૯: ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫: ચંપારણ સત્યાગ્રહ (૧)

દીપક ધોળકિયા ૧૯૧૭ની ૧૮મી ઍપ્રિલ ભારતના રાજકારણમાં એક સીમાચિહ્ન રૂપ છે. એ દિવસે સ્વતંત્રતા માટેના સંઘર્ષને નવી દિશા મળી. અને પહેલી જ વાર સામાન્ય લોકો સત્તાનો ભય છોડીને પોતાનો અવાજ રજૂ કરવા આગળ આવ્યા. ગાંધીજીએ ૧૯૦૮માં દક્ષિણ આફ્રિકામાં પહેલી વાર…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ ૧૮ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : રેશમી રુમાલના પત્રોનું સશસ્ત્ર આંદોલન

દીપક ધોળકિયા ૧૯૧૬ના ઑગસ્ટમાં પંજાબમાં બ્રિટિશ CID અધિકારીઓને ત્રણ પત્રો હાથ લાગ્યા. આ પત્રો પીળા રેશમી રુમાલ પર લખાયેલા હતા. એમાં ભારતની અંગ્રેજ હકુમત સામે સશસ્ત્ર બળવાનું એલાન હતું! એના પર એક મૌલાના ઓબેદુલ્લાહ સિંધીની સહી હતી. આખી યોજના ખુલ્લી…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ ૧૭ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫: લખનઉ પૅક્ટ

દીપક ધોળકિયા આપણે આઠમા પ્રકરણમાં ૧૯૦૯ના મૉર્લે-મિંટો સુધારાની ચર્ચા કરી. કોંગ્રેસના નરમપંથીઓએ મોર્લેએ આમસભામાં બિલ રજૂ કર્યું તે પહેલાં જ એનું સ્વાગત કર્યું હતું. કોંગ્રેસે આ સુધારાની દરખાસ્તનાં ફાટ્યે મોંએ વખાણ કર્યાં. પરંતુ મિંટોએ મુસલમાનોને વચનો આપ્યાં હતાં એ મોર્લેએ…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ ૧૬: ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ – મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધીનું ભારતમાં પુનરાગમન

(લેખમાળાના સમયક્રમમાં આ લેખ એના નિર્ધારિત સ્થાને જ આવે છે તેમ છતાં સંયોગવશ ‘ગાંધી-૧૫૦’ની સમાપ્તિ સાથે જ એ પ્રકાશિત થાય છે એટલે એં ગાંધીજીને અંજલિ રૂપ પણ બની રહે છે). દીપક ધોળકિયા ૧૯૧૫ની નવમી જાન્યુઆરીનું ભારતના ઇતિહાસમાં વિશિષ્ટ સ્થાન છે.…