૧૦૦ શબ્દોની વાત : સુખની ખોજ

તન્મય વોરા ચર્ચાસત્રની સમુહ પ્રવૃત્તિમાં ભાગ લેનાર ૧૦૦ લોકોને દરેકને ફુગ્ગા પર પોતપોતાનું નામ લખવાનું કહેવાયું. ફુગ્ગા એકઠા કરીને ભેળસેળ કરી નંખાયા. પછી જેવું બધાંને, પાંચ જ મિનિટમાં,પોતાનૂં નામ લખેલો ફ્ય્ગ્ગો શોધવાનું કહેવાયું કે ધાંધલધમાલ મચી ગઈ ! એટલે હવે…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૧૧: ત્રિપુરી અધિવેશન

દીપક ધોળકિયા મધ્ય પ્રાંતના ત્રિપુરી (મધ્ય પ્રદેશમાં જબલપુર પાસે) ગામે કોંગ્રેસનું બાવનમું અધિવેશન માર્ચની ૧૦-૧૧-૧૨મીએ મળ્યું તે ઘણી વાતમાં અનોખું રહ્યું. એક તો, એના પ્રમુખ સીધી રીતે ચુંટાયા. બીજી વાત એ કે પ્રમુખ સુભાષચન્દ્ર બોઝ પોતે એટલા બીમાર હતા કે…

ફિર દેખો યારોં : કોઈ નામ નહીં, બદનામ સહી

બીરેન કોઠારી ‘અમે સૌની લાગણી અને આસ્થાનું સન્માન કરીએ છીએ. અમારો આશય કોઈનું અપમાન કરવાનો યા કોઈની મજાક કરવાનો નહોતો. આમ છતાં કોઈની લાગણી દુભાઈ હોય તો અમે ક્ષમાપ્રાર્થી છીએ.’ રખે માનતા કે આવું જાહેર નિવેદન કોઈ રાજ્યમાં કોરોનાની રસીની…

શબ્દસંગ : કચ્છનો અભ્યાસપૂર્ણ પરિચયાત્મક આલેખ: ‘રણ જણ જણનું’

નિરુપમ છાયા         દૂરના અને કેટલીક આગવી વિશિષ્ટતાઓને કારણે પ્રદેશ તરીકે કચ્છ વિશ્વ કક્ષાએ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યો છે. એના વિષે વિવિધ પાસાંઓને લઈને ઘણા વિદ્વાનોએ અભ્યાસ, સંશોધન કર્યાં છે, લખ્યું પણ છે. ગુજરાતી સાહિત્યના જાણીતા સર્જક અને અભ્યાસુ વિવેચક ડૉ.…

(૮૯) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન – ૩૫ (આંશિક ભાગ – ૨)

મિર્ઝા ગ઼ાલિબ વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર) હર એક બાત પે કહતે હો તુમ કિ તૂ ક્યા હૈ (શેર ૩ થી ૬) (શેર ૧ થી ૨)થી આગળ યે રશ્ક હૈ કિ વો હોતા હૈ હમ-સુખન તુમ સે વગર્ના ખ઼ૌફ઼-એ-બદ-આમોજ઼ી-એ-અદૂ ક્યા હૈ…

સ્વિત્ઝરલેન્ડ અને પૂર્વ યુરોપની સફર:: યહ કોન ચિત્રકાર હૈ….. : ડેન્યુબ પરનો નગીનો: માર્ગરેટ ટાપુ

દર્શા કિકાણી (૩૦ જૂન, ૨૦૧૯) આજે સવારનો નાસ્તો મિત્રોના સાથ વગર થોડો ફિક્કો લાગતો હતો! મોટો ડાઈનીંગ હોલ મિત્રો વગર ખાલી લાગતો હતો! નાસ્તો કરી અમે રૂમ પર આવી સામાન પેક કરી લીધો. આમ તો  સાંજે નીકળવાનું હતું  પણ જરૂર…

ટાઈટલ મ્યુઝીક (૪૬) – જુગનૂ (૧૯૭૩)

બીરેન કોઠારી સચીન દેવ બર્મન ઊર્ફે એસ.ડી.બર્મન ઊર્ફે સચીનદાની કારકિર્દી ફિલ્મોની સંખ્યાની દૃષ્ટિએ તેમના અમુક સમકાલીનોની સરખામણીએ ઠીક ઠીક લાંબી કહી શકાય એવી હતી. હેમંતકુમાર, નૌશાદ, રોશન કરતાં ફિલ્મોની સંખ્યા ઘણી વધુ. જો કે, સચીનદાના સંગીતનો મુખ્ય ફરક એ જણાય…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : પૂજારીમાંથી અબજોપતિ

સુરેશ જાની ૧૯૭૪ ના તે દિવસે   ૧૩ વર્ષના નરેન્દ્રે જનમંગલ સ્તોત્રનું રટણ ૫૦૦મી વખત પૂરું કર્યું. આમ તો આ સ્તોત્રના રટણથી જીવનની વિટંબણાઓ દૂર થઈ જાય છે, એમ માનવામાં આવે છે, પણ નરેન્દ્ર માટે તો તે જરૂર કલ્યાણકારી હતું. ભૂજના…

સમયચક્ર : હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલું કચ્છ – સૌરાષ્ટ્રનું મૂળ ધાન્ય બાજરો

ખોરાકની બાબતમાં આધુનિક વિશ્વમાં દેશ-પ્રદેશની સરહદો ભૂંસાઈ ગઈ છે. જે તે પ્રદેશના હવામાન પ્રમાણે ત્યાં પેદા થતી વનસ્પતિ શરીરને જરુરી તત્વો પૂરાં પાડવા મોટાભાગે સક્ષમ હોય છે. લાંબા ગાળે ક્યારેક એવું પણ બનતું હોય છે કે અમુક જાતના અનાજ-કઠોળ ધીરે…

“ઝંખના”

વ્યવસાયે ડૉક્ટર નીલેશ રાણાએ ૧૯૫૫ની સાલમાં મેડિકલ કૉલેજમાં વાર્તાઓ લખવાની શરૂ કરી હતી. અત્યાર સુધીમાં તેમની ૭ નવલકથાઓ, ૩ વાર્તા સંગ્રહો અને એક કવિતા સંગ્રહ  પ્રગટ થઈ ચૂક્યા છે. ડૉક્ટર નીલેશ રાણાની વાર્તાઓ કુમાર,પરબ, શબ્દસૃષ્ટિ, નવનીત સમર્પણ,કવિતા, કવિલોક, અખંડ આનંદ…

ઘાશીરામ કોટવાલ : વાત ૧૩.

દિવાન શાકેરરામ દલપતરામ પક્ષીને પાંજરામાં રાખીને પાળવાનો તથા તેને બોલતાં શિખવવાનો ઘાશીરામને ઘણો શોક હતો. કોઈ પરદેશી માણસ આવે ત્યારે તેની આગળ પોતાના હીરામણ પક્ષીના બોલવાની તારીફ કરતો હતો. એક વખત એક આરબસ્થાનનો માણસ આવ્યો હતો, તેને કોટવાલે પોતાનો હીરામણ…

હેમંત કુમાર જન્મશતાબ્દી સ્મરણાંજલિ : … મગર હમ તુમ્હારે રહેંગે – અંક – ૬ : ભાગ -૧

હેંમંત કુમાર – ‘અન્ય’ સંગીતકારો માટે, માઈક્રોફોનની સામે, ગાયકની ભૂમિકામાં : સુન જા દિલકી દાસ્તાં એન. વેન્કટરામન અનુવાદ / સંવર્ધિત સંકલન – અશોક વૈષ્ણવ હેમંત કુમારનાં ગીતોની જ્યારે પણ વાત થતી હોય ત્યારે તે વધારે સારા સંગીતકાર હતા કે સારા…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો #૨૩

ભગવાન થાવરાણી ઉર્દૂ શાયરોમાં ખાસ્સી સંખ્યામાં બદાયુની છે. સૌથી વિખ્યાત શકીલ બદાયુની ઉપરાંત ફાની, અસદ અને ખાસ તો ફહમી બદાયુની . નાની બહરના શેરો – ગઝલોમાં ફહમી સાહેબ લાજવાબ  છે. એમનો એક સીધો – સાદો શેર જુઓ : હમારા હાલ…

નવરાત્રિ અને ફિલ્મીગીતો

નિરંજન મહેતા હાલમાં નવરાત્રિ ગઈ પણ આ કોરોનાના કહેરમાં દર વર્ષની જેમ આ વખતે તે ધામધુમથી ઉજવાઈ નહીં તેનો મોટા ભાગના ખેલાડીઓને અફસોસ થતો હશે. પણ પરિસ્થિતિ જ એવી હતી કે કોઈનું ચાલે તેમ ન હતું. એટલે રસિકોએ તો વર્ચ્યુઅલ…

સ્વિત્ઝરલેન્ડ અને પૂર્વ યુરોપની સફર:: યહ કોન ચિત્રકાર હૈ….. : મધ્ય યુરોપનું પેરીસ : બુડાપેસ્ટ

દર્શા કિકાણી (૨૯ જૂન, ૨૦૧૯) ટુરનો છેલ્લો દિવસ તો આવી ગયો. આજે રાત્રે અને કાલે મોટા ભાગનાં મિત્રો પાછાં પોતપોતાને ઘેર જશે. અમે બુડાપેસ્ટમાં એક દિવસ વધુ રોકવાનાં હતાં. આજે નાસ્તો કરવામાં જરા વધુ વાર લાગી. ઓલ્ડ સીટીની ગાઈડ સાથેની…

બાળવાર્તાઓ : ૨૧ – સૌના બેલી વાંદરાભાઈ

પુષ્પા અંતાણી ગામના પાદરમાં તળાવ આવેલું હતું. તળાવના કિનારે વડનું મોટું ઝાડ હતું. વડ પર જાતજાતનાં પંખી રહેતાં હતાં. એની બખોલમાં એક ખિસકોલી પણ રહેતી હતી. વડ પર એક વાંદરાભાઈ પણ રહેતા હતા. વાંદરાભાઈ બહુ હોશિયાર અને ભલા હતા. એ…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૧૦: સુભાષબાબુ અને ગાંધીજી વચ્ચે વૈચારિક અથડામણ

દીપક ધોળકિયા ૧૯૩૯નું વર્ષ શરૂ થતાંવેંત કોંગ્રેસમાં મતભેદો પ્રકાશમાં આવી ગયા. ૧૯૦૭માં સૂરત કોંગ્રેસ વખતે ગરમપંથીઓ અને નરમપંથીઓ વચ્ચે ફાટ પડી અને કોંગ્રેસ તૂટી, તે પછી આટલાં વર્ષે ફરી બીજા ભાગલાનાં નગારાં સંભળાવા લાગ્યાં. ૧૯૩૯માં  મધ્ય પ્રાંત (હવે મધ્ય પ્રદેશ)…

ફિર દેખો યારોં : કૉલેજને વિદ્યાર્થીનીઓ સુધી લઈ જવાનો સફળ પ્રયાસ

બીરેન કોઠારી કૉલેજ શરૂ થવાનો સમય સવારના દસનો હોય અને માંડ ત્રીસ-બત્રીસ કિ.મી.નું અંતર બસમાં કાપવાનું હોય, બસોની સારી સુવિધા હોય એ સંજોગોમાં ઘેરથી કલાકેક વહેલા નીકળીએ તો ચાલે. પણ સમાજશાસ્ત્રના વિષય સાથે એમ.એ.નો અભ્યાસ કરી રહેલી સોનલ સોલંકી સવારના…

સ્મશાનને દરવાજે

નીતિન વ્યાસ (લેખક વેબગુર્જરીના ફિલ્મી ગીતોના વિભાગમાં નિયમિત લખે છે. એમના સંગીતના જ્ઞાનનો લાભ હંમેશાં મળતો રહ્યો છે પણ પહેલી વાર અહીં તેઓ આત્મકથાત્મક વાર્તા સાથે ઉપસ્થિત થયા છે). “બીજું કઈં ન કરી શકો તો છેવટે બીજાને મદદરૂપ અને ઉપયોગમાં આવીએ એવાં કામ કરતાં…

સ્વિત્ઝરલેન્ડ અને પૂર્વ યુરોપની સફર:: યહ કોન ચિત્રકાર હૈ….. : ભવ્ય સ્લોસ મહેલ અને ડેન્યુબ પરની સુંદરી

દર્શા કિકાણી (૨૮ જૂન,૨૦૧૯) હોટલમાંથી સરસ નાસ્તાપાણી કરી બાકી રાખેલી સ્લોસ સ્કોન્બ્રુન મહેલ (SCHLOSS SCHONBRUNN)ની મુલાકાત માટે અમે સૌ તૈયાર થઈ ગયાં. સુંદર મહેલ બહારથી જોયો હતો એટલે તેના અતિ ઉત્તમ લેન્ડસ્કેપ બગીચાઓ અને બેરોક સ્ટાઈલમાં શણગારેલ રૂમો અને મ્યુઝિયમ…

વ્યંગ્ય કવન : (૫૩) – આધુનિક છપ્પા

આધુનિક છપ્પા એક હસ્તને એવું ચેન, કાગળ દેખી પકડે પેન;પેન મહીંથી દદડે શાહી, એને અક્ષર ગણતો ચાહી; ટીપાં એમ સૌ ટોળે વળે, પછી હસ્તને આખો ગળે.અક્ષરનો ત્યાં ઢગલો થયો, હસ્ત પછી માતેલો ભયો; એમ વધુ એ લખતો જાય, લખતો લખતો…

મહાન ભારતીય પરંપરાઓ

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા હજારો વર્ષ પુરાણી ભારતીય સંસ્કૃતિને પૂર્ણ સ્વરૂપે સમજવી હોય તો  તેની છ પરંપરાઓને આપણે જાણવી પડે. આ પરંપરાઓમાં ૧) વૈદિક, ૨) શિવ-શક્તિ- યોગ તાંત્રિક, ૩) શ્રમણ, ૪) હિંદુ, ૫) ઈસ્લામી, અને ૬) બ્રિટિશ – પશ્ચિમી પરંપરાઓનો સમાવેશ…

વાર્તામેળો – ૩ – વાર્તા અગિયારમી – ચતુર કોણ ?

આસરા અલ્તાફભાઈ વ્હોરાધોરણ ૮શ્રી એસ અજી બ્રહ્મભટ્ટ બધિર વિદ્યાવિહાર, નડિયાદ સંપર્ક : દર્શા કિકાણી : ઈ –મેલ – darsha.rajesh@gmail.com

સત્યજિત રાયની સૃષ્ટિ – ૬ : જલસા ઘર

ભગવાન થાવરાણી ડેરેક માલ્કમ એક બ્રિટિશ ફિલ્મ પત્રકાર છે. વિશ્વ સમુદાયમાં આ ક્ષેત્રનું એક આદરપાત્ર નામ. એમણે એકવાર કહ્યું હતું કે વિશ્વની સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ સો ફિલ્મોની યાદી બનાવવામાં આવે તો પથેર પાંચાલી, ચારૂલતા અને જલસા ઘર સહિત સત્યજિત રાયની પાંચથી…

શ્વાસમાં વાગે શંખ : પ્રાપ્તિની ઝંખનાનું કાવ્ય

ડો.દર્શના ધોળકિયાના અલગ અલગ વિવેચન નિબંધો વેબ ગુર્જરી પર શરૂઆતથી જ પ્રકાશિત થતા આવ્યા છે. છેલ્લે તેમનાં પુસ્તક ‘અસંગ લીલા પુરુષ‘માં  રામનાં વ્યક્તિત્વનાં વિવિધ પાસાંઓનો બહુ જ સહજ અને આત્મીય પરિચય પણ આપણે કર્યો . હવે તેમનાં એક અન્ય પુસ્તક…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : વાસી ફૂલ વંટોળ – ધકેલ્યું જઇ પડે બાગની બહાર

આંધળી માનો કાગળ અમૃત ભરેલું અંતર જેનું, સાગર જેવડું સત,પૂનમચંદના પાનિયા આગળ, ડોશી લખાવતી ખત,ગગો એનો મુંબઈ ગામે,ગિગુભાઈ નાગજી નામે. લખ્ય કે માડી! પાંચ વરસમાં પહોંચી નથી એક પાઈ.કાગળની એક ચબરખી પણ, મને મળી નથી ભાઈ !સમાચાર સાંભળી તારા;રોવું મારે…

સમયચક્ર : ભારતમાં તમાકુનું આગમન અને ધુમ્રપાન

સ્ત્રીઓના પ્રમાણમાં પુરુષોને નશીલા પદાર્થોનું ખેંચાણ વધારે જોવા મળે છે. મગજના રસાયણોને ઉતેજિત કરતા અનેક વનસ્પતિજન્ય પદાર્થોમાં તમાકુના છોડનો ધુમાડો શ્વાસમાં ભવાની ટેવ જગતના મોટાભાગના દેશોમાં જોવા મળે છે. જોકે તમાકુના છોડમાં રહેલા માદક પદાર્થની શોધને ચાર થી પાંચ હજાર…

મારું વાર્તાઘર : ડુચ્ચો

રજનીકુમાર પંડયા ક્યાં ખોઈ નાખી’? લલિતે સહેજ તપીને પૂછ્યું. ‘એમ ખોવાય કેમ ? મેં તને કહ્યું નહોતું કે બરાબર સંભાળીને રાખજે ?’          હાંફળીફાંફળી થઈને નિર્મળા પર્સ ફંફોસવા માંડી. સીટી બસની ટિકિટો, દૂધનું કૂપન, મોટી બેનનું પોસ્ટકાર્ડ, દવાના બિલ, કેટકેટલું…

ઘાશીરામ કોટવાલ : વાત ૧૨.

દિવાન શાકેરરામ દલપતરામ દશેરાને દિવસે ઘાશીરામ પોતાના માળ ઉપર બેસીને ત્યાંથી બારણા આગળ બાજીગરની રમત થતી હતી તે જોતો હતો. તે બાજીગરે હસ્તક્રિયા તથા બીજાને ઠગવાના તરેહતરેહના ખેલ કીધા. તેમાં એક છુરીનું પાનું નવ તસુ લાંબુ તથા પોણો તસુ પોહોળું…

બંદિશ એક રૂપ અનેક (૭૧) : મરાઠી ગીત “घेई छंद मकरंद”

નીતિન વ્યાસ આ શ્રેણી માં આજે માણીયે મરાઠી નાટ્ય સંગીત ની એક લોકપ્રિય બંદિશ, ” घेई छंद, मकरंद, प्रिय हा मिलिंद”. સાલ ૧૯૬૭ અને નાટક “”कट्यार काळजात घुसली”. – કાળજે ઘુસી કટાર; આ મૂળ મરાઠી પદ ની શબ્દ રચના: घेई…

ફિલ્મસંગીતના નકશીકારો : (૮) રામલાલ

પીયૂષ મ. પંડ્યા આ લેખમાળાનો હેતુ આપણે વાદકો, એરેન્જર્સ અને સહાયક સંગીતકારો વિશે માહીતિ વહેંચવાનો છે. આવા કલાકારોએ પોતપોતાનો કસબ પાથરીને ફિલ્મી સંગીતને જાનદાર બનાવ્યું છે. મહદઅંશે એ પૈકીના મોટા ભાગના બિલકુલ અજાણ્યા જ રહ્યા છે. એ રીતે જોતાં અહીં…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો #૨૨

ભગવાન થાવરાણી અમજદ ઈસ્લામ અમજદ ઉર્દૂ સાહિત્યનું બહુમુખી વ્યક્તિત્વ છે. એમનો એક શેર જુઓ : ઉસ કે લહજે મેં બર્ફ થી લેકિનછૂ કે દેખા તો હાથ જલને લગે એમની નીચેના પંક્તિઓ એક નઝ્મનો હિસ્સો છે જેને એક લોકપ્રિય પાકિસ્તાની ટી…

ગુજરે હૈ હમ કહાં કહાંસે : ૧૮) હિંમતો

જીવનના એ પડાવ ઉપર પહોંચ્યો છું જ્યાં ભૂતકાળમાં માણેલા વિવિધ પ્રકારના અનુભવો યાદ આવતા રહે છે. એ પૈકીના કેટલાક    અહીં વહેંચવાનો અને એ સાથે જોડાયેલાં પાત્રોનું નિરૂપણ કરવાનો ઉપક્રમ છે. અમુક કિસ્સામાં પાત્રોનાં અને સ્થળનાં નામ ચોક્કસ કારણોસર બદલેલાં હશે.  …

સાયન્સ ફેર : વીસમી સદીના આ ખૂની કાતિલોને આપણે વિજ્ઞાનના જોરે કાબૂ કર્યા છે.

જ્વલંત નાયક છેલ્લા મહિનાઓથી એક પ્રકારની નેગેટીવીટીએ આપણને સહુને બાનમાં લીધા છે. કોરોના જેવી વિશ્વવ્યાપી આફતમાં આવું વાતાવરણ સર્જાય એ સ્વાભાવિક છે. આફત સમયે અતિશય ડરી જવું-પેનિક થઇ જવું કે પછી સાવ બેફીકર થઈને આફતને અવગણતા રહેવું, એ બે ય…

સ્વિત્ઝરલેન્ડ અને પૂર્વ યુરોપની સફર:: યહ કોન ચિત્રકાર હૈ….. : કલાનગરી વિએના

દર્શા કિકાણી (૨૭ જૂન ૨૦૧૯) પ્રાગથી વિએનાનું અંતર ૨૯૨ કી.મિ.નું છે અને આ અંતર કાપતા અહીં ૩.૩૦ કલાક થાય છે. વિએના શહેર ઓસ્ટ્રિયા (AUSTRIA)  દેશની રાજધાનીનું શહેર છે. રિપબ્લિક ઓફ ઓસ્ટ્રિયા અથવા ટૂંકમાં ઓસ્ટ્રિયા તરીકે જાણીતો આ દેશ આલ્પ્સની તળેટીમાં…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૯ : કચ્છ અને અન્ય રજવાડાંઓમાં જનતાના સંઘર્ષ

દીપક ધોળકિયા આમ તો દેશી રજવાડાંઓમાં આઝાદીનો પવન ૧૯૨૦ના અસહકાર આંદોલન પછી જ ફુંકાવા લાગ્યો હતો અને અનેક રાજ્યોમાં લોકોની લોકશાહી આકાંક્ષાઓ જાગી ઊઠી હતી. સૌરાષ્ટ્રમાં રાજકીય પરિષદની સ્થાપના સાથે પ્રજાકીય અવાજ બુલંદ થવા લાગ્યો હતો. પરંતુ કચ્છમાં નિરક્ષરતાનું પ્રમાણ…

ફિર દેખો યારોં : ઔર દુઆ દે કે પરેશાન સી હો જાતી હૂં

બીરેન કોઠારી કોવિડની અભૂતપૂર્વ અને વિશ્વવ્યાપી કટોકટીને લઈને ઘોષિત કરાયેલા રાષ્ટ્રવ્યાપી લૉકડાઉનની અનેકો પર વિપરીત અસર થઈ. અનેક કરુણાંતિકાઓ પ્રકાશમાં આવી. વિસ્થાપિત શ્રમિકોની સમસ્યા આ બધામાં સૌથી પ્રગટ અને અણધારી હતી એમ કહી શકાય. અલબત્ત, તાજેતરમાં અગ્રણી દૈનિક ‘ઈન્‍ડિયન એક્સપ્રેસ’…

સ્વિત્ઝરલેન્ડ અને પૂર્વ યુરોપની સફર:: યહ કોન ચિત્રકાર હૈ….. : પ્રાગ દર્શન અને હીટ-વેવ

દર્શા કિકાણી (૨૬ જૂન ૨૦૧૯) પ્રાગની હોટલ બહુ સરસ ન હતી. અમને મેઈન બિલ્ડીંગની પાછળ આવેલા વધારાના (ANNEXE) બિલ્ડીંગમાં રૂમો આપી હતી. વળી સવારથી જ ગરમી બહુ લાગતી હતી. આખા યુરોપને ઘેરી વળેલું કહેવાતું હીટ-વેવ (HEAT WAVE) એની અસર ફેલાવી…

શબ્દસંગ : જીવન એ જ સાધના

નિરુપમ છાયા              સંભવામિ યુગે યુગે એ ગીતાવચનની જગતમાં પુષ્ટિ થતી જ રહી છે. વિવિધ યુગમાં જન્મ લેતાં આવાં દિવ્ય વ્યક્તિત્વનો પ્રભાવ સમસ્ત સૃષ્ટિને, માનવને જગતને પ્રભાવિત કરે છે એટલે એ યુગપુરુષ તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ યુગ પુરુષો એકલા નથી…

વલદાની વાસરિકા : (૮૬) શ્રી સુરેશભાઈ જાની દ્વારા અનુવાદિત ‘વર્તમાનમાં જીવન’ ઉપર પ્રતિભાવ

વલીભાઈ મુસા એખાર્ટ ટોલ (Eckhart Tolle)નું નામ જ ‘વર્તમાનમાં જીવન’ (The Power of Now) ના વાંચનથી પ્રથમવાર જાણ્યું, એટલે તેમનું અન્ય સાહિત્ય વાંચ્યું હોવાનો કોઈ સવાલ ઊભો થતો નથી. મારા માટે તો તેમની કૃતિ પહેલી જ છે અને તેમાંય પ્રથમ…

ટાઈટલ મ્યુઝીક (૪૫) – ઢોલક (૧૯૫૧)

બીરેન કોઠારી એમ લાગે છે કે ટાઈટલ મ્યુઝીકનો પ્રકાર હિન્દી ફિલ્મોમાં ક્રમબદ્ધ રીતે અને સ્વતંત્રપણે વિકસતો ગયો છે. ઘણા બધા ટાઈટલ મ્યુઝીકમાં જે તે ફિલ્મનાં ગીતોની ધૂન આમેજ કરી લેવામાં આવી હોય, અને એ આખી ટ્રેક એક સ્વતંત્ર ‘થીમ મ્યુઝીક’ તરીકે…

સમયચક્ર : નાગરવેલનું પાન અને પાન ખાવાની ભારતીય પરંપરા

આમ તો દૈનિકજીવનમાં ભારતીય પ્રજા જુદી જુદી વનસ્પતિના પાંદડાંનો ખોરાક અથવા ઔષધ તરીકે ઉપયોગ કરે છે. તેમ છતાં નાગરવેલ એક એવી વંનસ્પતિ છે જેનું પાન ખોરાક તરીકે નહીં પણ શોખ અને ખોરાકને પચાવવાના સામાન્ય ઔષધ તરીકે ખવાતું હોવાં છતાં તેને…

ત્રણ કાવ્યો

શ્રી યોગેશ જોષી ગુજરાતી સાહિત્યના ઉત્તમ કવિ, ટૂંકી વાર્તા લખનાર, નવલકથાકાર અને સંપાદક છે. તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના મુખપત્ર ‘પરબ’ના સંપાદક છે.તેમનું સાહિત્ય વિપુલ અને વૈવિધ્યસભર છે. એમનામાં સર્જકતાનો સતત વેગ અને સાતત્ય જોવા મળે છે. એમની પ્રત્યેક સ્વરૂપની કોઈ…

ઘાશીરામ કોટવાલ : વાત ૧૧.

દિવાન શાકેરરામ દલપતરામ એક વોહોરો મણિયારની ચીજો તથા કેટલીક ચોપડીઓ વગેરે સામાન એક ટોપલામાં ભરી વેચવા સારુ ફરતો હતો. તેને કોટવાલે ચાવડી ઉપર જતાં રસ્તામાં દીઠાથી બોલાવીને તેનો સામાન જોવા માંડ્યો. તે વખત વેાહોરાએ એક ચો૫ડી ઉઘાડી કોટવાલને કહ્યું. વો૦—…

હેમંત કુમાર જન્મશતાબ્દી સ્મરણાંજલિ : …. મગર હમ તુમ્હારે રહેંગે – અંક – ૫

હેંમંત કુમાર – ૧૯૬૦ પછી – હિંદી ફિલ્મોમાં સંગીતકારની ભૂમિકામાં  – યા દિલકી સુનો….યા મુઝકો કુછ કહને દો એન. વેન્કટરામન અનુવાદ – અશોક વૈષ્ણવ ૧૯૬૦ સુધીમાં હેમંત કુમાર સંગીતકાર તરીકે પોતાનું સ્થાન જરૂર બનાવી શક્યા હતા, પરંતુ હિંદી ફિલ્મ જગતનાં…

હેમંત કુમાર જન્મશતાબ્દી સ્મરણાંજલિ : હેમંત કુમારના સ્વરના હિપ્નોટિક જાદુની અસરમાં કોરસના સાગરમાં સેલારા લેતું ગીત : दो बोल तेरे मीठे मीठे

રજનીકુમાર પંડ્યા મને સૌ ગાયકો ગમે છે પણ વધુ ગમતા બે જણ- પહેલા તલત મહેમૂદ અને પછી હેમંતકુમાર. જયારે જ્યારે આ બે જણને અન્યાય થતો જોઉં છું ત્યારે મારી આંતરડી કકળી ઉઠે છે. જાણે કે કોઇએ મારા હૃદય પર બ્લેડનો…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો #૨૧

ભગવાન થાવરાણી કોમેડિયન રાજેન્દ્રનાથ ફિલ્મોમાં એમની ઉટપટાંગ જોકર જેવી સ્થૂળ હરકતો માટે મશહૂર હતા. અજબ વાત એ કે પોતાની અંગત જિંદગીમાં એ બેહદ ગંભીર પ્રકૃતિના માણસ હતા. એમને જોવાવાળા કહે છે કે ફિલ્મોના સેટ પર ફુરસદના સમયમાં એ કોઈક શાંત…

વ્યાવસાયિક આરોગ્ય અને સલામતી : કરોશી

જગદીશ પટેલ જાપાન,કોરીઆ, તાઇવાન અને હોંગકોંગમાં વધુ પડતા કામને કારણે કામદારોના આરોગ્ય – શારીરીક અને માનસિક – પર થતી અસરો “કરોશી” તરીકે ઓળખાય છે. આ દેશોમાં એ વ્યવસાયિક રોગ તરીકે સ્વિક્રુત થયો છે અને તે માટે પીડિતો વળતરનો દાવો કરી…

ખેતીમાં “જૈવ જગત” નું અમૂલું યોગદાન

હીરજી ભીંગરાડિયા મારે વાત કરવી છે 1950-60 ના સમયગાળા આસપાસની-મારી સાંભરણ્યની. તે વખતે ગામડું એ એક સ્વાવલંબી એકમ હતું. તેનો ખેતી જ મુખ્ય ઉદ્યોગ હતો. ખેતીની જ પેદાશમાંથી પાકો માલ બનાવનારા-કપાસ લોઢવાના ચરખા-જીન, કાપડ વણવાની હાથશાળો, કોલ્હુ, તેલઘાણી વગેરે ગ્રામોદ્યોગો…

સ્વિત્ઝરલેન્ડ અને પૂર્વ યુરોપની સફર:: યહ કોન ચિત્રકાર હૈ….. મીઠાની ખાણ અને પ્રવાસીઓનું પ્રિય પ્રાગ

દર્શા કિકાણી (૨૫ જૂન ૨૦૧૯) સવારનો નાસ્તો પતાવી કંઈક નારાજગી સાથે અમે બસમાં બેઠાં. આજે ક્રેકોથી પ્રાગનો (PRAGUE) પ્રવાસ કરવાનો પ્લાન છે. બંને શહેરો વચ્ચે લગભગ ૫૩૫ કી.મિ.નું અંતર છે. આટલું અંતર કાપતાં અહીં સાડા પાંચ કલાકનો સમય લાગે. પણ…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૮: દેશી રાજ્યોમાં પ્રજાકીય આંદોલનો (૧)

રાજકોટ સત્યાગ્રહની નિષ્ફળતા દીપક ધોળકિયા હરિપુરા અધિવેશનમાં કોંગ્રેસે દેશી રાજ્યોમાં પ્રજાકીય આંદોલનોને ઉત્તેજન આપવાનો નિર્ણય કર્યો. જો કે, દેશી રાજ્યોનાં પ્રજાકીય સંગઠનોને ‘કોંગ્રેસ’ નામ આપવું કે નહીં તે વિશે અવઢવ હતી. અંતે કોંગ્રેસને એનાથી દૂર રાખવાનો નિર્ણય લેવાયો. આમ છતાં,…

ફિર દેખો યારોં : જેણે મૂકી લાજ, એમનું ઘણું મોટું રાજ

બીરેન કોઠારી ‘હું પ્રચંડ આંચકો અને વેદના અનુભવું છું. આ દેશની પ્રત્યેક મહિલા, પુરુષ અને દરેક સંવેદનશીલ વ્યક્તિની હું દિલથી માફી માગું છું…મને પ્રચંડ આંચકો લાગ્યો છે અને હું માત્ર એટલું જ કહી શકું એમ છું કે તેના વતી હું…

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૨૮

– ચિરાગ પટેલ उ.७.४.७ (१०९०)उंभे यदिन्द्र रोदसी आपप्राथोषा इव। महान्तं त्वा महीनाँ सम्राजं चर्षणीनाम्।देवी जनित्र्यजीजनद्भद्रा जनित्र्यजीजनत्॥ (मांधाता यौवनाश्व) હે ઇન્દ્ર! ઉષા જેમ દ્યુલોક અને ભૂલોકને પ્રકાશથી ભરી દે છે, તેમ આપ પણ બંનેને ભરી દો છો. આપ મહાનતાથી યુક્ત, મનુષ્યોના…

ચેલેન્‍જ.edu : અલ્પજીવી સામાજિક સંસ્થાઓ

રણછોડ શાહ આ તરંગી જિંદગાનીનો હતો એ પણ નશો;ખુદ રહી તરસ્યા, હમેશાં અન્યને પાતા રહ્યા !કોઈ સાચી પ્યાસ લઈ આવ્યું ન અમને ઢૂંઢતું,જામની માફક અમે તો નિત્ય છલકાતા રહ્યા !                                                                              – શેખાદમ આબુવાલા સનાતન સંસ્થાનું રહસ્ય એવું તંત્ર ગોઠવો…

સ્વિત્ઝરલેન્ડ અને પૂર્વ યુરોપની સફર:: યહ કોન ચિત્રકાર હૈ….. ક્રેકો, યુરોપનું સંસ્કૃતિ-ધામ

દર્શા કિકાણી (૨૪ જૂન ૨૦૧૯) આજે અમે વોર્સોથી પોલેન્ડની જૂની રાજધાની ક્રેકો( KRAKOW) જવાનાં હતાં. ક્રેકો  દક્ષિણ પોલેન્ડની સરહદ નજીક આવેલું છે. બંને શહેર વચ્ચે લગભગ ૩૦૦ કી.મિ.નું અંતર છે, એટલે રોજ કરતાં ટૂંકો રસ્તો આજે કાપવાનો હતો. નાસ્તો કરીને…

‘શોલે’ની સૃષ્ટિ : જાસૂસ કે ચુગલીખોર?

(આ શ્રેણીમાં ‘શોલે’ ફિલ્મમાં દેખા દેતા, નાની પણ ચિરંજીવ ભૂમિકા ભજવતા વિવિધ પાત્રોની, ફિલ્મની સ્ક્રીપ્ટમાં ન હોય એવી કાલ્પનિક કથાઓ મૂકવામાં આવી છે.) જાસૂસ કે ચુગલીખોર?   બીરેન કોઠારી “એય, ઈધર આ.”ઈશ્વરલાલે આજુબાજુ જોયું. કોઈ દેખાયું નહીં. નક્કી એ કોટપાટલૂનવાળા…