Tag: ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૬ : મરાઠા સત્તાના નૌકાદળનું પતન

દીપક ધોળકિયા છત્રપતિ શિવાજીએ નૌકાશક્તિનો વિકાસ કર્યો અને એમના મૃત્યુ પછી પણ મરાઠા સત્તામાં નૌકાદળનો બહુ મોટો ફાળો રહ્યો. આમાં કોલાબાના કોળીઓના મુખી કાન્હોજી આંગ્રે (જૂનું નામ અંગ્રિયા)નું નામ અચૂક લેવું પડે એમ છે. એ ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની માટે એટલી…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૫: દુપ્લે અને ક્લાઇવ

દીપક ધોળકિયા ૧૭૪૮માં ઑસ્ટ્રિયામાં હૅબ્સબર્ગ વંશના રાજા ચાર્લ્સ ચોથાનું અવસાન થયું. વારસામાં ગાદી કોને મળે એ વિવાદ થયો, પણ રાજકુમારી મારિઆ થેરેસાએ ગાદી સંભાળી. એનો વિરોધ થયો કે સ્ત્રી વારસદાર ન બની શકે. આમાંથી મોટું યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું અને યુરોપના…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૪: શિવાજી અને કંપની (૨)

દીપક ધોળકિયા ૧૬૬૩ના અંતમાં શિવાજી નાસિકની યાત્રાએ નીકળ્યા હોવાના સમાચાર વહેતા થયા. એ જ અરસામાં મોરોપંત ત્ર્યંબકે કેટલાક કિલ્લાઓ સર કરી લીધા હતા અને શિવાજી એમની પણ મુલાકાત લેવાના હતા. પણ યાત્રાનું બહાનું હતું. ખરેખર તો એમણે સૂરત પર છાપો…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૩: શિવાજી અને કંપની (૧)

દીપક ધોળકિયા ઔરંગઝેબે હિંદુસ્તાનના ઘણા વિસ્તારો પર કબ્જો કરી લીધો હતો, પણ અંદરથી એનું સામ્રાજ્ય ખવાવા લાગ્યું હતું. આમાં છત્રપતિ શિવાજી મોગલ સામ્રાજ્ય માટે મોટા પડકાર રૂપ હતા. એમનો જન્મ ૧૬૩૦માં થયો. એમના પિતા પાસે છ કિલ્લા હતા પણ ઔરંગઝેબ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૧૨: ઔરંગઝેબ, કંપની અને બંગાળ

દીપક ધોળકિયા (ઔરંગઝેબનો જન્મ ૧૬૧૮ની ૨૪મી ઑક્ટોબરે ગુજરાતના દાહોદમાં થયો હતો અને ૪૦ વર્ષની વયે ૧૬૫૮ના મે મહિનાની ૨૩મીએ એ ગાદીએ બેઠો. ૧૭૦૭માં એનું મૃત્યુ થયું.) જહાંગીર અને શાહજહાંના સમયથી જ બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની હિંદુસ્તાનમાં જામવા લાગી હતી. સત્તરમી…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ ૧ : ગુલામી :::: પ્રકરણ ૧૧: કંપની સામે બળવો; મુંબઈ સ્વતંત્ર

દીપક ધોળકિયા ઑન્જિયરે હવે મુંબઈ શહેર બાંધવાનું શરૂ કર્યું. સાતેસાત ટાપુઓને પુલોથી જોડવાના હતા, હિંદુસ્તાનમાં જુદાં જુદાં ચલણો હતાઃ શાહી, અશરફી (પોર્ચૂગીઝ – ઝેરાફિન), રૂપિયો વગેરે – એની બરાબર મૂલ્યનું કંપનીનું ચલણ બનાવવા ટંકશાળ બનાવવાની હતી, હૉસ્પિટલ પણ જરૂરી હતી.…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૧૦: મુંબઈમાં ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની

દીપક ધોળકિયા પ્રકરણ ૬માં આપણે જોયું કે મિડલટન ૧૬૧૨માં સૂરત આવ્યો ત્યારે ત્યાં કંપનીની ફેક્ટરી પર મોગલ હાકેમે તાળાં મારી દીધાં હતાં. મિડલટન ત્યાંથી નીકળ્યો પણ રાતા સમુદ્રમાં એણે હિન્દુસ્તાની જહાજો લૂંટી લીધાં.તે પછી એ દાભોળ અને બીજાપુર ગયો. નજીકમાં…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૯: કંપની ફડચામાં અને નવી કંપનીની રચના

દીપક ધોળકિયા રાજાની સંડોવણી સાથે ચાંચિયાગીરી! પોર્ટુગલ સાથેની સમજૂતીથી લાભ તો થયો જ હતો અને મૅથવૉલ્ડનો વિશ્વાસ સાચો પડે એમ લાગતું હતું. ૧૬૩૬ના ઍપ્રિલ મહિનાની છઠ્ઠી તારીખે મૅથવૉલ્ડ સુવાલી ગયો ત્યાં પાંચસો ટનનું જહાજ ફારસ, સિંધ અને મચિલીપટનમથી ગળી અને…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ:::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૮: દુકાળનાં વર્ષો

દીપક ધોળકિયા ૧૬૨૦માં કંપનીનો વેપાર ધમધોકાર ચાલી નીકળ્યો હતો. સૂરત એનું મુખ્ય કેન્દ્દ્ર હતું. સૂરતની ફૅક્ટરીના મુખ્ય અધિકારીને ‘પ્રેસિડન્ટ’નું પદ અપાયું હતું અને સૂરત પ્રેસીડન્સી હેઠળ મલબારથી માંડીને રાતા સમુદ્રનાં બધાં વેપારી કેન્દ્રોને મૂકવામાં આવ્યાં હતાં. એક પ્રેસીડન્ટ હેઠળ બસ્સો…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ – ૧::: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૭: થોમસ રો

દીપક ધોળકિયા ૧૬૧૫માં રાજા જેમ્સે સર થોમસ રોને રાજદૂત તરીકે કંપનીને ખર્ચે મોકલ્યો. રોને વેપાર સાથે કંઈ સંબંધ નહોતો. એ ડિપ્લોમૅટ હતો, પાર્લમેન્ટનો પણ સભ્ય હતો. એ પોતાની યોગ્યતા વિશે બહુ સજાગ હતો. કંપનીએ એનો વાર્ષિક પગાર ૬૦૦ પૌંડ નક્કી…