Tag: ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩: સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ ૫:: ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ – મુસ્લિમ લીગની સ્થાપનાઃ ૧૯૦૬

દીપક ધોળકિયા ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ની રાજકીય ઘટનાઓની ચર્ચામાં મુસ્લિમ લીગની સ્થાપનાનો ઉલ્લેખ કરવો જ પડે. દેશના ભવિષ્ય પર એની બહુ મોટી અસર પડી છે અને આજ સુધી વર્તાય છે. પૂર્વભૂમિકા ૧૮૫૭ના વિદ્રોહ પછી ભારતમાં બ્રિટિશ હકુમતે હિન્દુઓ અને મુસલમાનો વચ્ચે ભેદભાવની…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩: સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ ૪:: ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ – કોંગ્રેસના ભાગલા

દીપક ધોળકિયા ૧૯૦૫માં બનારસ (વારાણસી)માં કોંગ્રેસનું અધિવેશન મળ્યું તેમાં ગોપાલકૃષ્ણ ગોખલેએ જાહેરાત કરી કે કોંગ્રેસનું લક્ષ્ય એ છે કે જેમ બીજી બ્રિટિશ વસાહતોમાં સ્થાનિકના લોકો જ શાસન કરે છે તે જ રીતે ભારતમાં પણ ભારતીયોને શાસન મળવું જોઈએ. એમ્ણે એ…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩: સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ ૩:: ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ – કર્ઝન અને બંગભંગ (૨)

દીપક ધોળકિયા ૧૮૮૬માં કોંગ્રેસનું બીજું અધિવેશન કલકત્તામાં મળ્યું તેમાં દેખાયું કે કોંગ્રેસ ધીમે ધીમે રાષ્ટ્રીય સંસ્થા બનવાની દિશામાં આગળ વધતી હતી. પહેલા અધિવેશનમાં માત્ર ૭૨ પ્રતિનિધિઓ હતા પણ બીજા અધિવેશનમાં ૪૩૬ પ્રતિનિધિઓ આવ્યા અને એ બધા કોઈ ને કોઈ સંસ્થા…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩: સંઘર્ષનો નવો માર્ગ પ્રકરણ ૨:: ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ કોંગ્રેસનો જન્મઃ(૧)

દીપક ધોળકિયા ૧૮૮૪માં એક અંગ્રેજ આઈ. સી. એસ. અધિકારી જ્હૉન સ્ટ્રેચી નિવૃત્ત થઈને ઇંગ્લૅન્ડ પાછો ગયો. ત્યાં કૅંબ્રિજ યુનિવર્સિટીની વ્યાખ્યાનમાળામાં બોલતાં એણે કહ્યું કે “ ભારત વિશે જાણવાની સૌથી પહેલી અને મહત્ત્વની વાત એ છે કે ભારત જેવું કંઈ છે…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૩ – સંઘર્ષનો નવો માર્ગ :: પ્રકરણ ૧ :: ૧૮૫૮થી ૧૮૮૫ – કોંગ્રેસના પુરોગામીઓ

દીપક ધોળકિયા રાણીના જાહેરનામા પછી હિન્દુસ્તાન સીધી રીતે બ્રિટન સરકાર હસ્તક આવી ગયું. આ પહેલાં કેટલાયે લોકોના ભોગ લેવાયા. આદિવાસીઓ, સામાન્ય ગ્રામજનો, જાગીરદારો, રાજાઓ, હિન્દુઓ અને મુસલમાનોએ પોતાનું બધું સર્વસ્વ હોમી દીધું હતું. પરંતુ હવે સ્થિતિ બદલાઈ ગઈ હતી. લડાઈનાં…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ: ૩૭ – રાણીનું ભારત માટે જાહેરનામું

દીપક ધોળકિયા ૧૮૫૮ના નવેંબરની પહેલી તારીખે રાણી વિક્ટોરિયાએ હિન્દુસ્તાન માટેની પોતાની સરકારની નીતિઓનું જાહેરનામું બહાર પાડ્યું. જાહેરનામું કંપની રાજ ચલાવવામાં નિષ્ફળ ગઈ હોવાનો સંકેત આપે છે અને એકંદરે એની ભાષા એવી છે કે જાણે ભારત માટે એક કલ્યાણકારી રાજ્ય સ્થપાયું…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૩૬ – ૧૮૫૭ના અનામી વીરો

દીપક ધોળકિયા ૧૮૫૭નો વિદ્રોહ એવો વ્યાપક હતો કે એની બધી કથાઓ માત્ર સંબંધિત પ્રદેશોની બહાર નથી નીકળી. આખો સંકલિત ઇતિહાસ લખાય તેની બહુ જરૂર છે. તે સિવાય છૂટીછવાઈ ઘટનાઓ લોકજીભે ચડેલી હોય તે રૂપમાં મળે છે અથવા અંગ્રેજોએ તૈયાર કરેલા…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૩૫: ૧૮૫૭: જગદીશપુરના બાબુ કુંવરસિંહ (૨)

દીપક ધોળકિયા બાબુ કુંવરસિંહ જગદીશપુરના જમીનદાર હતા. ૨૫-૨૬ જુલાઈના દાનાપુરના વિદ્રોહ પછી સૌ એમને નેતા માનીને જ ચાલતા હતા, જો કે પોતે હજી એના માટે તૈયાર નહોતા. આમ પણ પોતે એંસી વર્ષના થઈ ગયા હતા. પરંતુ વિદ્રોહમાં જોડાવામાં એમને ઉંમર…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૩૪: ૧૮૫૭: બિહારમાં ઠેરઠેર વિદ્રોહ (૧)

દીપક ધોળકિયા ૧૮૫૭ના વિદ્રોહની વાત આવે છે ત્યારે બિહાર ભુલાઈ જતું હોય છે, પણ ખરું જોતાં બિહારની ભૂમિકા બહુ મહત્ત્વની રહી છે. ખરું જોતાં. કંપનીની જગ્યાએ બ્રિટનની સરકારને અધીન વસાહતી શાસન શરૂ થયું તે પછી પણ ૧૮૬૨ સુધી વિદ્રોહની આગ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૩૩ : “ખૂબ લડી મર્દાની વોહ તો…”(૩)

દીપક ધોળકિયા લક્ષ્મીબાઈને રાજતંત્ર સંભાળવાની જવાબદારી સોંપ્યા પછી પણ એમના વિશે અંગ્રેજી અફસરોમાં વિવાદ હતો એ આપણે ૩૨મા પ્રકરણમાં જોઈ લીધું. લૉર્ડ કૅનિંગ લક્ષ્મીબાઈને વિદ્રોહી માનતો હતો. ઝાંસી પર હુમલો ૧૭મી ડિસેમ્બર ૧૮૫૭ના રોજ હ્યૂ રોઝે આખી ફોજનો અધિકાર પોતાના…