વ્યંગ્યચિત્રોમાં ગાંધી (૧૧) : ફ્રેમમાં મઢેલા ગાંધી

– બીરેન કોઠારી ગાંધીજીને આપણા રાષ્ટ્રપિતાનું બિરુદ અપાયેલું છે. તેથી દરેક રાજકીય તેમજ સરકારી સ્થળોએ તેમની તસવીર અનિવાર્ય છે. તસવીર હોય એટલે તેની સાફસૂફી થાય, હારતોરા થાય અને ટીલાંટપકાં પણ થાય. આપણી પ્રકૃતિ એવી છે કે કોઈ પણ આરંભ ટાણે…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી :: સોનેરી પાન: વૈદ્ય બદરૂદ્દીન રાણપુરી (૧)

– રજનીકુમાર પંડ્યા ‘અચ્છા,રજનીકુમારભાઈ, અબ સૂર્ય અસ્ત હોને કી તૈયારી હૈ. કબ ડૂબ જાય, રામ જાને ! જુઓ ભાઈ, ખુશ રહો, ખુશહાલ રહો, ભલે રહો,ચંગે રહો, અલવિદા, મેરે પ્યારે, અલવિદા.’ લગભગ વરસ અઠ્ઠાવીસ વરસ પહેલાં ( આ લેખ લખાયો એ…

નૂતન ભારત : અંધ હોય તેથી શુ?

રૂપાંતરકાર – સુરેશ જાની ૧૯૯૨ ઉંવાં…. ઉવાં…. ઉવાં…. દરેક બાળકની જેમ શ્રીકાન્તના જીવનની શરૂઆત પણ આ અવાજથી થઈ. તેની મા પ્રસૂતિની બધી પીડા ભુલીને હરખાઈ ગઈ. પ્રસૂતિની એ પીડા તો સમયના વ્હેણની સાથે સરી ગઈ, પણ જ્યારે શ્રીકાન્તે અઠવાડિયા પછી…

હું જાઉં..???

– વિજય ઠક્કર ડ્રાઈવરને સૂચના આપી…જો ભાઈ આગળ જઈને જમણી બાજુ વળવાનું આવશે એટલે હવે ગાડી જરા ધીમે ચલાવજો. રોડના ડીવાઈડર પર અંગ્રેજીમાં “આર્મિ” લખેલું એક સાઈનબોર્ડ આવ્યું. ડ્રાઈવરે રાઈટ ટર્ન લીધો અને ગેટ પાસે ગાડી થોભાવી દીધી. આ આર્મિ…

કેડી ઝંખે ચરણ: પ્રકરણ-૯

નયના પટેલ સરલાબહેન અન્ને લતાબહેન ફૂટપાથ ઉપર પડેલી વ્યક્તિ પાસે દોડીને ગયા અને જોયું તો પાડોશીના દીકરાની વહુ હતી. એક સેકંડ તો કાંઈ સમજાયું નહી, પરંતુ જોયું તો ઘરનું બારણું બંધ હતું અને તે ફૂટપાથ ઉપર ઊંધે મોંઢે પડી પડી…

એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ – ૬ – સ્ત્રી સ્વરનાં સૉલો ગીતનું યુગલ કે કોરસ વર્ઝન [૨]

સંકલન અને રજૂઆત : અશોક વૈષ્ણવ ગયે મહિને આપણે સ્ત્રી સૉલો ગીતનાં યુગલ કે સમૂહ ગીત વર્ઝન તરીકે રજૂ થયેલ કેટલાંક ગીતો સાંભળ્યાં હતા. એ ગીતો જે વર્ષોનાં હતાં એ વર્ષોમાંનું એક ગીત એ સમયે મારા ધ્યાનબહાર રહી ગયું હતું.…

ત્રણ દિવસની દૃષ્ટિ

હેલેન કેલરની કાંસ્ય પ્રતિમાને અમેરિકાના National Statuary Hall Collectionમાં ૭ ઑક્ટોબર, ૨૦૦૯ના દિવસે વિધિવત પ્રસ્થાપિત કરાઈ હતી. આ પ્રતિમામાં સાત વર્ષનાં હેલેન કેલરને એક પાણીના પંપ પાસે ઊભેલાં બતાવાયાં છે. એ દિવસે તેમનાં શિક્ષિકા એન. સુલિવને તેમના હાથ પર લખેલ…

અન્યોને દોરવણી આપતાં : અંકુશમય શા સારૂ ન થવું

– તન્મય વોરા પદની સત્તાનો વધારે પડતો પ્રયોગ : નેતૃત્ત્વ વિષયના એક નિષ્ણાત સાથે વાત કરતી વખતે તેમણે કહેલું કે ‘તમારી સત્તા વાપરવા માટે જો તમારે તમારાં પદનો ઉપયોગ કરવો પડતો હોય તો તમે સત્તાશાળી ન કહેવાઓ.’ અમુક પદ પર…

બીઝનેસ સૂત્ર | ૩.૩| રામાયણ અને મહાભારત

બીઝનેસ સૂત્ર | ૩ | ધર્મ : નીતિશાસ્ત્ર અને તેને અનુરૂપ નૈતિક આચાર-વિચાર સંકલન અને રજૂઆત: અશોક વૈષ્ણવ સીએનબીસી – ટીવી ૧૮ પર રજૂ થયેલ દેવદત્ત પટ્ટનાઈકની ધારાવાહિક શ્રેણી ‘બીઝનેસ સૂત્ર’ના પહેલા અંકમાં દેવદત્ત પટ્ટનાઈકે ‘કોર્પોરેશન’ના વિષયની ચર્ચા ત્રણ ભાગમાં…

ફિર દેખો યારોં : કૈસે કહેં કિ તેરે કરજદાર હમ નહીં…..

-બીરેન કોઠારી વિનાશના હોય કે વિકાસના, મોટા મોટા આંકડાઓ અખબારોના સમાચારના કે જાહેરખબરોના શિર્ષક પૂરતા ઠીક છે. સામાન્ય માણસને તે ખાસ સ્પર્શતા નથી. પોતાની આર્થિક ગોઠવણોનાં નાનાં નાનાં યુદ્ધો તેણે રોજેરોજ લડવા પડતાં હોય છે. એક સમય હતો કે નાની…

ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ

પ્રાસ્તવિક આજથી વેબગુર્જરી એક નવી શ્રેણી શરૂ કરે છે. આમ જુઓ તો વેબગુર્જરીના પટલ પર આ નવો રંગ છે. આજ સુધી વેબગુર્જરી પર (પાકિસ્તાની વાર્તાઓના અપવાદ સિવાય) માત્ર ગુજરાતી સાહિત્યની વાનગીઓ પ્રકાશિત થઈ છે, દેશની બીજી ભાષાઓના પરિચયની તક અમે…

ગ઼ાલિબકા અંદાજ઼-એ-બયાં : (૪૯) : બજ઼્મ-એ-શાહંશાહ મેં અશઆર કા દફ઼્તર ખુલા …

… (ગ઼ઝલ) – મિર્ઝા ગ઼ાલિબ વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર) બજ઼્મ-એ-શાહંશાહ મેં અશઆર કા દફ઼્તર ખુલા રખિયો યા રબ યે દર-એ-ગંજીના-એ-ગૌહર ખુલા શબ હુઈ, ફિર અંજુમન-એ-રખ઼્શન્દા કા મંજ઼ર ખુલા ઇસ તકલ્લુફ઼ સે કિ ગોયા બુત-કદે કા દર ખુલા ગરચે હૂઁ દીવાના પર…

વિમાસણ : જૂની હવેલીઓનો સંદેશ

– સમીર ધોળકિયા ઘણી વાર અમદાવાદ અને બીજાં સ્થળોએ લટાર મારતાં જૂની વિશાળ હવેલીઓ, ઇમારતો અને ઘરો જોવા મળે છે. મોટા ભાગની ઇમારતો  જોઈને એમ લાગે કે આ બધાના સારા દિવસો પાછળ રહી ગયા છે અને એક ભવ્ય હવેલી ખંડેર…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી! : વેદનાનું વહન પણ વાયરલેસ હોઈ શકે

– રજનીકુમાર પંડ્યા એ બંને કવિઓ મારા પર કોપાયમાન થશે એની પૂરી ખાતરી સાથે એમનું વર્ણન કરું. જે જુવાન છોકરી એમને ફૂટપાથ પરથી જડી આવી હતી એનું વર્ણન કરું તો એ છોકરી પણ તાડકારૂપ ધારણ કરે તેની ખાતરી છે, પણ…

વલદાની વાસરિકા (૪૯) :: આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ

– વલીભાઈ મુસા(લેખક અને અનુવાદક) આજે ૨જી ઓક્ટોબર છે જે સાંપ્રત યુગના મહામાનવ મહાત્મા ગાંધીની ૧૪૮મી જન્મજયંતી છે. તેઓ ૧૮૬૯માં આ દિવસે જન્મ્યા હતા. તેમની શહાદતના સાત દસકા પછી જગતને હવે ગાંધીઅન ફિલોસોફીની અને એમાંય ખાસ કરીને તેમના અહિંસા અંગેના…

સુઘરીનો માળો

–કૃષ્ણ દવે થોડો બાવળને આવ્યો કંટાળો.ઑફિસમાં બોલાવી સુઘરીને પૂછ્યું કે કેટલોક બાકી છે માળો?થોડો બાવળને આવ્યો કંટાળો. સુઘરી કહે કે સાહેબ પોતાનું ઘર છે કાંઈ બિલ્ડરની જેમ થોડું બાંધીએ?એક એક તરણાંની રાખીએ ડિટેલ, એને જાતમાં પરોવીએ ને સાંધીએ.વ્હાલસોયાં બચ્ચાંનો હોય…

ચોરસ દુનિયા : (ઝિંદાને શામ – Syria)

લેખક અને અનુવાદક  – વલીભાઈ મુસા (મુસ્લીમોના ગમગીનીના માસ મહોરમનો આજે આશુરા (દસમો દિવસ) છે. આ દિવસે કરબલા (ઈરાક)ના મેદાનમાં શહીદે આઝમ હજરત ઈમામ હુસૈન અ.સ.ને તેમના ૭૨ સાથીઓ સાથે શહીદ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. એ દિવસ હતો ૧૦ મોહરમ,…

અવલોકન :: ચા

સુરેશ જાની ૧ ) ઊભરો સવારે રોજની જેમ ચા બનાવતો હતો. બની રહેલી ચાની સપાટી પર થોડીક ગતિ દેખાતી હતી. ચાની એકાદ પાંદડી આમથી તેમ સરી રહી હતી. કોઈક પરપોટો સપાટી પરથી ઊપસી આવતો હતો. મનમાં એમ થતું હતું કે,…

કેડી ઝંખે ચરણ : પ્રકરણ-૮

નયના પટેલ લતાબહેન અને ધનુબાને ખ્યાલ આવી ગયો કે ફોન ઈન્ડિયાથી જ હશે, તો જ સરલા ફોનમાં આટલું મોટેથી બોલે છે. આશ્ચર્ય અને આનંદનાં સૂરે સરલાબહેને વાત કરવા માંડી, ‘ ક્યા બાત હૈ, આજે તમને નાનીબહેનની યાદ આવીને કાંઈ !…

બાબુજી ધીરે ચલના: શકીલા

૨૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૭ના રોજ ‘૫૦-‘૬૦ના દાયકાનાં લોકપ્રિય અભિનેત્રી શકીલાનું ૮૨ વર્ષની ઉમરે મુંબઈમાં અવસાન થયું. શ્રી હરીશ રઘુવંશીની શ્રેણી ‘ઈન્હેં ના ભુલાના’માં આપણે શકીલાની કારકિર્દીનો પરિચય વેબ ગુર્જરી પર કર્યો હતો. આપણી જૂની સાઈટ ક્રેશ થઈ જવાને કારણે એ લેખને…

ફિલ્મીગીતો અને ઘર

નિરંજન મહેતા પોતાનું ઘર હોય તેવી દરેકને ઈચ્છા હોય અને તેવું આપણી ફિલ્મોમાં દર્શાવાયું છે ગીતો દ્વારા. આવા કેટલાક ગીતોની નોંધ અહી લઉં છું. અમર ગાયક કે.એલ.સાઈગલને કેમ ભૂલાય? ૧૯૩૭મા આવેલી તેમની ફિલ્મ ‘પ્રેસિડેન્ટ’નાં આ ગીતે તો તે વખતે ધૂમ…

ગરબામાં જોયેલું સાંભળેલું અવનવું!

પેઈન્ટીંગ – ગરબાનું પરંપરાગત સ્વરૂપ ગરબાના કાર્યક્રમો – આસ્થાના વ્યાપનો ફેલાવો કે વ્યાપારનાં પોષાણની ફરજ??! પેન્સિલ રાસ       મહેન્દ્ર શાહ : mahendraaruna1@gmail.com

Science સમાચાર (૨૧)

દીપક ધોળકિયા ૧) છૂંદણાં કરાવનારા વિચારે                (ફોટોઃ સૌજન્ય – ઇંડિયન એક્સપ્રેસ (Source: Tenzin/Hawk Tattoos) ઘણા લોકો સુંદરતા ખાતર કે શોખને ખાતર છૂંદણાં કરાવતા હોય છે. એમાં શાહી વપરાય છે. આ શાહી ચામડી પર આપણા મનગમતા આકારમાં દેખાય છે અને…

સુક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિ (૬)….’તારી ઉપર મરું છું’!

– પીયૂષ મ. પંડ્યા ગયા હપ્તામાં આપણે વાઈરસના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારોનો પરિચય મેળવ્યો. આ વખતે એ પરિચયને જરા ગાઢ બનાવીએ. અગાઉની કડીઓમાં આપણે એક કરતાં વધુ વાર વાઈરસના સજીવ હોવા વિશે વૈજ્ઞાનિક આલમમાં શંકા હોવાની વાત કરી ગયા છીએ. આજે…

સાયન્સ ફેર :: ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ : હજી કેટલી દુર્ઘટનાઓ વેઠીશું?!

જ્વલંત નાયક જૂન મહિનામાં ગુજરાત રાજ્યમાં ભારે વરસાદને કારણે કુદરતી આફતની જે પરિસ્થિતિ સર્જાઈ, અને ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ સામે જે સવાલો ખાડા થયા, એના અનુસંધાને અહીં ડિઝાસ્ટ મેનેજમેન્ટ વિષે ત્રણેક લેખની સીરીઝ લખવાનું નક્કી કરેલું.પ્રથમ લેખમાં ‘એક્ટ ઓફ ગોડ’ વિષે…

ફિર દેખો યારોં: માણસ હાથીને મારે કે હાથી માણસને, સમસ્યા સરખી જ ગણાય

– બીરેન કોઠારી નવા નવા વિકસેલા શહેરી વિસ્તારમાં જોયું હશે કે ક્યારેક વાંદરાઓનું ટોળું એકાએક ધસી આવે છે અને કૂદાકૂદ કરીને તબાહી મચાવી દે છે. ‘અમારે અહીં બીજી બધી શાંતિ છે, પણ વાંદરાઓનો બહુ ત્રાસ છે.’ આવું ઘણા વિસ્તારના રહીશોને…

ઠેકાણું : ઠગવા નગરિયા : સાહેબ, ઉસકા છોકરા ઔર જય હો

– અમિત જોશી આખું નામ દેવચંદભાઈ બી.મિસ્ત્રી પણ એમના પત્ની સહિત આખા ગામ માટે ‘મિસ્ત્રી સાહેબ’. વ્યાયામ,ચિત્ર અને ભૂગોળ જેવા અંત: અને બાહ્ય વિરોધાભાસી વિષય એમના તાબા હેઠળ. અલગ અલગ ગુજરાતી શાળાઓમાં ચાર ચોપડી ભણ્યા પછી હાઈસ્કુલના પ્રાયમરી વિભાગમાં પાંચમા…

ગ઼ાલિબકા અંદાજ઼-એ-બયાં : ૪૮ : મહરમ નહીં હૈ તૂ હી નવા-હા-એ-રાજ઼ કા …

– મિર્ઝા ગ઼ાલિબ વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર) મહરમ નહીં હૈ તૂ હી નવા-હા-એ-રાજ઼ કા યાઁ વર્ના જો હિજાબ હૈ પર્દા હૈ સાજ઼ કા રંગ-એ-શિકસ્તા સુબ્હ-એ-બહાર-એ-નજ઼ારા હૈ યે વક઼્ત હૈ શગુફ઼્તન-એ-ગુલ-હા-એ-નાજ઼ કા તૂ ઔર સૂ-એ-ગ઼ૈર નજ઼ર-હા-એ-તેજ઼ તેજ઼ મૈં ઔર દુખ તિરી મિજ઼ા-હા-એ-દરાજ઼…

મંજૂષા : ૪: નિષ્ળતા માટેની બહાનાંબાજી

– વીનેશ અંતાણી ડેવિડ જે. શ્વાર્ટ્ઝનું સકારાત્મક અભિગમ પર ભાર મૂકતું એક ખૂબ જાણીતું પુસ્તક છે : ‘મેજિક ઑફ થિન્કિંગ બિગ.’ તેનો પુષ્પા અંતાણીએ કરેલો ગુજરાતી અનુવાદ અમદાવાદ-મુંબઈની પ્રકાશન સંસ્થા આર. આર. શેઠની કું. દ્વારા પ્રગટ કરવામાં આવ્યો છે. તે…

કચ્છીયત અને કચ્છના ગુજરાતી સર્જકો

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા દેશના વિવિધ પ્રદેશોમાં યદ્ચ્છા વિહાર કર્યા પછી વિદિશાના અંતિમ નિબંધ ‘તેષા દિક્ષુ’માં ભોળાભાઈનો સંભળાય છે વતનનો સાદ : ‘મારું મન ઊડવા માંડે છે તે દિશામાં માત્ર વિદિશા નથી. દશે દિશા છે…સાત સમુંદર, તૈરો નદી, પહાડ પર્વત, નગર, જનપદ,…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી :: જૂનાગઢના બલીયા વંશપરંપરાના તેજસ્વી સિતારાઓ: બચુભાઈ અને દેવીદાસ બલીયા (૨)

– રજનીકુમાર પંડયા   (ગતાંકથી ચાલુ) પચાસ વર્ષના વનપ્રવેશ પ્રસંગે જ દેવીદાસ બલીયા ઉપર આ વડલા જેવા મોટાભાઈના અવસાનને કારણે કુટુંબનાં મોભી તરીકેની જવાબદારી આવી પડી. પાછલી પેઢીનો ઈતિહાસ રીપીટ થયો. ત્રણમાંથી ટીપોયનો એક પાયો પડી ભાંગ્યો. દેવીદાસભાઈના જીવનમાં જેમ…

કેડી ઝંખે ચરણ : પ્રકરણ-૭

નયના પટેલ યુગોથી પગ નીચે દબાયેલી ધરતી કિશનને હિંમત ન આપી શકી. ત્રણે જણને ખબર છે કે જ્યારે ફોઈ જાણશે કે, પ્રીત…’ગે’ છે ત્યારની કલ્પના કરવી જ મુશ્કેલ છે. નમન અને નંદાની હિંમતે પણ રજા લઈ લીધી હોય તેમ નમન…

બાવડાંથી બોલતો મૂંગો પહેલવાન

લેખક – અનિલ હડિયાણવી , (મુંબાઈ સમાચાર) રજૂઆત અને સંકલન : સુરેશ જાની જ્યારે કોઇ વ્યક્તિમાં કોઇ શારીરિક ખોડ હોય ત્યારે ભગવાન એનામાં અન્ય ઘણાં ગુણો અને આવડતો ભરી આપીને એની શારીરિક કમીને પૂરી દે છે. ઇન્સાનની એક ઇન્દ્રિય ઓછું…

મુકુન્દરાય

–  રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક ‘દ્વિરેફ’ રાવૈયા ગામમાં સવારના નવદસ વાગ્યે પાદરે વડલા હેઠળ ગામનાં ઢોર ભેગાં થયેલાં છે. વડનો છાંયો ફરે અને તડકો પડે તેથી તપીને કોઈ ઢોર માંડમાંડ ઊઠી પાછું છાંયે જાય તે સિવાય ઢોર પણ નિસ્તબ્ધ થઈ ગોવાળની…

બંદિશ એક રૂપ અનેક :(૩૫) "વીજળીને ચમકારે મોતીડાં પરોવો રે પાનબાઈ"

નીતિન વ્યાસ વીજળીને ચમકારે મોતીડાં પરોવો રે પાનબાઈ” રચનાકાર: ગંગાસતી મૂળનામ શ્રી ગાંગાબાઈ  હળુભા ગોહિલ: જન્મ 1846 મૃત્યુ 1894 જન્મ સ્થળ: રાજપરા જિલ્લો- ભાવનગર વીજળીને ચમકારે મોતીડાં પરોવો રે પાનબાઇ !નહિતર અચાનક અંધારા થાશે જી;જોત રે જોતાંમાં દિવસો વહી જશે…

પીટર ડ્ર્કરની દૃષ્ટિએ : આપણે સાચા સવાલો પૂછીએ છીએ ?

પ્રવેશક મોટા ભાગની ગંભીર ભૂલો ખોટા જવાબોના કારણે નથી થતી હોતી. સૌથી વધારે જોખમી છે ખોટા સવાલો પૂછવા. જો તમારા સાચા સવાલોના જવાબમાં ખોટાં, બીનઅપેક્ષિત પરિણામો મળે, તો સુધારણા પગલાંઓ લેવાનું શક્ય છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, સાચા સવાલના ખોટા…

માતાજીનો ગરબો

માત અંબે ભવાની નવરાત લાવી આજ ગરબે ઘૂમવાની નવરાત આવી. લોક  સોળે સજે શણગાર, ભવાની નવરાત લાવી…જીરે જીરે ઝુમવાની નવરાત આવી..   માત ગબ્બરના ગોખેથી રુમઝુમ આવે, એ તો સિંહ પર સ્વાર થઈ રમઝટ  લાવે લઈ શેરીના ગરબાનો તાલ, ભવાની…

ફિર દેખો યારોં : : કાયદા દ્વારા અંધશ્રદ્ધાને મનમાંથી મિટાવી શકાતી નથી

– બીરેન કોઠારી જેના બંધારણમાં લોકશાહીના પાયાનાં મૂલ્યો સમા સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને બંધુતાના સિદ્ધાંતો છે, એવા આપણા દેશને સ્વાતંત્ર્ય મળ્યાને સાત સાત દાયકા વીત્યા. આમ છતાં, એમ લાગે છે કે આપણા દેશમાં ત્રણ-ચાર સદીઓનો સમયગાળો સમાંતરે ચાલી રહ્યો છે. ડામરને…

ગ઼ાલિબકા અંદાજ઼-એ-બયાં : ૪૭ : સતાઇશ-ગર હૈ જ઼ાહિદ ઇસ ક઼દર …

મિર્ઝા ગ઼ાલિબ વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર) સતાઇશ-ગર હૈ જ઼ાહિદ ઇસ ક઼દર જિસ બાગ઼-એ-રિજ઼વાઁ કા વો ઇક ગુલ-દસ્તા હૈ હમ બે-ખ઼ુદોં કે તાક઼-એ-નિસ્યાઁ કા બયાઁ ક્યા કીજિએ બેદાદ-એ-કાવિશ-હા-એ-મિજ઼ગાઁ કા કિ હર યક ક઼તરા-એ-ખ઼ૂઁ દાના હૈ તસ્બીહ-એ-મરજાઁ કા ન આઈ સતવત-એ-ક઼ાતિલ ભી માને…

વ્યંગ્ય કવન (૧૬) હા-હા-હા…હાસ્ય-હાઈકુનાં હાસ્યદર્શન (૫)

-વલીભાઈ મુસા ના અભણ તું! થૈ લહિયો, લખતો, હા, પ્રેમપત્ર! જી હા, ઇશ્ક એ નશો છે! પછી એ હકીકી હોય કે મિજાજી! અહીં આ હાઈકુમાં તો મિજાજી જ સમજવાનો રહેશે, કેમ કે અહીં પ્રેમપત્ર લખવા-લખાવવાની વાત છે! ઇશ્કે હકીકી એ…

શિક્ષણ ચેતના : એક વિદેશિની ભારતીય – ભગિની નિવેદિતા

– નિરુપમ છાયા લંડનમાં ઈ. સ. ૧૮૯૬ના નવેમ્બરના કડકડતા શિયાળાની એક સાંજ. વેસ્ટએન્ડમાં આવેલા એક મકાનના ખંડમાં ફાયરપ્લેસની આસપાસ અર્ધચંદ્રાકાર વર્તુળમાં ૧૫-૧૬ લોકો બેઠા છે. સૌમ્ય આકૃતિ, તેજસ્વી મુખમુદ્રા, કરુણાપૂર્ણ દૃષ્ટિ ધરાવતા, ઢીલા ભગવા રંગના ઝભ્ભામાં શોભતા એક ભારતીય સંન્યાસીને…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી :: જૂનાગઢના બલીયા વંશપરંપરાના તેજસ્વી સિતારાઓ: બચુભાઈ અને દેવીદાસ બલીયા (૧)

– રજનીકુમાર પંડયા અમીર શબ્દનો સીધો અર્થ ‘શ્રીમંત’ થાય છે, પણ જો કોઈ એનો ઉચ્ચાર જરા લંબાવીને લહેરથી કરે તો સાંભળનારનાં મનમાં એનો અર્થ ‘દિલનો અમીર’ એવો બેસે છે. આવા મામલે આપણે ડીક્શનેરીને એક તરફ મુકી દેવી પડે. એવો જ…

અમારે તો જ્યાં નાવ ડૂબી, કિનારો!

-‘શૂન્ય’ પાલનપુરી પુરુષાર્થ ઝખમી, જવાનીય ઝખમી, અભિલાષા જૌહર કરીને બળી ગઈ; હવે માત્ર કેસરિયાં જ બાકી છે, જીવન! નથી એ વિના ક્યાંય બચવાનો આરો!   નથી જોઈતું અમને સાગરનું વર્ણન, નથી જોઈતો અમને મોજાંનો ધારો; અમારે તો જ્યાં નાવ અટકી,…

એક વિદાયનો વિષાદ

લેખકો – સુરેશ જાની અને વિજય ગઢવી ૧૯૭૭ વિજય ગઢવી!  તમે નવમા ધોરણમાં ભણતા કિશોર છો. ગુજરાતી ભાષા માટે તમને અભુતપૂર્વ લગાવ છે. રાધનપુરની શેઠ કે. બી. વકીલ વિદ્યાલયનુ નવું સત્ર શરૂ થાય તે પહેલાં વેકેશનમાં જ નવા ખરીદેલા પાઠ્ય…

કેડી ઝંખે ચરણ : પ્રકરણ-૬

નયના પટેલ શૉપની કે ઘરની જવાબદારીનું બહાનું મનુભાઈને પોકળ લાગ્યું છતાંય તે સિવાય કહે તો પણ શું કહે ? નૈમેશની સંભાળ ન લઈ શક્યા તે હકીકત છે. કુટુંબમાં ક્યારેક કોઈ પ્રસંગે વનિતાબહેન નૈમેશને લઈને આવતાં તે પણ ધીમે ધીમે ઓછું…

ફિલ્મીગીતો અને શહેર

નિરંજન મહેતા જુદા જુદા વિષય પર હિન્દી ફિલ્મોના ગીતો રચાયા છે જેમાં એવા પણ ગીતો છે જે જુદા જુદા શહેરોના નામને સાંકળીને રચાયા છે. સૌ પ્રથમ યાદ આવે લગભગ ૭૦ વર્ષ પહેલાનું ૧૯૪૯ની ફિલ્મ ‘પતંગા’નું આ ગીત જે આજે પણ…

પરિસરનો પડકાર: ૦૩:.નિવાસસ્થાન(Habitat: હેબીટાટ), વિશિષ્ટ રહેણાક(Niche: નીશ):

ચંદ્રશેખર પંડ્યા મણકા નંબર ૦૨ માં પર્યાવરણ અને પરિસ્થિતિકીય વિજ્ઞાનને સંબંધિત કેટલીક મૂળભૂત બાબતો વિષે માહિતી આપવામાં આવી હતી. પ્રથમ દૃષ્ટિએ સાવ સામાન્ય લાગતી અન્ય બાબતોની ચર્ચા આજે કરશું. ‘હેબીટાટ’ અથવા ‘નિવાસસ્થાન’ ‘હેબીટાટ’ અથવા તો નિવાસસ્થાન એ એવો ભૌતિક વિસ્તાર…

Science સમાચાર : (૨૦)

દીપક ધોળકિયા (૧) સારા કૉલેસ્ટેરોલ (HDL)થી મૃત્યુની શક્યતા વધી જાય છે! કૉપનહેગન યુનિવર્સિટીના સંશોધકો એક ચોંકાવનારા નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યા છે. એમનું કહેવું છે કે સારું કૉલેસ્ટેરોલ (HDL) બહુ મોટા પ્રમાણમાં હોય તો મૃત્યુની શક્યતા ૬૫ ટકા વધી જાય છે. આપણે…

ફિર દેખો યારોં :: અદાલતના ચુકાદા પછી તો નાગરિકોની જવાબદારી શરૂ થાય છે.

– બીરેન કોઠારી ઓગષ્ટ મહિનાના આખરી સપ્તાહમાં કેટલાક સમાચારો એવા બન્યા કે જે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચામાં રહ્યા. યોગાનુયોગે આ સમાચારો એક યા બીજી રીતે અદાલત સાથે સંકળાયેલા હતા. સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા ‘ટ્રીપલ તલાક’ના ઈસ્લામી કાયદાને ગેરવાજબી ઠેરવતો ચુકાદો લગભગ સાર્વત્રિક…

યૂં કિ સોચનેવાલી બાત : સમાજે "બાવો"બનવું છે કે પછી…..

– આરતી નાયર નાનપણમાં ‘બાવાને બોલાવું?’, ‘બાવો તને ઉપાડી જશે’વાળી ધમકીઓ તો બધાંએ જ સાંભળી હશે અને લગભગ બધાંને યાદ પણ હશે. તોફાનમસ્તી કંઈ પણ કર્યાં હોય, બાવો બોલાવવાનો ડર અમોધ શસ્ત્ર પરવડતું. મજાની વાત તો એ લાગે છે કે…

કાચની કીકીમાંથી ::૨૧::પડછાયા અને પ્રતિબિંબ

– ઈશાન કોઠારી છાયા અને પ્રકાશની રમત વડે પડછાયા રચાય છે, જ્યારે પ્રતિબિંબ કોઈ લીસી અને ચળકતી સપાટી પર પડે છે. બંનેની પોતપોતાની મજા છે. અહીં મેં પડછાયા અને પ્રતિબિંબોની કેટલીક તસવીરો મૂકી છે. **** ચોમાસામાં ઠેરઠેર ખાબોચિયાં ભરાઈ જાય…

વ્યંગ્યચિત્રોમાં ગાંધી :: ૧૦ :: ગાંધીજી: નથી છતાં છે, છે છતાં નથી

– બીરેન કોઠારી ગાંધીજી વિષેનાં વ્યંગ્યચિત્રોની આ વિશિષ્ટ શ્રેણીમાં અગાઉ આપણે ગાંધીજી જેમાં બતાવાયેલા હોય એવાં વિવિધ વિષયો પરનાં કાર્ટૂન માણ્યા. આ કડીમાં જરા જુદો ઉપક્રમ રાખ્યો છે. અહીં પસંદ કરાયેલાં કાર્ટૂનો એવાં છે કે જેમાં ગાંધીજી પોતે ક્યાંય, કોઈ…

લ્યો,આ ચીંધી આંગળી : શાંતારામની સામગ્રીવાળા…. (3)

-રજનીકુમાર પંડ્યા (ગતાંકથી ચાલુ) “હિંદી ફિલ્મ બનાવો છો ?” વિજયદેવે હીરાલાલ પટેલને પૂછ્યું, “તો જોડાઉં.” “હા” જીવનકલા પિકચર્સના માલિક હીરાલાલ પટેલે કહ્યું, “હિંદી ફિલ્મ. એ પણ મોટા બજેટની- ભારતની આઝાદીના વિષય સાથે સંકળાયેલી. એશિયાના સૌથી મોટા અને બ્રાન્ડ ન્યુ ફેમસ…

નર્કાગારમાંથી અલકાપુરી

રૂપાંતરકાર – સુરેશ જાની   ‘अबे …. ! रास्ते पर ऐसे थूंक मत । पुलिस देख लेगी तो तगडा फाईन देना पडेगा । बोल, मैं पुलिसको हेल्प लाईन पर खबर दे दुं? ‘ બારી ખોલીને એક ટેક્સી ડ્રાઈવરે બાજુના ઓટો…

લવરબોય

–નિરંજન મહેતા ‘કેમ છો લવરબોય?’ ફોન ઊંચકતાં આ સાંભળી અવિનાશ ચમક્યો. પછી કહ્યું ‘રોંગ નંબર’ અને ફોન મૂકી દીધો. બીજી મિનિટે ફરી ફોન આવ્યો અને એ જ સવાલ. એટલે અકળાઈને અવિનાશે જવાબ આપ્યા વગર ફોન મૂકી દીધો. પણ સામે છેડેથી…

કેડી ઝંખે ચરણ : પ્રકરણ-૫

નયના પટેલ ધનુબાને ‘કદાચ વૃધ્ધાશ્રમમાં જવું પડશે’ નો ફફડાટ મનુભાઈએ કરેલા ‘ગનુના મોત’ના ઉલેલેખથી મનના એક ખૂણે સંતાઈ ગયો. સૌ મનુભાઈ સામે એ રીતે જોવા લાગ્યા કે તેમણે કોઈ ગુહ્નો કર્યો હોય. મનુભાઈ પણ બોલતા તો બોલી ગયા પછી મુંઝાયા.…