ઢબુકતો ઢોલ અને થિરકતું તન

– ભગવાન થાવરાણી કહે છે, સૃષ્ટિ-સમગ્રનાં બધા જ તત્ત્વો એક અદ્રશ્ય તાંતણે બંધાયેલા છે. એ સત્યને તાર્કિક અને વૈજ્ઞાનિક બન્ને રીતે સમજાવી શકાય છે. બધા મનુષ્યોનું પણ એવું જ છે. દરેક મનુષ્ય બીજા મનુષ્યનો એક યા બીજી રીતે પૂર્વજ, અનૂજ…

વી બલસારાઃ સુનાયે હાલ-એ-દિલ ક્યા હમ હમારા

સંકલન અને રજૂઆત: અશોક વૈષ્ણવ ‘૭૦ના દાયકામાં મારે જ્યારે મારાં વ્યાવસાયિક કામે મુંબઈ જવાનું થાય ત્યારે કાલાઘોડા પર રિધમ હાઉસની ઊડતી મુલાકાત લેવાનું બહાનું હું શોધી જ લેતો. એવી એક સરસરી મુલાકાત વખતે મેં મન્ના ડેનાં ગૈર ફિલ્મી હિંદી ગીતોની…

બૅ વૉચ

આપણે ત્યાં અંગ્રેજી ફિલ્મોનાં ટાઈટલ્સનાં પણ સબટાઈટલ્સ આપણી ભાષામાં જ બને! આ એક બોનસ….. કેટલીક વાર જે વાત ગુજરાતીમાં કહેવાથી જે અસર કરી શકાય તે અન્ય ભાષામાં લાવવી મુશ્કેલ પડે…   મહેન્દ્ર શાહ : mahendraaruna1@gmail.com

Science સમાચાર : (૧૪)

દીપક ધોળકિયા ૧. સ્તનના કૅન્સરમાં બીજી શસ્ત્રક્રિયાની જરૂર નહીં રહે! કૅલિફોર્નિયા ઇંસ્ટીટ્યૂટ ઑફ ટેકનોલૉજી (Caltech)ના પ્રોફેસર લિહોંગ વાંગે સ્તનના કૅન્સરની બધી જ ગાંઠો એકી સાથી કાઢી શકાય તે માટે નવી ઇમેજિંગ ટેકનોલૉજી વિકસાવી છે. સામાન્ય રીતે સ્તનના કૅન્સરમાં એક જ…

ચૈતન્ય કરમચેડુ : દરિયાના પાણીને પીવાલાયક બનાવીને આ છોકરડાએ ખરું ‘પાણી બતાવ્યું’ છે!

જ્વલંત નાયક ગુજરાતનો દરિયાકિનારો ૧,૬૦૦ કિમી લાંબો છે અને આપણને એનો ગર્વ છે, ધેટ્સ ઇટ! પણ આટલા લાંબા દરિયા કિનારાનું કરવાનું શું, જ્યારે ગુજરાતના કુડીબંધ વિસ્તારો દર ઉનાળે તરસે મારતા હોય! ચૈતન્ય કરમચેડુ નામનો ભારતીય મૂળનો છોકરડો પોર્ટલેન્ડ, ઓરેગોનની સ્કુલમાં…

આકાશવાણી સમાચારનો અમૃત મહોત્સવ

સરળ લખવું અઘરું હોય છે – અમિત મ. જોષી ૧૯૯૫ના અંતમાં દિલ્હી આવવાનું થયું ત્યારે હાલત ભવનાથના મેળામાં માતાથી વિખૂટા પડેલા બાળક જેવી હતી. ખાસ તો ભાષા સાથે ક્ષણેક્ષણનો નાતો અલોપ થઇ જાય ત્યારે એટ-લિસ્ટ ભાષાને મામલે લઘુમતી હોવાનો જરૂર…

હકારાત્મકતા અને નકારાત્મકતા સાપેક્ષ છે

– બીરેન કોઠારી હકારાત્મકતા હવે અભિગમ નહીં, પણ ધીકતો વ્યવસાય બની ગયો છે. હકારાત્મક અભિગમ કેળવવાનું જોર ચોમેર એ હદે વધી ગયું છે કે તેના અતિરેકથી એક પ્રકારની નકારાત્મકતા આવી જાય. બીજે બધે તો ઠીક, સમાચારનું વર્ગીકરણ પણ હકારાત્મક કે…

મારી બારી : (૯૭) : સિત્તેર વર્ષ પહેલાંની ભારતની સ્વતંત્રતાની તવારીખની કેટલીક ઘટનાઓ

–દીપક ધોળકિયા આ અઠવાડિયું ભારતના ઇતિહાસમાં લોહીના અક્ષરે લખાયેલું છે. સિત્તેર વર્ષ પહેલાં ૧૯૪૭ની ત્રીજી જૂને ભારતના છેલ્લા વાઇસરૉય લૉર્ડ માઉંટબૅટને ભારતના ભાગલાની યોજના જાહેર કરી. આ પહેલાં બ્રિટનના વડા પ્રધાન ઍટલીએ ૨૦મી ફેબ્રુઆરીએ બે મહત્ત્વની જાહેરાત કરી દીધી હતીઃ…

એક હબસીની જ્ઞાનપિપાસા

  ઓબામા અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા તેના સો વર્ષ પહેલાનો આ સમય હતો. જો કોઈ હબસી વ્હાઈટ હાઉસમાં પ્રમુખની સાથે ભોજન લે તો દરેક બ્લેક અમેરિકન માટે ધન્ય થયાની લાગણી હતી અને કરોડો ગોરા અમેરિકનો માટે અણગમતી ઘટના હતી. એવે સમયે,…

શ્રી ચિંતામણીના ગણપતિ- થેઉર

પૂર્વી મોદી મલકાણ ब्रह्मा सृष्टयादिसकतः स्थिरमतिरहितः पीड़ितो विघ्नसंधे ।आक्रांतों भूतिरक्तः कृतिगणरजस जीवता त्युक्तुमिच्छन ।।स्वातमानं सरव्यकत्या गणपतीमामलं सत्यचिन्तामणियम् ।मुक्तश्र्वास्थापयंत स्थिरमतिसूखदं स्थावरे ढुंढि मीड़े ।। આ સૃષ્ટિનાં નિર્માતા એવા બ્રહ્માજીની જેમ જેનું મન વારંવાર ચંચળ થઈ જાય છે, જે હંમેશા આપત્તિઓથી ઘેરાયેલ…

મહાન ગણિતશાસ્ત્રીઓ : અંક ૯: જ્યૂલ ઓંર્રી પોયેંકાર્રે

દીપક ધોળકિયા ગણિતશાસ્ત્રીઓના પરિચયની આ શ્રેણીમાં આપણે હવે વીસમી સદીના દરવાજે પહોંચવાના છીએ. આ દરવાજો પાર કરાવવા માટે આજે આપણી સાથે છે ફ્રાન્સના મહાન ગણિતશાસ્ત્રી Jules Henry Poincare/ જ્યૂલ ઓંર્રી પોયેંકાર્રે (આ ફ્રેન્ચ નામ છે. આપણે નામના અંતે care જોઈને…

બસ ત્યારે, આવજો !

– રજનીકુમાર પંડ્યા કરાચીના દરિયામાં જબરદસ્ત વાવડો ઊઠ્યો અને પછી શરૂ થયું વરસાદનું તાંડવ. વહાણો તો ઠીક, પણ નાની નાની આગબોટો પણ હાલકડોલક થવા માંડી ત્યારે કરાચીનાં બંદર (ડૉક) ઉપર ઝીણા ઝરમર મેહમાંથી અચાનક મોટો વરસાદી માર પડવા માંડ્યો. વજેશંકર…

ગીત

– તુષાર શુક્લ દરિયાનાં મોજાં કંઈ રેતીને પૂછે, ‘તને ભીંજાવું ગમશે કે કેમ ?’;એમ પૂછીને થાય નહીં પ્રેમ. ચાહવા ને ચૂમવામાં ઘટનાનો ભેદ નથી, એકનો પર્યાય થાય બીજું;આંખોનો આવકારો વાંચી લેવાનો, ભલે હોઠોથી બોલે કે, ખીજું ?ચાહે તે નામ તેને…

છાણ કે સોનાની ખાણ?

રૂપાંતરકાર – સુરેશ જાની ૨૦૧૫ બરેલી્માં મિલ્કતની લે-વેચનો ધંધો કરતા વેપારીના મોટા દીકરાએ એક ડેરી ફાર્મ શરૂ કર્યું હતું. તેમાં આધુનિક વિજ્ઞાન વાપરવાનું શીખવા તે ઇજ્જતનગરમાં આવેલી પશુ-સંવર્ધનની શોધખોળ કરતી સંસ્થામાં (IVRI) તાલીમ લેવાનું વિચારતો હતો. બી.કોમ.નું ભણતો ૧૯ વર્ષનો…

ઈશ્વરે ગ્રાન્ડ કેન્યન બનાવ્યું પણ તે રહે છે સૅડોનામાં

રેખા સિંધલ ‘God created the Grand Canyon, but he lives in Sedona’ (ઈશ્વરે ગ્રાન્ડ કેન્યન બનાવ્યું પણ તે રહે છે સૅડોનામાં) રેડ ઈન્ડિયન લોકોની જીભે રમતું રમતું આ વાક્ય મારી જીભેચઢ્યુ ત્યારે સૅડોનાની મારી ત્રીજી યાત્રા હતી અને તે છેલ્લી…

એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ – ૫ – પુરુષ સૉલો ગીતનું યુગલ કે કોરસ વર્ઝન :: [૧]

સંકલન અને રજૂઆત : અશોક વૈષ્ણવ ‘એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ’ શ્રેણીમાં આપણે પુરુષ સૉલો ગીતનું બીજું વર્ઝન હોય તેવાં અને એ જ રીતે સ્ત્રી સૉલો ગીતનું બીજું વર્ઝન હોય એવાં ગીતો સાંભળ્યાં. ગીતની સીચ્યુએશન મુજબ બન્ને વર્ઝનની રજૂઆતમાં કરાતા ફેરફારોની…

ફિલ્મીગીતોમાં ‘સાજન’

નિરંજન મહેતા સાજન એટલે પ્રિયતમ. તેની તરફની પોતાની લાગણીને વ્યક્ત કરતા પ્રેમિકાના પ્રેમભર્યા તેમ જ ક્યાંક વિરહભર્યા અનેક ફિલ્મીગીતોમાંથી કેટલાકનો આસ્વાદ આ લેખમાં લેશું. અ ગીતોમાં ક્યાંક સજના શબ્દનો ઉલ્લેખ છે તો ક્યાંક સાજન શબ્દનો. અવિસ્મરણીય ૧૯૫૭ની ફિલ્મ ‘પ્યાસા’નું આ…

બીઝનેસ સૂત્ર | ૨.૨| નેતૃત્વનો સંદર્ભ

સંકલન અને રજૂઆત : અશોક વૈષ્ણવ બીઝનેસ સૂત્ર | ૨ | નેતૃત્વ સીએનબીસી – ટીવી ૧૮ પર રજૂ થયેલ દેવદત્ત પટ્ટનાઈકની ધારાવાહિક શ્રેણી ‘બીઝનેસ સૂત્ર’ના પહેલા અંકમાં દેવદત્ત પટ્ટનાઈકે ‘કોર્પોરેશન’ના વિષયની ચર્ચા ત્રણ ભાગમાં કરી, જેમાં તેમણે કોર્પોરેશનનો અર્થ, તેનો…

સુધારણાનાં પરિણામો દેખાવાંઅનુભવાવાં જોઇએ

તન્મય વોરા આજૂબાજૂ નવું નવું જોઈને બાળક નવું નવું શીખે છે. શીખ્યા પછી એ તેની ચકાસણી જરૂર કરશે. જે કોઈ અનુભવ તેને પસંદ પડશે તે શીખેલું તે ફરી ફરી વાર કરશે. મોટાં થઇને પણ આપણે આમ જ કરતાં હોઇએ છીએ.…

એમની સ્મૃતિ છે કે જખમ?

– બીરેન કોઠારી ‘મહાત્મા ગાંધી જે સ્થળે વિદ્યાર્થી તરીકે હર્યાફર્યા હશે એ શાળાની મુલાકાત લઈને હું રોમાંચિત થઈ ગયો છું. પ્રત્યેક ભારતીય વિદ્યાર્થી આ સ્થળની મુલાકાત લઈ શકે એ માટે તેને તીર્થધામ બનાવવું જોઈએ. ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના મહાદર્શનનો તે અંશ…

મારી બારી (૯૬) : સ્ત્રી શક્તિ @હરિયાણા

દીપક ધોળકિયા હરિયાણામાં છેલ્લા એક-બે મહિનાથી સ્ત્રી શક્તિ જે રીતે સક્રિય બની છે તે નોંધ લેવા જેવી વાત છે. આમ તો પરંપરાની નજરે જોઈએ તો હરિયાણા બધી રીતે હજી ૧૯મી સદીમાં જીવે છે. આજે પણ ત્યાં સ્ત્રી-પુરુષ ગુણોત્તર સૌથી ખરાબ…

‘ગળીનો ડાઘ’ દૂર કરવાનો સત્યાગ્રહ

મો. ક. ગાંધી ગાંધીજી દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત પરત ફર્યા(૧૯૧૫) પછી તેમનું અને તેમની ટુકડીનું દેશમાં સૌ પહેલું રોકાણ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના શાંતિનિકેતનમાં થયું. ગાંધીજી અને ટાગોર, બંને સાથે ઘનિષ્ઠતા ધરાવતા અંગ્રેજ પાદરી, સમાજસુધારક અને શિક્ષણકાર ચાર્લ્સ ફ્રિયર એન્ડ્રુઝે [1]જ્યારે ગાંધીભાઈને પૂછ્યું,…

ગાતા રહે હમારા દિલ ! : અરવિંદ પટેલ

– રજનીકુમાર પંડ્યા વાત છે ઘણા વર્ષ પહેલાની…… વયોવૃદ્ધ, પણ ચાર્મિંગ ફિલ્મસ્ટાર પાસે હું ઊભો છું અને એ અભિનેતા છે દેવ આનંદ. પાલી હિલ મુંબઈના પોતાના ‘આનંદ ડબિંગ સ્ટુડિયો’માંથી મારી હાજરીમાં જ સૌરાષ્ટ્રના એક પૂર્વ સાંસદને તેઓ ફોન જોડે છે.…

ક્ષમા

પ્રિય સાથીઓ, કોઈ અકળ કારણોસર વેબગુર્જરીની સાઇટ ક્રૅશ થઈ ગઈ અને અમારો ડૅટાબેઝ પણ ભુંસાઈ ગયો છે. ચાર વર્ષ દરમિયાન ઊભું થયેલું આર્કાઇવ ફરી પાછું અકબંધ મળે એવી શક્યતાઓ બહુ ઓછી છે તેમ છતાં અમારા પ્રયત્નો ચાલુ છે. દરમિયાન, અમે…