Tag: ખેતી વિષયક અનુભવો

અજબ વનસ્પતિની કેફિયત ગજબ !

હીરજી ભીંગરાડિયા વનસ્પતિની આપણા માટેની દેણગી બાબતે અભ્યાસ કરતા ખ્યાલ આવે છે કે માનવી તથા લગભગ તમામ અન્ય પ્રાણીઓને જીવનભરનો આહારમાંથી મોટાભાગનો આહાર વનસ્પતિ જગત પૂરો પાડે છે. જે તે હવા અને જમીનમાંથી સૂર્યપ્રકાશના સહારાથી બનાવે છે. પૃથ્વી ઉપર ઉપલબ્ધ…

ખેતી વ્યવસાયમાં યે “વહેમ” અને “અંધશ્રદ્ધા ?”

હીરજી ભીંગરાડિયા “એ…………બાઘાભાઇને ત્યાં રાત્રે કથા સાંભળવા જાજો !” ટપૂડા વાળંદે દરવાજેથી જ સાદ દીધો. મને થયું કે નહીં પૂનમ કે નહીં અગિયારશ કે પ્રભૂ સ્મરણની કોઇ ખાસ તીથિ- અને આડેધડ કથાનું કહેણ ? “ એલા ઊભો રહે એય ટપૂડા…

વ્યવસાયી કામોનું બોઝીલ પોટલું ઝાડવે લટકાવીએ

હીરજી ભીંગરાડિયા “કેમ બધાં આજ કામે નો’તાં ગુડાણાં ? રોંઢો થયો તોય નો છોકરો ફરક્યો એકેય કે ન તું ! ઘેર શું લકુંબો દાટ્યો હતો તે બધાં ઘેર જ ખોડાઇ રહ્યાં ? કામ કરવાનું તો ઘેર ગયું, મારા બપોરના રોટલાય…

“નથી કરવો અમારે તમારો આ ખેતો !”

ખેડુત જુવાનિયાઓની દોટ – શહેર ભણી કેમ ?   હીરજી ભીંગરાડિયા સાલ 2013 ની વાત છે. વાવણીની શરૂઆતથી જ વરસાદ એમનામ ઓછો-વધુ,ઓછો-વધુ ચાલુ જ રહ્યો. ન થઇ જમીનમાં આંતરખેડના સાંતી ચાલી શકે તેવી યોગ્ય વરાપ, કે ન મળ્યો મોલને સરખી…

ખેતી નહીં,… તો સિમેંટ-લોખંડ-પ્લાસ્ટિક અને કાચ ખાવાની આદત કેળવવી પડશે

હીરજી ભીંગરાડિયા લેખનું મથાળું વાંચતાં જ “ આ તે ક્યા પ્રકારનું લખાણ ?” એવો પ્રશ્ન વાચકના મનમાં સહેજે ઊભો થવાનો જ, એની મને ખાતરી હોવા છતાં આગળ વિગત જણાવી રહ્યો છું કે સૌરાષ્ટ્રના કોઇ પણ ગામડાની તમે મુલાકાત લ્યો અને…

આપણી ખેડૂતોની “દોડ” ખોટી નહીં – “દિશા” ખોટી છે !

– હીરજી ભીંગરાડિયા ભારે ઝડપથી દોડી રહેલા એક મુસાફરે રસ્તાની બાજુ પરના ઝાડ નીચે બેઠેલા માણસને પૂચ્છ્યું: “ભાઇ ! હું દિલ્હી ક્યારે પહોંચીશ ?” “ક્યારેય નહીં !” એને જવાબ મળ્યો. “ હેં ! આટલી બધી ઝડપે દોડી રહ્યો છું છતાં…

ખેતી કરવી જ છે ? તો સાવ રેઢેરેઢી નહીં થાય ભૈ !

– હીરજી ભીંગરાડિયા “વેપારી પેઢીએ અને ખેડૂત શેઢીએ” એ કહેવતનો ભાવ બસ એવો જ છે કે વેપાર હોય કે ખેતી, અરે ! કહો ને કોઈ પણ વ્યવસાય રેઢો તો ન જ હોવો જોઈએ-માલિકની નજર નીચે જ ચાલવો જોઈએ. તમે જુઓ…

“વાંકે-વહમે” આપણા “બળ” કરતાં અનુભવીઓની લગાડીએ “કળ” !

હીરજી ભીંગરાડિયા ‘ બળ ’ અને ‘ કળ ’ એ બે શબ્દોમાં બોલ્યે ઝાઝો ફેર દેખાતો નથી. પણ બન્નેના વપરાશથી નિપજતાં પરિણામોમાં લાખ ગાડાનો ફેર હોય છે. કામ ખેતીનું હોય કે બીજું, એમાં શરીરશ્રમ એટલે કે બળ તો વાપરવું જ…

“ખેતર-વાડી” આજીવિકાનું સાધન માત્ર નહીં, કર્મયોગનું મંદિર છે.

હીરજી ભીંગરાડિયા ‘હોડી’ એ માછીમારને મન આજીવિકાનું સાધન છે. એને એકલાં માછલાં પકડી માત્ર પેટિયું રળવાના ખપમાં લેવી, કે પછી તે ઉપરાંત એ જ હોડીમાં બેસી અફાટ સાગરના જલતરંગોના ઘેરા સૂરનું મધુર સંગીત પીતાં પીતાં સહેલગાહ પણ માણવી-શું કરવું તે…

દાદાનો ઠપકો : “તમે ખેડ્યની ગરવાઇ ખોઇ નાખી ! ”

–હીરજી ભીંગરાડિયા “રામ રામ લખમણ કાકા ! કેમ એકલા એકલા અને આમ સૂનમૂન બેહી ગયા છો ?” ચોસલાના 85 વરસના દાદાને મેં પૂછ્યું. “આવ્ય, ભાઇ હીરજી આવ્ય ! આ શિયાળાની કૂણી તડકી મીઠી લાગે છે, તે હું ને ધનોભાઇ બેય…