Tag: મારી બારી

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ: ૩૭ – રાણીનું ભારત માટે જાહેરનામું

દીપક ધોળકિયા ૧૮૫૮ના નવેંબરની પહેલી તારીખે રાણી વિક્ટોરિયાએ હિન્દુસ્તાન માટેની પોતાની સરકારની નીતિઓનું જાહેરનામું બહાર પાડ્યું. જાહેરનામું કંપની રાજ ચલાવવામાં નિષ્ફળ ગઈ હોવાનો સંકેત આપે છે અને એકંદરે એની ભાષા એવી છે કે જાણે ભારત માટે એક કલ્યાણકારી રાજ્ય સ્થપાયું…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૩૬ – ૧૮૫૭ના અનામી વીરો

દીપક ધોળકિયા ૧૮૫૭નો વિદ્રોહ એવો વ્યાપક હતો કે એની બધી કથાઓ માત્ર સંબંધિત પ્રદેશોની બહાર નથી નીકળી. આખો સંકલિત ઇતિહાસ લખાય તેની બહુ જરૂર છે. તે સિવાય છૂટીછવાઈ ઘટનાઓ લોકજીભે ચડેલી હોય તે રૂપમાં મળે છે અથવા અંગ્રેજોએ તૈયાર કરેલા…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૩૫: ૧૮૫૭: જગદીશપુરના બાબુ કુંવરસિંહ (૨)

દીપક ધોળકિયા બાબુ કુંવરસિંહ જગદીશપુરના જમીનદાર હતા. ૨૫-૨૬ જુલાઈના દાનાપુરના વિદ્રોહ પછી સૌ એમને નેતા માનીને જ ચાલતા હતા, જો કે પોતે હજી એના માટે તૈયાર નહોતા. આમ પણ પોતે એંસી વર્ષના થઈ ગયા હતા. પરંતુ વિદ્રોહમાં જોડાવામાં એમને ઉંમર…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૩૪: ૧૮૫૭: બિહારમાં ઠેરઠેર વિદ્રોહ (૧)

દીપક ધોળકિયા ૧૮૫૭ના વિદ્રોહની વાત આવે છે ત્યારે બિહાર ભુલાઈ જતું હોય છે, પણ ખરું જોતાં બિહારની ભૂમિકા બહુ મહત્ત્વની રહી છે. ખરું જોતાં. કંપનીની જગ્યાએ બ્રિટનની સરકારને અધીન વસાહતી શાસન શરૂ થયું તે પછી પણ ૧૮૬૨ સુધી વિદ્રોહની આગ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૩૩ : “ખૂબ લડી મર્દાની વોહ તો…”(૩)

દીપક ધોળકિયા લક્ષ્મીબાઈને રાજતંત્ર સંભાળવાની જવાબદારી સોંપ્યા પછી પણ એમના વિશે અંગ્રેજી અફસરોમાં વિવાદ હતો એ આપણે ૩૨મા પ્રકરણમાં જોઈ લીધું. લૉર્ડ કૅનિંગ લક્ષ્મીબાઈને વિદ્રોહી માનતો હતો. ઝાંસી પર હુમલો ૧૭મી ડિસેમ્બર ૧૮૫૭ના રોજ હ્યૂ રોઝે આખી ફોજનો અધિકાર પોતાના…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૩૨: “ખૂબ લડી મર્દાની વોહ તો…”(૨)

દીપક ધોળકિયા રાણી લક્ષ્મીબાઈએ એ પહેલાં પણ ૧૮૫૪થી ૧૮૫૭ સુધી, ઘણા પત્રો લખીને ન્યાયની માગણી કરી હતી. ૧૮૫૭ના બળવા વખતે પણ એમનું વલણ એ જ હતું, પણ ન્યાય માટેની ઝંખના પણ એટલી જ પ્રબળ રહી એટલે અંગ્રેજો વિરુદ્ધ એમના મનમાં…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૩૧: “ખૂબ લડી મર્દાની વોહ તો…”(૧)

દીપક ધોળકિયા સાતમી માર્ચ ૧૮૫૪ના રોજ કંપની સરકારે જાહેરનામું બહાર પાડીને ઝાંસીને ખાલસા કરી લીધું. મૅજર ઍલિસ રાણી લક્ષ્મીબાઈને આ સમાચાર આપવા ગયો. રાણીએ પરદા પાછળથી આ સાંભળ્યું. એને આઘાત લાગ્યો. કળ વળતાં એણે શાંત પણ ઊંચા સ્વરે કહ્યું, “મેરી…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૩૦ ::: કાનપુરમાં વિદ્રોહીઓનો વિજય અને પરાજય – નાનાસાહેબ, તાંત્યા ટોપે અને અઝીમુલ્લાહ ખાન

દીપક ધોળકિયા ત્રીજા મરાઠા યુદ્ધ પછી બાજીરાવ બીજાને અંગ્રેજોએ સાલિયાણા સાથે કાનપુર પાસે બિઠૂરમાં વસાવ્યો હતો. નાનાસાહેબ અને એનો નાનો ભાઈ બન્ને બાજીરાવ બીજાના દત્તક પુત્રો હતા. પરંતુ ડલહૌઝીના ડૉક્ટ્રીન ઑફ લેપ્સને કારણે એમને પેન્શન નહોતું મળ્યું. નાનાસાહેબને આમાં અન્યાય…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ:: પ્રકરણ ૨૯ – ૧૮૫૭: અવધમાં વિદ્રોહ (૨)

દીપક ધોળકિયા ફૈઝાબાદનો મૌલવી અહમદુલ્લાહ શાહ અને ચિનહાટમાં અંગ્રેજોના ભૂંડા હાલ વાજિદ અલી શાહને પદભ્રષ્ટ કરીને કલકતા મોકલી દેવાયા પછી ફૈઝાબાદ અને લખનઉની સ્થિતિ ભારેલા અગ્નિ જેવી હતી. પ્રજાજનો વિસ્ફોટ માટે તલપાપડ હતા. દિલ્હીમાં અંગ્રેજોની હારના સમાચાર મળતા હતા અને…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૨૮: ૧૮૫૭: અવધમાં વિદ્રોહ (૧)

દીપક ધોળકિયા દિલ્હીની ઘટનાઓ અને બહાદુરશાહ ઝફરની કેદ સાથે દિલ્હી પર ફરી કંપનીનું રાજ સ્થપાયું. મોગલ સલ્તનત નામ પૂરતી હતી, હવે તેનો રીતસર અંત આવ્યો. આમ છતાં મેરઠના સિપાઈઓ દિલ્હી ન આવ્યા હોત તો દિલ્હીમાં શું થયું હોત? આ રીતે…