બીઝનેસ સૂત્ર | ૬.૨ | હેતુલક્ષી વિ. વિષયલક્ષી વાસ્તવિકતા

સંકલન અને રજૂઆત અશોક વૈષ્ણવ   બીઝનેસ સૂત્ર | ૬ | માપ સીએનબીસી – ટીવી ૧૮ પર રજૂ થયેલ દેવદત્ત પટ્ટનાઈકની ધારાવાહિક શ્રેણી ‘બીઝનેસ સૂત્ર’ના પહેલા અંકમાં દેવદત્ત પટ્ટનાઈકે ‘કોર્પોરેશન‘ના વિષયની ચર્ચા કોર્પોરેશનનો અર્થ, તેનો હેતુ અને તેના દૃષ્ટિકોણના ફલક…

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન: અથર્વશિર ઉપનિષદ

ચિરાગ પટેલ મેં 2018 માર્ચની 2જી તારીખે એક લેખ વાંચ્યો. એમાં સુવિખ્યાત વૈજ્ઞાનિક સ્ટિવન હૉકિંગે જણાવ્યું હતું કે, બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ થઈ એની પહેલા શું હતું એ તેઓ જાણે છે! એ લેખ આ લિન્ક પાર વાંચી શકાશે : https://www.livescience.com/61914-stephen-hawking-neil-degrasse-tyson-beginning-of-time.html) હૉકિંગના કહેવા…

ફિર દેખો યારોં : આ પણ વિકાસનો એક પ્રકાર છે! ભલે, રાજી ન થઈએ.

-બીરેન કોઠારી વર્તમાન ગુજરાત સરકાર દ્વારા વિધાનસભાની છેલ્લી ચૂંટણી દરમિયાન ‘હું છું ગુજરાત, હું છું વિકાસ’નું સૂત્ર વહેતું મૂકાયું. તેને પગલે ‘વિકાસ ગાંડો થયો છે’ની મજાક પણ પ્રચલિત બની. વિકાસની ખરેખરી વ્યાખ્યા શી એ બાબતે ભાગ્યે જ એકમત જોવા મળે.…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૯: કંપની ફડચામાં અને નવી કંપનીની રચના

દીપક ધોળકિયા રાજાની સંડોવણી સાથે ચાંચિયાગીરી! પોર્ટુગલ સાથેની સમજૂતીથી લાભ તો થયો જ હતો અને મૅથવૉલ્ડનો વિશ્વાસ સાચો પડે એમ લાગતું હતું. ૧૬૩૬ના ઍપ્રિલ મહિનાની છઠ્ઠી તારીખે મૅથવૉલ્ડ સુવાલી ગયો ત્યાં પાંચસો ટનનું જહાજ ફારસ, સિંધ અને મચિલીપટનમથી ગળી અને…

(૫૯) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન–૫ – યે ન થી હમારી ક઼િસ્મત (શેર ૧ થી ૩)

યે ન થી હમારી ક઼િસ્મત (શેર ૧ થી ૩) (આંશિક ભાગ – ૧) – મિર્ઝા ગ઼ાલિબવલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર) યે ન થી હમારી ક઼િસ્મત કિ વિસાલ-એ-યાર હોતા અગર ઔર જીતે રહતે યહી ઇંતિજ઼ાર હોતા (૧)                                                 (વિસાલ-એ-યાર= પિયામિલન) અર્થઘટન…

ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ == મ ણ કો ૧૫ ==

ભગવાન થાવરાણી મણકા ૧૩ની કવિતા  ‘ સભ્યતા અને સંસ્કૃતિ ‘ નો આજની કવિતા જાણે ઉત્તરાર્ધ છે. ખરેખર તો આ કવિતા, મણકા – ૨ ની કવિતા  ‘ન જાને કબ સે‘ , મણકા – ૩ ની  ‘પ્યાજ કી એક ગાંઠ‘, મણકા-  ૫…

જર્મન કાર્નિવલ

પૂર્વી મોદી મલકાણ જર્મનીનો કાર્નિવલ માણસ કેટલા રૂપ લઈ શકે છે? સામાન્ય રીતે તો આપણે સ્નેહવશ મમ્મા, પાપા, અંકલ અને આંટીઓ, પુત્ર અને પુત્રીઓનાં રૂપમાં ફેરવાઇ જઈએ છીએ. ફેબ્રુઆરી મહિના ની આ છેલ્લી તારીખોમાં રાઈનને કિનારે વસેલા નગરોમાં પ્રકૃતિ, બુક્સ,…

હું મહેક…… :: 2

હેલ્લો ! હું મહેક બિરજુબેન ગાંધી. આજે હું વૈજ્ઞાનીક ડૉ.ડગ્લાસની વાત લઈને આવી છું. ગયા અઠવાડિયે અમારા વિજ્ઞાનના બેને ડોકટર ડગ્લાસ વિષે ઘણી બધી વાતો બતાવી’તી. આ બધી વાતોમાંથી મને આ વાત બહુ ગમી ગઈ. “શોધ કોની ચૂહાની પૂછડીની કે…

Science સમાચાર (૩૬)

દીપક ધોળકિયા (૧) લિવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ માટે નવી રીત લિવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવું હોય તો પહેલાં તો ડૉનરના લિવરને કોલ્ડ સ્ટોરેજમાં રાખવું પડે. પરંતુ, હવે એને શરીરના તાપમાને જ રાખવાની નવી રીત શોધાઈ છે. લિવરને થીજવી દેવાથી એની પેશીઓ સારી નથી રહેતી…

વિશ્વના રહસ્યો : ૫ : જીવન એટલે શું?

ડૉ. પંકજ જોશી     સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. પંકજ જોશીની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં શરૂ થયેલી શ્રેણી ‘વિશ્વનાં મહારહસ્યો’નો ૧૧-૨-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ બીજો મણકો સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે

કેડી ઝંખે ચરણ : પ્રકરણ – ૩૬

નયના પટેલ કિશન પાસે એકરાર કર્યા પછી પહેલો વિચાર એને ભારતમાં ચાતકનજરે રાહ જોતાં તેનાં મમ્મી-પપ્પાને ફોન કરવાનો આવ્યો. પછી થયું ના, પહેલા ફોઈને…’ફોઈ’….કેમ કરીને જીભ ઉપડશે ‘મમ’ કહેતાં? આ ઘરમાં કોઈને વાંધો ન હોય પછી જ મારા મમ્મી-પપ્પાને કહીશ.…

ઋણાનુબંધની રંગોળી

–આયુષી સેલાણી ‘ઓહો અંગિકા વહુ… હજુ કેમ રસોડામાં છો તમે? બહુ કામ કર્યું. હવે બધું પછી જ આટોપજો. પહેલાં ઘરના આંગણે સરસ મજાની રંગોળી કરી દો.. નાની હશે તો પણ ચાલશે, પણ રંગોળી તો જોઈશે જ…’ અંગિકાનાં સાસુ સેવંતીબહેન તેને…

કિશોરકુમારે ગાયેલાં મદનમોહનનાં ગીતો – દિલ દિલ સે મિલા કર દેખોં [૧]

– મૌલિકા દેરાસરી જ્યારે એક મુહબ્બતભર્યું દિલ બીજા ભાવભર્યા દિલ સાથે મળે છે અથવા તો એક પ્રતિભાસંપન્ન સંગીતકાર બીજા અનન્ય ગાયક સાથે મળે છે, ત્યારે જિંદગીમાં અથવા તો ગીતોમાં કંઈક કમાલ જરૂર સર્જાય છે. કઈ રીતે? મદનમોહન જેવા દિગ્ગજ સંગીતકાર…

સુક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિ (૧૩). બેક્ટેરીયા/જીવાણુઓ

–પીયૂષ મ. પંડ્યા છેલ્લી બે કડીઓમાં બેક્ટેરિયાનો પ્રારંભિક પરિચય મેળવ્યા પછી આજની કડીમાં આપણે આ સુક્ષ્માધિસુક્ષ્મ સજીવ હસ્તીઓનો આપણા એટલે કે માનવજીવન ઉપર શો પ્રભાવ છે એ બાબતે વાત કરીએ. આટલું વાંચતાં જ હસવું આવી જાય એ સ્વાભાવિક છે. છેલ્લાં…

સાયન્સ ફેર : ભવિષ્યનો માનવ હોંશિયાર હશે કે સાવ ડોબો?!

જ્વલંત નાયક ધારો કે તમે તમારા દાદાજી સાથે માર્કેટમાં ઘઉંની ખરીદી માટે જાવ છો. ઘઉંનો ભાવ જો ૩૫ રૂપિયે કિલો હોય અને તમારે ૭ કિલો ઘઉં જોઈતા હોય તો તમારે વેપારીને કેટલા રૂપિયા આપવાના થાય? આ પ્રશ્નનો જવાબ મેળવવા તમે…

ફિર દેખો યારોં : ભારતીયોના જનીનમાંથી જ્ઞાતિપ્રથા નાબૂદ થાય એવી શોધ ક્યારે?

–બીરેન કોઠારી કેલેન્‍ડરની રીતે જોઈએ તો આપણો દેશ એકવીસમી સદીના બીજા દાયકાના અંત તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. કાબેલ વિજ્ઞાની અને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ સ્વ. ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામે ‘ઈન્‍ડિયા વીઝન 2020’ નામે એક સપનું જોયું હતું. વિજ્ઞાની હતા એટલે એ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ:::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૮: દુકાળનાં વર્ષો

દીપક ધોળકિયા ૧૬૨૦માં કંપનીનો વેપાર ધમધોકાર ચાલી નીકળ્યો હતો. સૂરત એનું મુખ્ય કેન્દ્દ્ર હતું. સૂરતની ફૅક્ટરીના મુખ્ય અધિકારીને ‘પ્રેસિડન્ટ’નું પદ અપાયું હતું અને સૂરત પ્રેસીડન્સી હેઠળ મલબારથી માંડીને રાતા સમુદ્રનાં બધાં વેપારી કેન્દ્રોને મૂકવામાં આવ્યાં હતાં. એક પ્રેસીડન્ટ હેઠળ બસ્સો…

વિશ્વના મહારહસ્યો – ૪ – શું બ્રહ્માંડમાં જીવન હશે?

ડૉ. પંકજ જોશી     સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. પંકજ જોશીની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં શરૂ થયેલી શ્રેણી ‘વિશ્વનાં મહારહસ્યો’નો ૪-૨-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ બીજો મણકો સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે

વ્યંગ્ય કવન : (૨૩) ‘હજુય સારા વિદુષકો, રંગલાઓ કે જોકરો મળી રહે!’

– વલીભાઈ મુસા                                      (અછાંદસ) ભારત જેવા દુનિયાના એક મોટા લોકશાહી દેશમાં, જાગૃત એવા એક લોકસભા મતવિસ્તારના મતદારોએ, નિમંત્ર્યા સર્વે કેન્દ્રીય પ્રધાનોને, એક સાથે પૂર્ણ દિવસના ભવ્ય કાર્યક્રમે, દેશની સમસ્યાઓ અંગે ચર્ચાવિચારણા અને તેમની કામગીરીનાં લેખાંજોખાં લેવા! (૧)   શરત…

યૂં કિ સોચનેવાલી બાત : સામુહિક દુષ્કર્મ સંસ્કૃતિ

– આરતી નાયર આજકાલ સામુહિક દુષ્કર્મો વધારે થવાં લાગ્યાં છે એમ કહેવું કદાચ સાચું નથી. કદાચ એવું બની રહ્યું છે કે પ્રચાર માધ્યમોમાં તેમને છેલ્લા થોડાક દિવસોથી બહુ મહત્ત્વ મળી રહ્યું છે. ઘરે, કોઈ પણ જગ્યાએ એકઠા થતા સમુહમાં કે…

અવલોકન :: ચામાં આદુ, ત્રણ અવલોકન

સુરેશ જાની ૧) ફાટેલું દુધ અહીં દરરોજ ચા બનાવવાનું મારું કામ. અને મને તે ગમે પણ ખરું હોં!  આ અઢાર વર્ષમાં મારો હાથ પણ સારો એવો બેસી ગયો છે. કચરેલું આદુ અને ઈલાયચી વાળી ‘ સુરેશ ‘ બ્રાન્ડ ચા હું…

લ્યો આ ચીંધી આંગળી : હરકિસન મહેતા, હું અને હરકિસન મહેતા (૨)

-રજનીકુમાર પંડ્યા ગતાંકથી આગળ હરકિસન મહેતાએ મને વખાણ સાથે ચાબખો પણ માર્યો; બોલ્યા : ’આવી સરસ કથા તમે એક લેખ માટે વેડફી નાખી. કોઈ બીજો હોય તો નવલકથા લખે. પણ નવલકથાલેખન તમારી જન્મકુંડળીમાં જ નથી !’ મારા માટે આ પ્રહાર…

વિમાસણ : અધૂરાં કામો એટલે આપણો દેશ?

–સમીર ધોળકિયા આપણે બધા જયારે બહાર ફરવા જઈએ ત્યારે ઘણી બધી વસ્તુઓ અધૂરી, અપૂર્ણ હાલતમાં જોઈએ છીએ. કોઈ વાર આપણને કોઈને પણ એવો વિચાર આવે કે આટલી બધી વસ્તુઓ અપૂર્ણ અથવા તૂટેલી કે બિસ્માર હાલતમાં કેમ છે? કોઈ પણ દિવસે…

બે ગ઼ઝલ

-‘સપના’ વિજાપુરા                               (૧)               મન થાય છે વિશ્વાસ કરવાનું ફરી મન થાય છેઆકાશે ઊડવાનું ફરી મન થાય છે બચપન ગલી નાકે પહોંચ્યુ બસ હશેપાંચીકે રમવાનું ફરી મન થાય છે તાજી કબર છે આજ પણ તારી બહેનકૈં વાત કરવાનું ફરી…

મંજૂષા : ૧૦: ટીવી કેટલું બધું ઝૂંટવી લે છે

-વીનેશ અંતાણી એલિઝાબેથ ડેવિસ નામનાં બહેને ટીવીએ આપણા ઘરમાં કેવું સ્થાન જમાવી દીધું છે અને આપણી રોજબરોજની જિંદગીમાંથી કેટલી બધી સારી બાબતો ઝૂંટવી લીધી છે તેના વિશે રસપ્રદ લેખ લખ્યો છે. બન્યું એવું કે એમના ઘરનું ટીવી મેકેનિકલ ખામીને કારણે…

બંદિશ એક, રૂપ અનેક – ૪૨ – नदिया धीरे बहो

– નીતિન વ્યાસ “નદિયા ધીરે બહો” એક રૂપક તરીકે ઘણા કવિઓ અને સંગીતજ્ઞોએ વિવિધ રૂપે પોતાનીં કૃતિઓ અને બંદિશોથી નવાજ્યું છે. કોઈએ જીવનના પ્રવાહરૂપી તો કોઈએ ભક્તિ રૂપી નદીની વાત કરીછે ! એ વાત સાચી છે કે માનવ જીવન આમ…

ફિલ્મીગીતો સાથે સંકળાયેલ ફિલ્મના શીર્ષક (૬)

નિરંજન મહેતા ૧૭.૦૩.૨૦૧૮ના રોજ E પરથી બનેલા ગીતો અને તે શબ્દોના શીર્ષકોવાળી પછીથી બનેલી ફિલ્મોની જાણકારી આપી હતી. ત્યાર પછી F પરથી બનેલા ગીતો વિષે લખવાનું હતું પણ તેની માહિતી મેળવતા જોયું તો તે પરના ગીતો ન મળ્યા જેના પરથી…

૧૦૦ શબ્દોની વાત : સકારાત્મકતાને મહત્વ આપો

તન્મય વોરા ૧૯૮૨માં, મનુષ્યનાં ક્રિયામૂલક શિક્ષણનાં માળખાંનો અભ્યાસ કરવાના આશયથી, બે બોલીંગ ટીમોની ઘણી બધી રમતોના, જુદા જુદા દ્રષ્ટિકોણથી, વિડિયો ઉતારવામાં આવ્યા. પછીથી, બન્ને ટીમોને અલગ અલગ રીતે સંપાદિત કરેલ ટૅપ બતાવવામાં આવી. એક ટીમને માત્ર તેમની ભૂલો અને બીજી…

ઉદ્યોગસાહસિકતા : કાઇઝેન

હિરણ્ય વ્યાસ સમુચ્ય ગુણવત્તા સંચાલનની વાત આવે ત્યારે કાઇઝેન એ મહત્વનું તેમજ અસરકારક સાધન મનાય છે. સંચાલનની સરળ પ્રક્રિયા કાઇઝેન ને સમજીએ અને નિજ જીવનમાં કામે લગાડીએ. 1. કાઇઝેન- Kaizen એટલે શું? કાઇઝેન શું છે?[i] કાઇઝન એ સુધારા યા અધિક…

ફિર દેખો યારોં :: શિક્ષણનું સ્તર: એક વેંત ઊતરો ને તળિયું આવે

– બીરેન કોઠારી ‘પદ્માવત’ નામની એક ફિલ્મ રજૂઆત પામી અને થિયેટરમાંથી ચાલી પણ ગઈ. આ જ ફિલ્મ વિષેના સમાચારોથી બે એક મહિના અગાઉ અખબારો છવાયેલાં રહેતાં. હજી ઘણાને યાદ રહ્યું હશે કે આવી કોઈ ફિલ્મ આવી હતી. સંબંધિત જ્ઞાતિસમૂહોએ પોતાની…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ – ૧::: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૭: થોમસ રો

દીપક ધોળકિયા ૧૬૧૫માં રાજા જેમ્સે સર થોમસ રોને રાજદૂત તરીકે કંપનીને ખર્ચે મોકલ્યો. રોને વેપાર સાથે કંઈ સંબંધ નહોતો. એ ડિપ્લોમૅટ હતો, પાર્લમેન્ટનો પણ સભ્ય હતો. એ પોતાની યોગ્યતા વિશે બહુ સજાગ હતો. કંપનીએ એનો વાર્ષિક પગાર ૬૦૦ પૌંડ નક્કી…

હરનિશ જાનીની ‘તીરછી નજરે અમેરિકા’

–દીપક ધોળકિયા હરનિશભાઈ જાનીનું પુસ્તક ‘તીરછી નજરે અમેરિકા’ રામનવમીના બીજા દિવસે કૂરીઅર દ્વારા મળ્યું. એમાં રામનવમીનું શું? વિચાર તો મનેય નહોતો આવ્યો. પુસ્તક ખોલીને સાથે લઈ ગયો અને આવતાંજતાં મેટ્રોમાં છ-સાત લેખ વાંચી લીધા. સૌથી પહેલાં મેં કુલ ૩૩ લેખોમાંથી…

ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ = = મ ણ કો – ૧૪ = =

ભગવાન થાવરાણી એક બાજુ જ્યારે ભગવત રાવતની મોટા ભાગની કવિતાઓમાં માનવતા, કરુણા, દોસ્તી, સંબંધો, સંવેદના અને એ બધી ભાવનાઓના ધીમે ધીમે થઈ રહેલા હ્રાસની જ વાતો હોય છે ત્યારે આજની કવિતા વાંચતાં પ્રથમ દ્રષ્ટિએ એમ લાગે જાણે એમણે વિષય બદલ્યો…

વ્યંગ્યચિત્રોના વિશ્વમાં : (૩) : શાળાઓમાં આડેધડ ગોળીબાર: કરુણતામાં ભળેલી વક્રતા

-નીતિન વ્યાસ સ્થળ: આશરે 24000 નાગરિકોની વસ્તી ધરાવતા ફ્લોરિડામાં આવેલા પાર્કલેન્ડ નામના નગરમાં આવેલી સ્ટોનમેન ડગલાસ હાઈસ્કુલ, તારીખ 14 મી ફેબ્રુઆરી, 2018, વેલેન્ટાઈન ડે, લગભગ બપોરના 2 વાગીને 20 મિનિટે શાળાનો ફાયર અલાર્મ એકાએક જોરથી ધણધણી ઉઠે છે અને વિદ્યાર્થીઓ…

Science સમાચાર (૩૫)

દીપક ધોળકિયા ૧. કૅલરી ઘટાડો, ઘડપણ ધીમું પડી જશે. એક અભ્યાસમાં જોવા મળ્યું છે કે ઓછી કૅલરીવાળો આહાર લેવાથી શરીરની ચયાપચય ક્રિયા પર ધીમી પડી જાય છે. એની સારી અસર એ છે કે ઘડપણનાં લક્ષણો વિલંબથી દેખાય છે. CALERIE (Comprehensive…

હરકિસન મહેતા, હું અને હરકિસન મહેતા…..( ૧)

-રજનીકુમાર પંડ્યા (ના, એક્લા હરકિસન મહેતા વિષેનો આ લેખ નથી. શિર્ષકમાં લખ્યું છે તેમ થોડો તેમના વિષે અને વધુ મારા અને તેમના સંબંધો વિષે છે. લોકપ્રિય નવલકથાકારો તો અનેક, પણ એમનામાં પણ સાહિત્યિક ગુણવત્તાવાળા લેખકોને માટે એક અલાયદો અને માનભર્યો…

કેડી ઝંખે ચરણ : પ્રકરણ – ૩૫

નયના પટેલ તરત જ નંદાને ‘ બા…ય’ કહી સ્નેહાએ ફોન મૂકી દીધો અને ધનુબા સામે અપરાધીની જેમ જોયું. સાચે જ એ ગભરાઈ ગઈ હતી. ધનુબાએ તો બોયફ્રેંડ વાળુ વાક્ય જ સાંભળ્યુ, પછી શું વાત થઈ તેની તેમને ત્યારે જ ખબર…

બે નિબંધો

-જીતેન્દ્ર પાઢ (૧) વાત, વાણી અને શબ્દો માનવીના સાચા સાથી માણસ જન્મ્યો ત્યારથી આજ દિન સુધી વાણીનો ઉપયોગ કરતો રહ્યો છે. બોલવું માણસનો સ્વભાવ છે. સ્વભાવને ઘણાં સ્વરૂપો હોઈ શકે. વાણી-’અવાજ’ એ સંપર્ક માટેનું સાધન છે. વાણીથી વિચારો શબ્દોમાં અભિવ્યક્ત…

હસરત જયપુરી : શંકર જયકિશન સિવાયના સંગીતકારોમાટે લખેલાં ગીતો – ૧૯૫૩થી ૧૯૫૫

સંકલન અને રજૂઆત : અશોક વૈષ્ણવ હસરત જયપુરી (૧૫ એપ્રિલ, ૧૯૨૨- ૧૭ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૯૯) મુંબઈમાં આવીને બસ કન્ડક્ટર તરીકે નોકરી કરતાં કરતાં મુશાયરાઓમાં હાજરી આપીને પોતાનો સાહિત્યિક આત્મા જવંત રાખ્યો હતો.. તે જ રીતે હિંદી ફિલ્મો માટે તેમણે ગીતો લખતાં…

પરિસરનો પડકાર :: ૧૦ :: જૈવિક વિવિધતા (બાયો-ડાયવર્સિટી) : ૦૪

ચંદ્રશેખર પંડ્યા રક્ષિત વિસ્તારો કોઇપણ વિસ્તારમાં અસ્તિત્વ ધરાવતાં સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો અને જેતે વિસ્તારમાં પ્રવર્તમાન પર્યાવરણ મારફત લોકોને થતા ફાયદાઓને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખવા માટેના હેતુને સિદ્ધ કરવા માટે, કાયદાકીય તેમ જ અન્ય અસરકારક ઉપાયો દ્વારા વ્યવસ્થાપન સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે…

સાયન્સ ફેર : ‘ટાઈમ ટ્રાવેલર’ નોઆહ પર કેટલો ભરોસો કરી શકાય?!

જ્વલંત નાયક ‘ટાઈમ મશીન’ની કલ્પના હવે અજાણી નથી, થેન્ક્સ ટુ હોલીવુડ ફિલ્મ્સ! ટાઈમ મશીનમાં બેસીને માણસ ભૂતકાળ અથવા ભવિષ્યકાળમાં જઈ શકશે, એવી એક માન્યતા (અથવા ગપગોળો) છે! પણ હજી સુધી આવું ટાઈમ મશીન બનાવવામાં કોઈને સફળતા મળી નથી. આવું મશીન…

ફિર દેખો યારોં : ટેકનોલોજીરૂપી મોહિનીને જરૂર વધાવીએ, પણ આપણે ભસ્માસુર શું કામ બનીએ?

– બીરેન કોઠારી ભસ્માસુર કોણ? તેનો પરિચય આપણા દેશના લોકોને આપવાનો ન હોય. હકીકતમાં ભસ્માસુર કોઈ રાક્ષસ નહીં, પણ દરેક વ્યક્તિમાં છુપાયેલી માનસિકતા છે. વિવેકનું પ્રમાણભાન બદલાય તો કોઈ પણ વ્યક્તિમાં ભસ્માસુર બનવાની ક્ષમતા રહેલી છે. કેવી હોય તેની માનસિકતા?…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ :૧ : ગુલામી :::: પ્રકરણ ૬ : થોમસ રોના આગમન પહેલાં

દીપક ધોળકિયા મિડલટન ૧૬૧૨ની શરૂઆતમાં સૂરત પહોંચ્યો ત્યારે એને ખબર નહોતી કે ત્યાં કંપનીનો કોઈ એજન્ટ નહોતો અને ફૅક્ટરી પણ બંધ થઈ ગઈ હતી. મકર્રબ ખાને એને બંદરેથી જ પાછો કાઢ્યો. લંડનમાં કંપનીને મિડલટનના શા હાલ થયા તે ખબર જ…

દાદાનો ઠપકો : “તમે ખેડ્યની ગરવાઇ ખોઇ નાખી ! ”

–હીરજી ભીંગરાડિયા “રામ રામ લખમણ કાકા ! કેમ એકલા એકલા અને આમ સૂનમૂન બેહી ગયા છો ?” ચોસલાના 85 વરસના દાદાને મેં પૂછ્યું. “આવ્ય, ભાઇ હીરજી આવ્ય ! આ શિયાળાની કૂણી તડકી મીઠી લાગે છે, તે હું ને ધનોભાઇ બેય…

વલદાની વાસરિકા : (૫૫) : અતિ સંવેદનશીલતા

કેટલાંક વર્ષો પહેલાં વિશ્વસાહિત્યમાંથી ગુજરાતીમાં અનુવાદિત થએલી કેટલીક વાર્તાઓ મેં વાંચી હતી. આજે મારા આર્ટિકલના વિષયમાં રશિયન વાર્તાકાર એન્ટોન ચેખોવ (Anton Chekhov)ની વાર્તા ‘The Death of a Government Clerk’ (એક સરકારી કારકુનનું મૃત્યુ) કેન્દ્રસ્થાને છે. હું મારા વિષયમાં પ્રવેશવા પહેલાં…

નૂતન ભારત – દુધીનો ખાંટુ

સંકલનકાર – : સુરેશ જાની આઠ ફૂટ લાંબી આ દૂધીનું નામ છે ‘નરેન્દ્ર શિવાની દૂધી’. અત્યારના માહોલ પ્રમાણે ઘણી બધી બાબતોને ભારતના વડાપ્રધાન શ્રી. નરેન્દ્ર મોદીના નામ સાથે સાંકળી લેવામાં આવે છે – પછી ભલે ને એમાં તે મહાનુભાવનો ફાળો…

યૂં કિ સોચનેવાલી બાત : વિશ્વાસનું વાવેતર

“બેટા, તને શું લાગે છે?” – આરતી નાયર રાતના ૯ વાગ્યા હતા. હું અને પાપા, અમારી કાર માટે લીધેલ હવા ભરીને વાપરી શકાય તેવું ગાદલું ચકાસવાની તૈયારીમાં હતાં. અમે ખુબ ઉત્સાહમાં હતાં, કારણ કે, જો આ બરાબર કામ કરે તો,…

જળમાં વમળ : ૪૨ : મા! મને તું આ જગતમાં આવવા દે

દર્શા કિકાણી આંગળી પકડીને તારી ચાલવા દે, મા! મને તું આ જગતમાં આવવા દે, વંશનું તું જ બીજ તો ફણગાવવા દે, ગોરમાની છાલ લીલી વાવવા દે, તું પરીક્ષણ ભ્રુણનું શાને કરે છે ? તારી આકૃતિ ફરી સરજાવવા દે, ઢીંગલી ઝાંઝર…

મોહનદાસની મીરાં : મેડેલીન સ્લેડ

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા ભારતદેશે અનેક પ્રકારના ચઢાવઉતાર જોયા છે. પ્રાચીન કાળથી આજ સુધી આ દેશમાં સાંસ્કૃતિક પરિવર્તનો આવ્યાં જ કર્યાં છે. પ્રજાએ આ સાંસ્કૃતિક પરિવર્તનોને નવાઈ પમાડે એવી હેસિયતપૂર્વક પચાવ્યાં પણ છે. વિભિન્ન રીતે વિશિષ્ટ પ્રકારના સાંસ્કૃતિક માહોલની વચ્ચે ભારતનું એ…

કેડી ઝંખે ચરણ : પ્રકરણ ૩૪

નયના પટેલ   સરલાબહેન અને સ્નેહા ધનુબાનો મિજાજ જોઈને એક ક્ષણ માટે ઘા ખાઈ ગયાં. સરલાબહેને તરત જ સ્વસ્થતા મેળવી લીધી. માંડ માંડ મેળવેલા અત્મવિશ્વાસને સંકોરી તે બોલ્યાં, ‘ બા, હું ત્રણ ત્રણ જુવાન બાળકોની મા છું. ગનુભાઈની પરિસ્થિતિથી હવે…

ગ઼ઝલ અને રસદર્શન

ગ઼ઝલ – ડો.મહેશ રાવલ રસદર્શનઃ દેવિકા ધ્રુવ.                    હું એવો દીવો શોધું છું (ગ઼ઝલ) અણજોતી આડશ ઓગાળે હું એવો દીવો શોધું છું.ઓજસ આવે સૌના ભાગે હું એવો દીવો શોધું છું. ખૂણેખૂણો ખોલી મનનો હર મનને નિર્મળતા બક્ષેવાણી વર્તનને અજવાળે હું…

એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ – ૯ – સરખા મુખડા, ફિલ્મો જૂદી, અંતરા અને બીજું ઘણું જૂદું :: [૨]

સંકલન અને રજૂઆત: અશોક વૈષ્ણવ ગીતના મુખડાના ભગ સરખા બોલવાળાં, જૂદી જૂદી ફિલ્મોમાં, મોટા ભાગે અલગ જ ધૂન પર રચાયેલાં ગીતોની આપણી આ સફર ગયા અંકમાં એક્દમ સીધા પાટા પર સડસડાટ આગળ વધ્યે જતી હતી. આજના અંકમાં એ જ વિષયને…

પ્રાર્થના અને ફિલ્મીગીતો

નિરંજન મહેતા પ્રાર્થના એ એક એવી શક્તિ છે જે સર્જનહારને આપણી વિનંતી પહોંચાડવાનું માધ્યમ બની રહે છે. આજ રીતે હિંદી ફિલ્મોમાં પણ પોતાની વ્યથા અને વિનંતિ પહોચાડવા માટે પ્રાર્થનાને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. પ્રાર્થના ફક્ત પ્રભુને ઉદ્દેશીને નથી કરાતી તે…

બીઝનેસ સૂત્ર | ૬.૧ | શું માપી શકાય?

સંકલન અને રજૂઆત અશોક વૈષ્ણવ બીઝનેસ સૂત્ર | ૬ | માપ સીએનબીસી – ટીવી ૧૮ પર રજૂ થયેલ દેવદત્ત પટ્ટનાઈકની ધારાવાહિક શ્રેણી ‘બીઝનેસ સૂત્ર’ના પહેલા અંકમાં દેવદત્ત પટ્ટનાઈકે ‘કોર્પોરેશન‘ના વિષયની ચર્ચા કોર્પોરેશનનો અર્થ, તેનો હેતુ અને તેના દૃષ્ટિકોણના ફલક એમ…

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૬

– ચિરાગ પટેલ   पू. ३.१३.६ (२३८) तरणिरित्सिषासति वाजं पुरन्ध्या युजा । आ व इन्द्रं पुरुहूतं नमे गिरा नेमिं तष्टेव सुद्रुवम् ॥ જેમ કુશળ શિલ્પી સારી રીતે ચાલવા ચક્રને ગોળાઈ પ્રદાન કરે છે એમ પાર કરવા સમર્થ સાધક બુદ્ધિથી વિવેક…

ફિર દેખો યારોં : ‘રાગ દરબારી’ મહિમા: સુવર્ણ જયંતિએ સદાબહાર

-બીરેન કોઠારી ફિલ્મ અભિનેતા મનોજકુમારે દિગ્દર્શન ક્ષેત્રે ‘ઊપકાર’ ફિલ્મ થકી પદાર્પણ કર્યું, જેની રજૂઆત 1967માં થઈ હતી. આગામી ઘણા સમય સુધી તેઓ પડદા પરના દેશભક્તની મિસાલ બની રહ્યા. ભલાભોળા, સીધાસાદા, દેશપ્રેમી ગ્રામ્ય યુવકના પાત્ર ‘ભારત’ તરીકે તેમણે રૂપેરી પડદે આગવી…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૫: દક્ષિણમાં કોરોમંડલ કાંઠે અને મદ્રાસમાં

દીપક ધોળકિયા ૧૬૧૧માં કોરોમંડલ કાંઠે એટલે કે આંધ્રપ્રદેશ, તમિળનાડુ અને પોંડીચેરી (હવે પુદુચ્ચરિ)ના કાંઠે એમનું પહેલું જહાજ લાગર્યું. કોરોમંડલ નામ મૂળ તો ચોલવંશના રાજાઓને કારણે ‘ચોલમંડલ’ પરથી અથવા પળાવેરકાડુ (ડચ ઉચ્ચાર ‘પુલિકેટ’) સરોવરની ઉત્તરે શ્રીહરિકોટા ટાપુ પરના ગામ ‘કારિમનાલ’ પરથી…