ગીતઃ પલના પલકારે

– દેવિકા ધ્રુવ રોજ રોજ નજરોની સામે જ દિવસ ને રાત, કેવું હરતું ને ફરતું .સાવ કાચી માટીનું સજેલું આ પૂતળું, ક્યારે કાયાને બદલતું. કાલ તો કરતી’તી રેતીની નાની શી ઢગલીને ફરતી’તી આંગણ લઈ મખમલી પગલી.ક્ષણ મહીં સરતા આ ક્ષણ…

કાંઈ કામ હોય તો કહી દેવું

-રજનીકુમાર પંડ્યા સગ્ગો દીકરો બાપનું કંઈ કામ કરતો નથી –વાઈફને પણ ઘરકામમાં અડધોઅડધ હાથ દેવો પડે છે. રસ્તે ચાલતો માણસ વટેમાર્ગુને રસ્તો બતાવતો નથી. ભાઈ જેવો ભાઈ બહેનનું કામ કરી આપવા માટે બિલ ચાર્જ કરે છે. મિત્ર-સંબંધી મરકવા સિવાય કોઈ…

એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ – ૫ – પુરુષ સૉલો ગીતનું યુગલ કે કોરસ વર્ઝન :: [૨]

સંકલન અને રજૂઆત : અશોક વૈષ્ણવ   ગત અંકમાં આપણે પુરુષ સૉલો ગીત અને તેનાં યુગલ કે કોરસ ગીતનાં એ જ ફિલ્મમાં પ્રયોજાયેલાં બીજાં સ્વરૂપનાં ૧૯૪૧થી ૧૯૫૭ સુધીનાં ગીતો સાંભળ્યાં આજે આ સફરને આગળ ધપાવીશું કદમ બઢાયે જા તૂ ન…

બીઝનેસ સૂત્ર | ૨.૩| જૂદાં જૂદાં વ્યાપાર ચક્રમાં નેતૃત્વ

સંકલન અને રજૂઆત અશોક વૈષ્ણવ બીઝનેસ સૂત્ર | ૨ | નેતૃત્વ સીએનબીસી – ટીવી ૧૮ પર રજૂ થયેલ દેવદત્ત પટ્ટનાઈકની ધારાવાહિક શ્રેણી ‘બીઝનેસ સૂત્ર’ના પહેલા અંકમાં દેવદત્ત પટ્ટનાઈકે ‘કોર્પોરેશન’ના વિષયની ચર્ચા ત્રણ ભાગમાં કરી, જેમાં તેમણે કોર્પોરેશનનો અર્થ, તેનો હેતુ…

ડેમીંગની ૧૪ મુદ્દાની ગુણવત્તા ફિલોસોફી

હિરણ્ય વ્યાસ ઉદ્યોગસાહસિક માટે ગુણવત્તા એ સૌથી અગ્રતમ અને મહત્વપુર્ણ કાર્ય ગણાય. ગુણવત્તાનાં ધોરણો જળવાઇ રહે તે માટે સંચાલનમાં વિવિધ અભિગમ તથા વિધવિધ સિધ્ધાંતો પ્રચલીત છે. અત્રે આપણે ડેમીંગની ૧૪ મુદ્દાની ફિલોસોફી રજુ કરેલ છે જે અપનાવવી સરળ છે સુગમ…

બાગબગીચાની સંભાળ અને સુધારણા

– તન્મય વોરા સુધારણા એ કોઈ નિપજ કે પરિણામ નથી. એ એક પ્રક્રિયા છે. સુધારણાની સફરમાં એમ તો ક્યારે પણ કહી ન શકાય કે આપણે આપણી મંજિલે પહોંચી ગયાં, કારણ કે સુધારણા કોઈ એક સ્થાનક નથી. કોઈ એક સ્ટાન્ડર્ડ માટે…

ફિર દેખો યારોં : દવા લખવામાં પસંદગી હોઈ શકે, પણ લેવામાં હોય?

– બીરેન કોઠારી આપણો દેશ જેમ સાંસ્કૃતિક વૈવિધ્ય ધરાવે છે એમ ભોજનવૈવિધ્ય પણ ધરાવે છે. તેમાં સામિષ તેમજ નિરામિષ એ બે મુખ્ય વિભાજન ગણીએ તો સામાન્ય રીતે નિરામિષાહારીઓ સામિષાહાર પ્રત્યે સૂગ રાખે છે. એ અલગ વાત છે કે નિરામિષાહારમાં પણ…

મારી બારી (૯૯) : શિમલા કરાર પૂરાં કરે છે ૪૫ વર્ષ

–દીપક ધોળકિયા ૪૫ વર્ષ પહેલાં ૧૯૭૨ની બીજી જુલાઈએ ભારતનાં વડા પ્રધાન શ્રીમતી ઇંદિરા ગાંધી અને પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ ઝુલ્ફિકાર અલી ભુટ્ટો વચ્ચે શિમલામાં સમજૂતી થઈ. આ સમજૂતી વિશે કહેવાય છે કે ભારતે જે ‘બૅટલ’માં મેળવ્યું તે ‘ટેબલ’ પર ખોઈ દીધું. બાંગ્લાદેશની…

ખેડૂતોની વ્યથા અને આપણી સંવેદના

– કિશોરચંદ્ર ઠાકર દેશના જુદા જુદા ભાગોમાં ખેડૂતોનાં આંદોલનો ચાલતા હોવાના સમાચાર આપણે વાંચીએ છીએ અને આવડા મોટા દેશમાં આવાં આંદોલનો તો ચાલતાં જ રહે તેમ માનીને નજરઅંદાજ કરીએ છીએ. આપણામાંના સરકારના ચુસ્ત ટેકેદારો આને વિરોધ પક્ષોનાં કે સરકાર વિરોધી…

(૪૬) જેનો અંત સારો, તેનું સઘળું સારું

(લેખક અને અનુવાદક) – વલીભાઈ મુસા મારા આજના લેખના વિષયમાં છે, મારા સૌથી નાના ભાઈ મરહુમ હાજી ડો. અલીમહંમદ મુસા M.D. (Internal Medicine) કે જે અમેરિકા ખાતે સ્થાયી થયા હતા અને મધ્યાહ્ને સૂર્યાસ્તની જેમ તા.૦૭-૦૭-૧૯૯૪ના રોજ યુવાન વયે અવસાન પામ્યા…

શ્રી લેણ્યાદ્રીના ગિરિજાત્મજ વિનાયક

પૂર્વી મોદી મલકાણ मायासा भुवनेश्वरी शिवसती देहाश्रिता सुंदरी ।विघ्नेशं सुतमाप्मुकाम संहिताडड कुर्वेतपो दुष्करम ।।तखयाडभूत्प्रकट प्रसन्नवरदो तिष्ठतया स्थापित् ।वंदेडह गिरिजात्मज परमजं ते लेखनाद्रिस्थितम् ।। માયારૂપી જગતજનની, શિવસંગિની પાર્વતી જેમણે પોતાના તનમાં સંસારના સમસ્ત સૌંદર્યને આશ્રય આપ્યો છે, જેમણે કઠોર તપ સાધના…

એકસો બેતાલીસ વર્ષ પહેલાના એક વરસાદની વાત..

– રજનીકુમાર પંડ્યા “અરે હટ બે લન્ડી, હટ બે લન્ડી,” ચીપિયા પછાડી પછાડીને સાત બાવા ટેકરીની ટોચ પર ચડીને બોલ્યા. બૂમો પાડીને બોલ્યા. કોને કહેતા હતા ? હિંદીમાં લૌન્ડી તો દાસીને કહેવાય. છતાં આ બાવા કોઈને દાસી કહેતા હતા તો…

મહાન ગણિતશાસ્ત્રીઓ: અંક (૧૦) : શ્રીનિવાસ રામાનુજન

દીપક ધોળકિયા ઓગણીસમી સદીના લગભગ અંત વેળાએ અને વીસમી સદીનો સૂર્ય હજી આભમાં ઊંચે આવે તે પહેલાં વિદાય થઈ ગયેલા મહાન ગણિતશાસ્ત્રી ​શ્રીનિવાસ રામાનુજન​ના નામથી આજે ભારતમાં પરિચિત ન હોય એવું કોણ હશે? દુનિયાના ગણિતશાસ્ત્રીઓ આ નામ આદરથી લે છે…

સહી નથી (ગ઼ઝલ)

— જલન માતરી મઝહબની એટલે તો ઈમારત બળી નથી.શયતાન એ સ્વભાવે કોઈ આદમી નથી. તકદીર ખુદ ખુદાએ લખી પણ ગમી નથી,સારું થયું કે કોઈ મનુજે લખી નથી. ત્યાં સ્વર્ગ ના મળે તો મુસીબતનાં ટોપલાંમરવાની એટલે તો મેં ઉતાવળ કરી નથી,…

ફિલ્મીગીતો : સાઈકલ પર

– નિરંજન મહેતા હિન્દી ફિલ્મીમાં ગીતો માટે અવનવા વાહનોનો ઉપયોગ થાય છે જેમાંનું એક વાહન છે સાઈકલ. ૬૦ વર્ષ પર આવેલ ફિલ્મ ‘એક હી રાસ્તા’માં સહકુટુંબ સાઈકલ સવારી માણતા જે ગીત ગવાય છે તે છે: सावले सलोने आये दिन बहार…

પ્રશ્નોના હલ શોધવામાં આપણે આટલાં બધાં ઢીલાંઢાલાં કેમ ?

નૅટ ગ્રીન @Seapoint Center માણસ જાત આદમ કાળથી ભાત ભાતની સમસ્યાઓના હલ શોધવામાં ઠીકઠીક અંશે સફળ રહેલ છે. વાનરમાંથી આજના સભ્ય માણસે, વિજ્ઞાનનાં જ્ઞાનથી બીજા ગ્રહોની સફર ખેડવા સુધીની ક્ષમતા મેળવી છે એ વાત કંઇ નાની સૂની નથી તે તો…

યોજના હિતસંબંધીઓ (Project Stakeholders)

ચિરાગ પટેલ (સ્ત્રોત: http://www.listfulpm.com/blog/2015/9/27/identifying-and-managing-project-stakeholders) દરેક પ્રૉજેક્ટમાં અનેક લોકોનાં હિત સમાયેલાં હોય છે. ઉપર બતાવેલી આકૃતિ આ બાબતે અછડતો ખ્યાલ આપે છે. જે લોકો કે સંસ્થા પ્રોજેક્ટસાથે સંકળાયેલા હોય એ દરેકને હિતસંબંધીઓ (સ્ટૅકહૉલ્ડર) કહેવાય. ઉપરની આકૃતિમાં દર્શાવ્યા ઉપરાંત પણ અનેક લોકો/સંસ્થા…

ફિર દેખો યારોં : ઝેર પણ શું કરી લેશે અમને? કૈંક નકલી દવાઓ લીધી અમે

– બીરેન કોઠારી ‘માથું દુ:ખે, શરીર દુ:ખે, સ્ટોપેકની એક ગોળી લો, શરદી-ફ્લૂનો તાવ ચડે તો સ્ટોપેકની એક ગોળી લો’ જેવું જિંગલ એક સમયે ઠીક ઠીક લોકપ્રિય બનેલું. એ જ રીતે ‘એનાસિન’, ‘વિક્સ એક્શન 500’ જેવી ઘણી ગોળીઓની જાહેરખબર સિનેમા થિયેટરોમાં…

હૈરાઁ હૂઁ દિલ કો રોઊઁ કિ પીટૂઁ જિગર કો મૈં…

ગ઼ાલિબનું સર્જન અને સંકલન – મિર્ઝા ગ઼ાલિબવલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર) હૈરાઁ હૂઁ દિલ કો રોઊઁ કિ પીટૂઁ જિગર કો મૈંમક઼્દૂર હો તો સાથ રખૂઁ નૌહાગર કો મૈં છોડ઼ા ન રશ્ક ને કિ તિરે ઘર કા નામ લૂઁહર ઇક સે પૂછતા હૂઁ…

માબાપ પણ ખોટાં હોઇ શકે !

આરતી નાયર માબાપ તરીકે સંતાનને તમે જન્મ આપ્યો એટલે એ મોટું થાય ત્યારે તેનાં તન, મન, ઈચ્છાઓ, અપેક્ષાઓ, સ્વપ્નો, સહમતિઓ-અસહમતિઓ પર તમારો માલિકી હક્ક બની શકે? મોટાં થતાં સંતાનની આ બધી બાબતો પર તમારૂં નિયંત્રણ નથી – ન હોઈ શકે…

બાળઉછેરની બારાખડી (૨) : બાળકની આંખોની સંભાળ અને દૃષ્ટિ સુધાર

– અલીહુસેન મોમીન આંખો એ માનવશરીરનું એક અતિ મહત્ત્વનું અંગ છે, જે આપણને દૃષ્ટિ આપે છે. દૃષ્ટિ, આપણા સંવેદનાતંત્રનું કદાચ સહુથી અગત્યનું પાસું છે જે આપણને સૃષ્ટિને નીરખવાની શક્તિ બક્ષે છે અને જેનાથી આપણે આપણી આસપાસની દુનિયાને જોઈ શકીએ છીએ.…

વ્યંગ્યચિત્રોમાં ગાંધી : ૭ : રાજઘાટ પર ગાંધી

– બીરેન કોઠારી જેને હૈયે સદાય આમ માણસ વસેલો હતો એવા ગાંધીજીની સમાધિનું નામ ‘રાજઘાટ’ હોય એ પણ એક યોગાનુયોગ છે. ગાંધીજી સાદગીને જીવનપર્યંત અપનાવી, પણ તેમની સ્મૃતિમાં બનેલા રાજઘાટને ભવ્ય બનાવવાની પૂરતી કાળજી લેવામાં આવી. કેમ કે, આખરે એ…

‘ગળીનો ડાઘ’ દૂર કરવાનો સત્યાગ્રહ

મો. ક. ગાંધી ગાંધીજી દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત પરત ફર્યા(૧૯૧૫) પછી તેમનું અને તેમની ટુકડીનું દેશમાં સૌ પહેલું રોકાણ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરના શાંતિનિકેતનમાં થયું. ગાંધીજી અને ટાગોર, બંને સાથે ઘનિષ્ઠતા ધરાવતા અંગ્રેજ પાદરી, સમાજસુધારક અને શિક્ષણકાર ચાર્લ્સ ફ્રિયર એન્ડ્રુઝે [1] જ્યારે ગાંધીભાઈને…

હું બધા સંજોગને અપનાવતો ચાલ્યો ગયો

દર્શા કિકાણી હું બધા સંજોગને અપનાવતો ચાલ્યો ગયો, જિંદગીને એ થકી શોભાવતો ચાલ્યો ગયો, મારો પાલવ હું બધે ફેલાવતો ચાલ્યો ગયો, દોસ્ત દુશ્મન સર્વને અજમાવતો ચાલ્યો ગયો!                                                                                 – સગીર માણસને આ પૃથ્વી-લોકમાં જીવન મળે છે જીવવા માટે. આ પર્વતો,…

ઐસે તૂટે તાર કે….

–રજનીકુમાર પંડ્યા માણસ લાફો મારે, પગમાંથી કાઢીને જોડો મારે. હાથમાં જ્યેષ્ઠિકા (જ્યેષ્ઠિકા કહેતાં લાકડી) હોય તો એની ઉપર હાથ જાય. નજીકમાં ક્યાંય પાણો હાથવગો હોય તો એ ઉપાડીને મારવામાં પણ બાધ નથી. મારામારીની વણલખી સંહિતામાં બીજા સેંકડો પદાર્થોનો વિનિયોગ મંજૂર…

મંજૂષા: ૧: રણ, દરિયો અને પહાડ

–વીનેશ અંતાણી રણ પ્રત્યક્ષ જોયું તે પહેલાં રણ વિશે સાંભળ્યું હતું. કચ્છમાં જન્મ થયો અને ત્યાં જ ઊછર્યો, એથી કચ્છના રણ વિશેની વાતો છેક નાનપણથી સાંભળવા મળે તે સ્વાભાવિક હતું. મોટા થયા પછી જાણવા મળ્યું હતું કે કચ્છના રણને અંગ્રેજીમાં…

ગુપ્ત પાષાણ ઉદ્યાન

રૂપાંતરકાર – સુરેશ જાની નેક ચંદ સૈની! તમે એક ભેજાંગેપ જણ હતા. હાલ પાકિસ્તાનના ગુરદાસપુર જિલ્લામાં આવેલા શકર ગઢમાં તમે ૧૯૨૪ની સાલમાં જન્મ્યા હતા. ૧૯૪૭ માં ભાગલા બાદ તમારાં માવતર સાથે તમે ચંદીગઢ ખાતે સ્થળાંતર કર્યું. જીવન સંઘર્ષ માટે જાતજાતની…

રિટાયર્ડ

– નીલમ દોશી બસ હવે તો એક મહિનો… છેલ્લો મહિનો…પછી પત્નીની….અનુરાધાની બધી ફરિયાદ દૂર થઈ જશે. પછી તો સમય જ સમય છે. હવે પત્નીના સાન્નિધ્યમાં રહેવા મળશે. સાચા અર્થમાં અમારું સહજીવન શરૂ થશે. જિંદગી માણવાની તક હવે જ મળી છે.…

માઈક્રો-ફિક્શન કહો કે જરા’ક લાં…બું હાઈકુ

  અમેરિકાના ઑરેગન રાજ્યમાં વસતા ડૉ.. કનકભાઈ રાવલથી બહુ ઓછા સાહિત્યરસિકો અપરિચિત હશે! ગુજરાતના કલાગુરુ રવિશંકર રાવલના સુપુત્ર તરિકે જ નહિ, પણ સાહિત્ય, કલા, અધ્યાત્મ અને સંગીત જેવા વિષયોમાં ઊંડો અભ્યાસ ધરાવનાર સજ્જન એવા કનકભાઈની લોકપ્રિયતા જગજાહેર છે. આજે પ્રથમ…

ફિલ્મી હાલરડાં – પુરૂષ સ્વરમાં

નિરંજન મહેતા માની મમતાની મમતા અને લાગણીને દર્શાવતું એક રૂપ એટલે હાલરડાં. નાના બાળકને સુવડાવવા સદીઓથી આ ગવાય છે. હિન્દી ફિલ્મોમાં પણ કઈ કેટલાય હાલરડાં મૂકાયા છે અને તે બધા પ્રચલિત અને કર્ણપ્રિય બની ગયા છે જેમાના મોટાભાગના હાલરડાં સ્ત્રી…

સચિન દેવ બર્મન અને તલત મહમૂદ

સંકલન અને રજૂઆતઃ અશોક વૈષ્ણવ ૧૯૫૧ પહેલાંની ફિલ્મોમાં એસ ડી બર્મન જૂદા કલાકારો માટે જૂદા જૂદા ગાયકોનો પ્રયોગ કરતા જોવા મળે છે. જેમ કે ૧૯૪૭ ની ‘દિલકી રાની’ અને ૧૯૫૦ની ‘પ્યાર’ માં રાજ કપૂર માટે કિશોર કુમાર, ૧૯૪૮ની ‘વિદ્યા’ અને…

Science સમાચાર : (૧૫)

દીપક ધોળકિયા ૧) ઍનોફિલિસ મચ્છર પ્રકાશમાં શિથિલ થઈ જાય છે! ફ્રાસની નોત્ર દમ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ એક પ્રયોગ કરીને દેખાડ્યું છે કે ઍનોફિલિસ મચ્છરને દસ મિનિટ પ્રકાશમાં રાખવાથી એની કરડવાની અને ઊડવાની શક્તિ કુંઠિત થઈ જાય છે. આ મચ્છર મેલેરિયાનાં વિષાણુ…

સાય-ફાયની અસરો : કૌન કિતના ‘ફિલ્મી’ હૈ?!

જ્વલંત નાયક ભારતીય પ્રજાએ સદીઓ સુધી ગુલામી વેઠી. એના કારણે એક આડઅસર એવી થઇ કે આપણને બીજી પ્રજાઓ આપણા કરતાં વધુ બુદ્ધિશાળી, વધુ શક્તિશાળી અને વધુ સમજદાર હોવાનો ડીપ્રેસીવ વહેમ ઘુસી ગયો. એક પ્રકારનું માનસિક પછાતપણું. હકીકત એવી છે કે…

સૂક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિ :૩ : વાઈરસ

–પીયૂષ મ. પંડ્યા ગયા હપ્તામાં આપણે માઈક્રોબાયોલોજીને એક સ્વતંત્ર વિદ્યાશાખા તરીકે વિકસાવવામાં અનન્ય ફાળો આપનારા વૈજ્ઞાનિકોની વાત કરી. એ લોકોની વિશિષ્ટ દ્રષ્ટી, સુઝ તેમ જ તેઓએ વિકસાવેલી વિવિધ કાર્યપધ્ધતિઓને ઉપયોગે લઈ ને આ ક્ષેત્રમાં કામ કરી રહેલા અન્ય ઉત્સાહી જીવશસ્ત્રીઓએ…

ફિર દેખો યારોં : માણસ અને વાઘમાં કશો ફરક ખરો?

-બીરેન કોઠારી ‘અમે બે, અમારાં બે’, ‘નાનો પરિવાર, સુખી પરિવાર’ જેવાં સૂત્રો અને તેની સાથે દોરાયેલા લાલ રંગના ઉંધા ત્રિકોણના ચિહ્નથી મોટા ભાગના લોકો પરીચીત હશે. સરકારે અપનાવેલા ‘પરિવાર નિયોજન’ કાર્યક્રમ અંતર્ગત અનેક જાહેરખબરો અને પ્રચાર એક સમયે જોરશોરથી કરવામાં…

ફે‌ઇસબુક દેશે અને વોટ્સેપ પ્રદેશે

– કિશોરચંદ્ર ઠાકર મને પોતાને ખબર નથી કે ફે‌ઇસબુક કે વોટ્સેપ પર હું શું કરી રહ્યો છું, તો પણ જ્યારે આ પ્રકારનું મીડિયા ન હતું ત્યારે પણ હું જીવતો હતો તેને એક ચમત્કાર માનું છું. અન્ય લોકો પણ જેમની પાસે…

મારી બારી : (૯૮) : વિચારવંટોળ

– દીપક ધોળકિયા કેટલાંક દૃશ્યોનાં કજોડાંએ એક નવી કથા ઊભી કરી દીધી અને મગજમાં એક અર્થહીન વિચાર વંટોળ ઊમટ્યો જેની સાથે મને પોતાને સીધી કશી જ લેવાદેવા નથી. આમ છતાં એ દૃશ્યો મગજને કીડાની જેમ કોરતાં રહ્યાં. આમ તો કંઈ…

વ્યંગ્ય કવન : (૧૩) દિલ્લગી અચ્છી નહિ!

– વલીભાઈ મુસા દિલ્લગી અચ્છી નહિ!ઇતિહાસ ઉવેખી જોજો ફ્રાન્સનો,ઓલ્યા લુઈની આપખુદી રાણીએ,ઉપહાસ કર્યો ભૂખ્યાજનોનો, એ શબ્દો થકી,કે ખાઈ લો પુરણપોળી, ’ગર ના મળે લૂખીસૂકી રોટલી!ને ક્રાંતિની આગ ભભૂકી ચહુદિશ,નિમિત્ત બની એ દિલ્લગી, દિલ્લગી અચ્છી નહિ! (૧) દિલ્લગી અચ્છી નહિ!લોકોનાં ખિસ્સાં…

એકોતેર વર્ષે એકડે એક…

-રજનીકુમાર પંડ્યા ‘પપ્પા, જો તમે આ ગીરોખતમાં સહી નહીં કરો તો ઝેર ખાવાનો વારો આવશે.’ કેતન આમ બોલ્યો અને અદ્દલ એવી જ રીતે બોલ્યો કે જે રીતે નાનપણમાં એક વાર ટ્રાઈસિકલ માટે બોલ્યો હતો. એ વખતે એના બાળકસ્વરે બોલ્યો હતો…

શિક્ષણ ચેતના : દિલ દીધું મેં બાળકોને – વસીલી સુખોમ્લીન્સ્કી

નિરુપમ છાયા શિક્ષક અને વિદ્યાર્થી વચ્ચે આંતરચેતનાનો સંવાદ એ જ ખરું શિક્ષણ છે. આ સંવાદ થકી જ વિદ્યાર્થી મ્હોરી રહે છે અને જીવનને ઊર્ધ્વ ભણી દોરવાની ક્ષમતા કેળવી શકે છે. આવા સાર્થ સંવાદ સાધવાની દિશા તરફ જનારા અને એ રીતે…

ત્રણ ગ઼ઝલ

—ગુલામ અબ્બાસ ‘નાશાદ’                              (૧) ગમી ગયા છે જે ચહેરા છબિ સમાણા છે;રહે છે આંખ લગોલગ છતાં અજાણા છે. હજાર ખોટ હવે લાગે સૌને મારામાં;નિયમ જગતનો સફળ જે થયા એ શાણા છે. કદાચ પળમાં એ ફુગ્ગાની જેમ ફૂટે પણ;પરાઈ ફૂંકે…

ગુરૂત્વાકર્ષણનાં વમળો

રૂપાંતરકાર – સુરેશ જાની   ભલે આઈઝેક ન્યુટને ગુરૂત્વાકર્ષણનો સિદ્ધાંત શોધ્યો હોય, અને આઈન્સ્ટાઈને એમાં મહત્વનાં અને દૂરગામી ફેરફારો સૂચવ્યા હોય; આઈન્સ્ટાઈનની પરિકલ્પના મુજબનાં ગુરૂત્વાકર્ષણનાં ખરેખર અસ્તિત્વ ધરાવતાં વમળો શોધી કાઢવામાં વડોદરાના, તરવરિયા તોખાર જેવા, ૨૭ વર્ષના એક છોકરડાએ બહુ…

ગૉડ બ્લેસ હર!

નયના પટેલ નવરી પડું એટલે સામે ખાલી પડેલી દુકાનને ઓટલે રોજ ભેગાં થતાં હોમલેસ (બેઘર) લોકો તરફ મારું ધ્યાન અચૂક જાય. એમાંના કેટલાક મારી દુકાનમાં ક્યારેક આવીને ભીખમાં મળેલું ચેઈન્જ આપીને પાઉંડની નોટ લઈ જાય. સાચ્ચુ કહું, મને એ લોકોએ…

બંદિશ એક, રૂપ અનેક: (૩૨): કોઈ ઉમ્મીદ બર નહી આતી

નીતિન વ્યાસ ગાલિબની એક બહુ જ સુપ્રસિધ્ધ ગઝલ: ” કોઈ ઉમ્મીદ બર નહીં આતી” આ ગઝલમાં નવેક જેટલા શેરો છે, મોટાભાગના સંગીતકારો અને ગાયકો ચાર થી છ પોતાની ગાયકીમાં શામિલ કરે છે, અહીં એ શેરો નું રસ દર્શન: कोई उम्मीद…

મોરની મેઘ-પ્રતિક્ષા

–ઉત્પલ વૈશ્નવ એક સુંદર, યુવાન મયુર વરસાદની વાટ જોઈ રહ્યો હતો. મેં એને થોડી ક્ષણો માટે નીરખ્યો: એ થોડો વ્યાકુળ જણાઈ રહ્યો હતો. જો કે મોર પાસે દુઃખી રહેવાનું કોઈ જ દેખીતું કારણ નહોતું છતાં પણ એ ખુશ દેખાતો નહોતો,…

નેતૃત્ત્વ અને પરંપરાગત માન્યતાઓ # ૮ # – માન્યતાઓ, આત્મખોજ અને વેપારઉદ્યોગ

ગેરી મૉન્ટી કંટાળો આવે એવાં કામો કરીને થાક્યાં છો? તમારી સ્થિતિને નુકસાન કર્યે રાખવા છતાં એ પ્રકારનાં વર્તન કેમ ચાલુ રહે છે એ નવાઈ લાગ્યા કરે છે? વેપારના સોદા કરતી વખતે તાબે થવાને બદલે આક્રમક થવું કે નહીં તેની અવઢવ…

ફિર દેખો યારોં : તમે સાંભળી લીધા દિલ્હીથી પ્રસારિત ગુજરાતી સમાચાર

– બીરેન કોઠારી ટેલીવિઝન પર આજે અનેક ચેનલો ઉપલબ્ધ છે અને સમાચાર તથા ચર્ચાના નામે તેની પર જે કકળાટ મચાવવામાં આવે છે તેને લઈને તેની વિશ્વસનીયતા ચોક્કસપણે જોખમાઈ છે. અગાઉ દૂરદર્શનની કેવળ એક જ ચેનલ હતી ત્યારે રોજ રાત્રે પ્રસારિત…

(૪૫) છૂટાછેડા – કાયદેસર,પણ અનિચ્છનીય

(લેખક અને અનુવાદક) –વલીભાઈ મુસા સર્જનહારે પોતાની ઇચ્છાનુસાર નિશ્ચિત કુટુંબમાં આપણો ફરજિયાત જન્મ આપીને તદનુસાર આપણને સગાંસંબંધીની એવી નવાજિશ કરી છે કે જેઓ આપણને કદાચ ગમે કે ન પણ ગમે! પણ, આપણે તેનો એ બાબતમાં જરૂર આભાર માનવો જોઈએ કે…

બાળઉછેરની બારાખડી (૧) : બાળકોના મોંઢાનું (ખાસ કરીને દાંતનું) આરોગ્ય

– અલીહુસેન મોમીન મોંઢાની અંદરના ભાગનાં સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય એ ફક્ત સ્વચ્છ અને ચળકતા દાંત તથા દુર્ગંધરહિત શ્વાસ પૂરતાં જ મર્યાદિત નથી. પરંતુ એ સંપૂર્ણ શરીરના આરોગ્યનું પ્રથમ સોપાન છે. જેમના મોંઢાનું આરોગ્ય નબળું હોય છે એવા લોકોને અન્ય વિવિધ…

કાચની કીકીમાંથી –૧૮ – ગ્રહણ : ધરતી પર સ્વર્ગની ઝાંખી

–ઈશાન કોઠારી ગ્રહણ હિમાચલ પ્રદેશમાં આવેલું સાવ નાનકડું ગામ છે. મનાલી જતાં અગાઉ કુલ્લૂથી ત્યાં જઈ શકાય. કુલ્લૂથી કસોલ આશરે 37 કી.મી. છે. અને કસોલથી આઠેક કી.મી.ના પહાડી રસ્તે પગપાળા ગ્રહણ જઈ શકાય. આશરે 7700 ફીટ ઊંચાઈએ વસેલા આ નાનકડા…

સબળા સ્ત્રીને પ્રેમ

– આરતી નાયર સબળા સ્ત્રી આપણા સમાજમાં સહેલાઇથી ગોઠવાઇ શકતી નથી. કેમ એક પુરુષ પોતનાથી વધુ સક્ષમ, હોંશિયાર કે લોકપ્રિય સ્ત્રીને ગમાડી નથી શકતો? કે એક સ્ત્રી પોતનાથી નીચા પુરુષને પસંદ નથી કરતી? ખરેખરતો આવા વિચારો સમાજે આપણા મનમાં ઠોકી…

આપણું ગણિત ખોટું પાડીને આવીએ

– દર્શા કીકાણી વદ્દીને દશકા બધું છોડીને સંસારમાં,આપણું ગણિત ખોટું પાડીને આવીએ. આપવાની મઝા શું હોય છે એ જાણવા,વૃક્ષ કે પછી વાદળને મળી આવીએ.                                                                       – મુકેશ જોશી સંસારમાં પડ્યાં એટલે આપ-લે કર્યા વગર તો છૂટકો જ નથી. જરૂર હોય…

સોરઠની સોડમ – ૨૬ – કર્મણ્યેવાધિકારસ્તે…

ડો. દિનેશ વૈષ્ણવ આ વાતનાં બે પાત્રો – ત્યારે અને અત્યારે માણસનું કર્મ એનું કરમ ઘડે છે વિધાનનો તાદ્રશ્ય દાખલો જે મેં જોયો છે એની આ વાત છે.. મારે અત્યાર લગીમાં ઘણી “ગીતા”ની ઓળખાણ થઇ પણ હું કોઈને ઓળખી સક્યો…

દેશ-પરદેશ

– રજનીકુમાર પંડ્યા (આ લેખકને 1985ના ઑગસ્ટમાં ‘ફેસ્ટીવલ ઓફ વાઇન એન્ડ ફૉક મ્યુઝિક’ અંતર્ગત ગુજરાતની એક આદિવાસી નૃત્યમંડળીની સાથે, એક પત્રકાર તરીકે જવાનું થયું હતું. ફ્રાંસના વલ્લભવિદ્યાનગર ગણાય તેવા ડી-જોન શહેરમાં બાર દિવસ રહેવાની અને તેની નજીકનાં કેટલાંક રળિયામણાં ગામડાંઓમાં…