Tag: મારી બારી

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ:::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૮: દુકાળનાં વર્ષો

દીપક ધોળકિયા ૧૬૨૦માં કંપનીનો વેપાર ધમધોકાર ચાલી નીકળ્યો હતો. સૂરત એનું મુખ્ય કેન્દ્દ્ર હતું. સૂરતની ફૅક્ટરીના મુખ્ય અધિકારીને ‘પ્રેસિડન્ટ’નું પદ અપાયું હતું અને સૂરત પ્રેસીડન્સી હેઠળ મલબારથી માંડીને રાતા સમુદ્રનાં બધાં વેપારી કેન્દ્રોને મૂકવામાં આવ્યાં હતાં. એક પ્રેસીડન્ટ હેઠળ બસ્સો…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ – ૧::: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૭: થોમસ રો

દીપક ધોળકિયા ૧૬૧૫માં રાજા જેમ્સે સર થોમસ રોને રાજદૂત તરીકે કંપનીને ખર્ચે મોકલ્યો. રોને વેપાર સાથે કંઈ સંબંધ નહોતો. એ ડિપ્લોમૅટ હતો, પાર્લમેન્ટનો પણ સભ્ય હતો. એ પોતાની યોગ્યતા વિશે બહુ સજાગ હતો. કંપનીએ એનો વાર્ષિક પગાર ૬૦૦ પૌંડ નક્કી…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ :૧ : ગુલામી :::: પ્રકરણ ૬ : થોમસ રોના આગમન પહેલાં

દીપક ધોળકિયા મિડલટન ૧૬૧૨ની શરૂઆતમાં સૂરત પહોંચ્યો ત્યારે એને ખબર નહોતી કે ત્યાં કંપનીનો કોઈ એજન્ટ નહોતો અને ફૅક્ટરી પણ બંધ થઈ ગઈ હતી. મકર્રબ ખાને એને બંદરેથી જ પાછો કાઢ્યો. લંડનમાં કંપનીને મિડલટનના શા હાલ થયા તે ખબર જ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૫: દક્ષિણમાં કોરોમંડલ કાંઠે અને મદ્રાસમાં

દીપક ધોળકિયા ૧૬૧૧માં કોરોમંડલ કાંઠે એટલે કે આંધ્રપ્રદેશ, તમિળનાડુ અને પોંડીચેરી (હવે પુદુચ્ચરિ)ના કાંઠે એમનું પહેલું જહાજ લાગર્યું. કોરોમંડલ નામ મૂળ તો ચોલવંશના રાજાઓને કારણે ‘ચોલમંડલ’ પરથી અથવા પળાવેરકાડુ (ડચ ઉચ્ચાર ‘પુલિકેટ’) સરોવરની ઉત્તરે શ્રીહરિકોટા ટાપુ પરના ગામ ‘કારિમનાલ’ પરથી…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧: ગુલામી :: પ્રકરણ ૪: કંપની સૂરતમાં – વિલિયમ હૉકિન્સ

દીપક ધોળકિયા ૧૬૦૩ પછી ૧૬૦૭ સુધી સાત ખેપ થઈ પરંતુ તે પછી, સદીનાં બાકીનાં વર્ષો લંડનની ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની માટે ઇંડોનેશિયામાં લગભગ ખરાબ રહ્યાં. આ દરમિયાન ડચ કંપની સાથે લડાઈઓ થઈ. જો કે, ઇંગ્લૅન્ડના રાજા અને હૉલૅન્ડ વચ્ચે સંધિ થઈ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧: ગુલામી :: પ્રકરણ ૩: ભારત પહોંચતાં પહેલાં

દીપક ધોળકિયા પરંતુ ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપનીની શરૂઆતના એ દિવસો હતા. ભારત એની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓમાં હતું પણ કંપનીએ હજી તો પહેલા પડાવે પહોંચવાનું હતું. હજી તો ફેબ્રુઆરી ૧૬૦૧ છે અને લૅંકેસ્ટર એના ‘રેડ ડ્રૅગન’ જહાજમાં વૂલવિચથી ઈસ્ટ ઇંડીઝ તરફ જવા નીકળી પડ્યો…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧: ગુલામી :: પ્રકરણ ૨: વેપારનું આકર્ષણ

દીપક ધોળકિયા ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપનીની સ્થાપના પણ વેપારમાં આંતરરાષ્ટ્રીય હરીફાઈને કારણે જ થઈ. એનો મૂળ હેતુ સંસ્થાનો બનાવવાનો નહોતો. મૂળ તો પૂર્વના દેશોમાંથી મસાલા ખરીદીને ખૂબ ઊંચા ભાવે યુરોપમાં વેચવાનો હતો. ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની પણ માત્ર ઇંગ્લૅન્ડની નહોતી; હૉલૅન્ડ અને…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧ ગુલામી :: પ્રકરણ ૧ : પરતંત્રતાનાં બીજ

આજથી હું આ નવી લેખમાળા શરૂ કરું છું. એના બે ભાગ છેઃ પહેલો ભાગ ‘ગુલામી’ – એમાં આપણે કઈ રીતે પરતંત્ર બન્યા તેનું વિવરણ હશે. બીજો ભાગ છે, ‘આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ’ – એમાં આઝાદ થવા માટે દેશવાસીઓએ અંગ્રેજ શાસનનાં ૧૯૦…

મારી બારી (૧૦૦) : બસ, હવે જરા વિરામ કરું તો?

–દીપક ધોળકિયા ‘મારી બારી’ શ્રેણીમાં ૧૦૦ હપ્તા પૂરા થાય છે. લગભગ ચાર વર્ષથી વેબગુર્જરી પર લખતો રહ્યો છું. મારા પોતાના બ્લૉગ ‘મારી બારી’ પર તો એનાથી પણ પહેલાંથી લખું છું. હવે થોડો વખત આરામ કરવા માગું છું. લખવાનું મને ગમે…

મારી બારી (૯૯) : શિમલા કરાર પૂરાં કરે છે ૪૫ વર્ષ

–દીપક ધોળકિયા ૪૫ વર્ષ પહેલાં ૧૯૭૨ની બીજી જુલાઈએ ભારતનાં વડા પ્રધાન શ્રીમતી ઇંદિરા ગાંધી અને પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ ઝુલ્ફિકાર અલી ભુટ્ટો વચ્ચે શિમલામાં સમજૂતી થઈ. આ સમજૂતી વિશે કહેવાય છે કે ભારતે જે ‘બૅટલ’માં મેળવ્યું તે ‘ટેબલ’ પર ખોઈ દીધું. બાંગ્લાદેશની…