Tag: ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ:: પ્રકરણ ૨૯ – ૧૮૫૭: અવધમાં વિદ્રોહ (૨)

દીપક ધોળકિયા ફૈઝાબાદનો મૌલવી અહમદુલ્લાહ શાહ અને ચિનહાટમાં અંગ્રેજોના ભૂંડા હાલ વાજિદ અલી શાહને પદભ્રષ્ટ કરીને કલકતા મોકલી દેવાયા પછી ફૈઝાબાદ અને લખનઉની સ્થિતિ ભારેલા અગ્નિ જેવી હતી. પ્રજાજનો વિસ્ફોટ માટે તલપાપડ હતા. દિલ્હીમાં અંગ્રેજોની હારના સમાચાર મળતા હતા અને…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૨૮: ૧૮૫૭: અવધમાં વિદ્રોહ (૧)

દીપક ધોળકિયા દિલ્હીની ઘટનાઓ અને બહાદુરશાહ ઝફરની કેદ સાથે દિલ્હી પર ફરી કંપનીનું રાજ સ્થપાયું. મોગલ સલ્તનત નામ પૂરતી હતી, હવે તેનો રીતસર અંત આવ્યો. આમ છતાં મેરઠના સિપાઈઓ દિલ્હી ન આવ્યા હોત તો દિલ્હીમાં શું થયું હોત? આ રીતે…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૨૭ : બહાદુર શાહનો અંત

દીપક ધોળકિયા દરરોજ કોઈને કોઈ સ્થળેથી અંગ્રેજો સામે લશ્કરમાં વિદ્રોહ થવાના સમાચાર પણ મળતા હતા. નીમચમાં આવા બળવામાં બસ્સોના જાન ગયા. નસીરાબાદમાં સિપાઈઓએ એમના અંગ્રેજ અફસરોને મારી નાખ્યા. જજ્જરનો નવાબ ખાનગી રીતે અંગ્રેજોની તરફદારી કરતો હતો, તેની સામે એની ફોજે…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ::પ્રકરણ ૨૬ : દિલ્હીમાં અરાજકતા (૬)

દીપક ધોળકિયા ઝહીર દહેલવી જ્યારે બળવાના સમાચાર જાણીને છોટા દરીબાંના દરવાજેથી બહાર નીકળ્યો ત્યારે એણે બે ઘોડેસવારોને જોયા. સામેથી મહોલ્લાનો ગુંડો, પહેલવાન ગામી નાહરવાલા આવતો હતો, એની પાછળ પચાસેકનું ટોળું હતું. એ બધા લૂંટફાટ માટે નીકળ્યા હતા. ઝહીર કોટવાલી અને…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ : ભાગ ર :: આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૨૫: ૧૮૫૭: ૧૦ મી મે – મેરઠના વિદ્રોહીઓ દિલ્હીમાં (૫)

દીપક ધોળકિયા આપણે મેરઠના વિદ્રોહીઓને ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ જવાનું ૨૩મા પ્રકરણમાં વાંચ્યું. હવે આ પ્રકરણમાં આપણે એમનું દિલ્હી પરનું આક્રમણ જોઈએ. દિલ્હી. મોગલ સલતનતનો હોલવાતો દીવો બહાદુર શાહ ઝફરના રૂપે ટમટમતો હતો. એની સત્તા માત્ર લાલ કિલ્લા અને એની બહાર…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ : ભાગ ર : : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ : પ્રકરણ ૨૪: ૧૮૫૭ – ડલહૌઝીની ખાલસા નીતિ (૪)

દીપક ધોળકિયા ૧૮૪૮માં ડલહૌઝી ગવર્નર જનરલ બન્યો. એનું આખું નામ તો ‘જેમ્સ ઍંડ્રુ બ્રાઉન રામ્સે, માર્ક્વિસ અને ટેન્થ અર્લ ઑફ ડલહૌઝી’ હતું પણ ઇતિહાસ એને ડલહૌઝીના નામે જ ઓળખે છે. બ્રિટનના સામ્રાજ્યવાદી, જમણેરી અને રૂઢિચુસ્ત રાજકારણીઓમાં ૩૫ વર્ષનો આ યુવાન…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૨૩: ૧૮૫૭ – મેરઠ આગેવાની લે છે (૩)

દીપક ધોળકિયા રાષ્ટ્રીય વિદ્રોહની આગેવાની મેરઠે લીધી એમ કહેવામાં જરાય અતિશયોક્તિ નથી. મેરઠમાં પણ શરૂઆત તો સિપાઈઓએ જ કરી પણ એ માત્ર કારતૂસોનો વિરોધ નહોતો. સિપાઈઓએ એનાથી મોટું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો અને અંગ્રેજોથી નારાજ હતા તે બધા જ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ : ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: પ્રકરણ ૨૨: ૧૮૫૭ – બળવાની શરૂઆત (૨)

દીપક ધોળકિયા ૧૮૫૭ના જાન્યુઆરીમાં બંગાળના ડમડમની સિપાઈ છાવણીમાં એક બ્રાહ્મણ સિપાઈ હાથમાં પાણીનો ભરેલો લોટો લઈને પોતાના અલગ રસોડા તરફ જતો હતો ત્યારે રસ્તામાં એને શસ્ત્રાગારનો સેવક – ‘ખલાસી’ – મળ્યો એ નીચી જાતનો હતો. એણે બ્રાહ્મણ પાસે પાણી માગ્યું,…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: પ્રકરણ ૨૧ : ૧૮૫૭ – કારણો (૧)

દીપક ધોળકિયા બળવો કે રાષ્ટ્રીય વિદ્રોહ? ૧૮૫૭નું વર્ષ હિન્દુસ્તાનમાં અંગ્રેજી ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની માટે જબ્બર પડકાર જેવું હતું. આપણા દેશના ઇતિહાસમાં ૧૮૫૭ના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામનું આગવું સ્થાન છે. પરંતુ એ વખતના કોઈ હિન્દુસ્તાનીએ એના વિશે કંઇ લખ્યું નથી; જે કંઈ લખાયું…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૨૦: ૧૮૫૭ અને ગુજરાત (૨)

દીપક ધોળકિયા દિલ્હી વિદ્રોહીઓના હાથમાં પડ્યું, તે જ દિવસે, ૨૮મી સપ્ટેંબરે રાધનપુરના નવાબના મૌક દસ્તાવેજો અંગ્રેજ સરકારને હાથે ચડી ગયા. નવાબે દિલ્હીમાં બાદશાહને સોનામહોર નજરાણામાં મોકલીને અમદાવાદ અને ડીસામાં અંગ્રેજોનાં મથકો પર હુમલા કરવાની રજા માગી હતી. નવાબ પોલિટિકલ ઍજન્ટનો…