Tag: પરિસરનો પડકાર

પરિસરનો પડકાર : ૧૯ : શ્વાન – કુળમાં આવતાં ભારતના પ્રાણીઓ

ચંદ્રશેખર પંડ્યા. મિત્રો, આજના આ લેખમાં આપણે ભારતના જંગલ અને ગામડાઓની આસપાસ સીમમાં જોવામાં આવતા કેટલાંક પ્રાણીઓ વિષે વાત કરશું. સામાન્યતઃ પાળતુ કૂતરાં (Domestic Dogs), જંગલી કૂતરાં (Wild Dogs), શિયાળ(Jackals), વરુ (Wolf) અને જેને ઘણાં લોકો લોંકડી (Fox) કહેતાં હોય…

પરિસરનો પડકાર : ૧૮ ::: :ભારતના જળ – પ્લાવિત વિસ્તાર

ભારતના જળ – પ્લાવિત વિસ્તાર: (Wetlands Ecosystem) ચંદ્રશેખર પંડ્યા. વિવિધ પ્રકારની પર્યાવરણ પ્રણાલીઓ (ઈકોસિસ્ટમ) વિષે આપણે અગાઉના હપ્તાઓમાં જોઈ ગયાં. પ્રસ્તુત લેખમાં ઘણી જ મહત્વપૂર્ણ ‘વેટલેન્ડ ઈકોસિસ્ટમ’ એટલે કે જળ – પ્લાવિત વિસ્તાર વિષે ચર્ચા કરીશું. પાણીથી ઢંકાયેલા વિસ્તારને વેટલેન્ડ…

પરિસરનો પડકાર ૧૭ ::: “ભારત સરકાર દ્વારા વન્યપ્રાણી સંરક્ષણ માટે કરવામાં આવેલી પહેલ”

ચંદ્રશેખર પંડ્યા. અગાઉના લેખોમાં આપણે વન્યપ્રાણી સંરક્ષણની જરૂરિયાત વિષે માહિતગાર થયાં. કુદરત દ્વારા જે સજીવોનું નિર્માણ થયું છે તેમના, માનવી સાથે સહઅસ્તિત્વનો સ્વીકાર કરવો જ રહ્યો. સુક્ષ્મથી લઈને અતિ વિશાળ પ્રાણીઓ, પક્ષીઓ, તમામ વનસ્પતિ, દરિયાઈ જીવો અને માનવ, આ સઘળાં…

પરિસરનો પડકાર : ૧૬ : ભારતના જંગલોમાં એન્ટીલોપ્સ (Antelopes)

ચંદ્રશેખર પંડ્યા મિત્રો, ગયા બંને લેખમાં આપણે ભારતના જંગલોમાં મળી આવતાં હરણોની વિવિધ પ્રજાતિઓ વિષે જાણ્યું. પ્રસ્તુત લેખમાં, હરણ જેવાં જ દેખાતા એક અન્ય તૃણભક્ષી (ઘાસ અને પાંદડાઓ ખાતા) પ્રાણી વિષે માહિતી મેળવશું. આ પ્રાણીઓને એન્ટીલોપ અગર તો ગેઝલ કહેવામાં…

પરિસરનો પડકાર ૧૫ : ભારતમાં મળી આવતાં હરણ [૨]

ચંદ્રશેખર પંડ્યા પ્રિય વાચક, ગયા લેખમાં આપણે ભારતના જંગલોમાં મળી આવતા હરણોની કુલ ૯ પ્રજાતિઓ પૈકી પાંચ પ્રજાતિઓ વિષે માહિતગાર થયા. ચિતલ અથવા સ્પોટેડ ડિયર, સાબર અથવા તો સાંભર, બારાસિંઘા અથવા સ્વામ્પ ડિયર, ડાન્સીંગ અથવા થામીન અથવા તો બ્રો એંટલર્ડ…

પરિસરનો પડકાર : ૧૪ – ભારતમાં મળી આવતાં હરણ

ચંદ્રશેખર પંડ્યા દોસ્તો, ગયા લેખમાં, કચ્છમાં મળી આવતી જૈવિક અને અજૈવિક વિવિધતાથી આપણે પરિચિત થયાં. આ લેખમાં આપણા ભારત દેશના જંગલોમાં મળતી વિવિધ પ્રકારના હરણની જાતોથી માહિતગાર થશું. સામાન્ય પણે હરણની વાત આવે ત્યારે સૌના માનસપટ પર રામાયણના સુવર્ણ મૃગની…

પરિસરનો પડકાર ૧૩ : કચ્છ કોઈને કેમ ભુલાશે!

– ચંદ્રશેખર પંડ્યા. પરિસ્થિતિ વિજ્ઞાન અને પર્યાવરણ ઉપરાંત સાહિત્યમાં મને ખાસ રૂચી રહી છે. સન ૧૯૯૨-૯૩ દરમ્યાન સરકારી નોકરીના ભાગ રૂપે મારી બદલી ભુજ – કચ્છમાં ઘણા ટૂંકા સમય પુરતી થઇ હતી. કચ્છ જીલ્લા ગ્રામ વિકાસ એજન્સીની કચેરીમાં મારી નિમણુંક…

પરિસરનો પડકાર : ૧૨ : કોસ્ટલ અને મરીન વિસ્તાર (મેન્ગ્રોવ ઇકોસિસ્ટમ)

– ચંદ્રશેખર પંડ્યા આપણે જુદી જુદી પર્યાવરણ પ્રણાલીઓ (ઇકોસિસ્ટમ)થી પરિચિત થયાં છીએ. જે પૈકી ગુજરાત અને અન્ય રાજ્યો જેવાં કે મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કર્ણાટક, કેરાલા, તમિલનાડુ, આંધ્ર પ્રદેશ, ઓરિસ્સા, પશ્ચિમ બંગાળ તેમ જ આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ, પોંડીચેરી, લક્ષદ્વીપ વિગેરેને ધ્યાનમાં…

પરિસરનો પડકાર :: ૧૧ :: જૈવિક વિવિધતા (બાયોડાયવર્સિટી) – ૦૫

ચંદ્રશેખર પંડ્યા દોસ્તો, આ લખી રહ્યો છું ત્યારે એટલે કે તારીખ ૨૨ મેના રોજ તમામ રાષ્ટ્રોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય જૈવિક વિવિધતા દિવસની ઉજવણી ચાલતી હશે. આજે આ પરિપેક્ષ્યમાં કેટલીક વાતો કરીએ. ‘ઇન્ટરનેશનલ ડે ફોર બાયોલોજીકલ ડાયવર્સિટી’ અથવા તો ‘વિશ્વ બાયોડાઈવર્સીટી ડે’ સંયુક્ત…

પરિસરનો પડકાર :: ૧૦ :: જૈવિક વિવિધતા (બાયો-ડાયવર્સિટી) : ૦૪

ચંદ્રશેખર પંડ્યા રક્ષિત વિસ્તારો કોઇપણ વિસ્તારમાં અસ્તિત્વ ધરાવતાં સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો અને જેતે વિસ્તારમાં પ્રવર્તમાન પર્યાવરણ મારફત લોકોને થતા ફાયદાઓને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખવા માટેના હેતુને સિદ્ધ કરવા માટે, કાયદાકીય તેમ જ અન્ય અસરકારક ઉપાયો દ્વારા વ્યવસ્થાપન સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે…