વ્યાવસાયિક આરોગ્ય અને સલામતી : આ તે એમેઝોનનો કર્મચારી કે રોબો?

જગદીશ પટેલ નવેમ્બરનો ચોથો ગુરૂવાર અમેરિકામાં થેન્કસગિવિંગ ડે તરીકે મનાવાય છે અને તે દિવસે દેશમાં જાહેર રજા હોય છે. તે પછીનો દિવસ— શુક્રવાર—અમેરિકામાં બ્લેકફ્રાઇડે તરીકે ઓળખાય છે અને એ દિવસે વેપારીઓ મોટા પાયે સેલ જાહેર કરે છે જેની રાહ લોકો…

સંસ્કૃતિની શોધમાં : ૨૪ : પોસ્તોગલીમાંથી નીકળેલ રોટીયાત્રા

પૂર્વી મોદી મલકાણ પેશાવરની પોસ્તો સ્ટ્રીટમાંથી નીકળતી વખતે આવતી નાન અને તંદૂરની સુગંધ મને રોટી, બ્રેડનાં ઇતિહાસ તરફ દોરી ગઈ. પણ મારા મનમાં રહેલ એ ઇતિહાસને હું પૂર્ણ રીતે વાગોળું તે પહેલાં ઉસ્માનભાઈના પગ એક નાનભ પાસે ઠહેરી ગયાં. નાનભ…

સમયચક્ર : કુદરતની અણમોલ ભેટ : નાળિયેરી

માવજી મહેશ્વરી વિશ્વની દરેક પ્રજા કોઈને કોઈ ફૂલ કે ફળને ઈશ્વર સાથે જોડતી આવી છે. ભારતમાં આમ તો અનેક પ્રકારના ફળ થાય છે અહીંની હિન્દુ પ્રજાએ પોતાની શ્રધ્ધાને નાળિયેર સાથે જોડી રાખી છે. આજે પણ શાસ્ત્રીય પૂજાવિધિ શ્રીફળ વિના અધૂરી…

રામ – શત્રુનજરે શત્રુ

દર્શના ધોળકિયા. જીવનના આરાધક રામ, શત્રુની ભૂમિકામાંય અક્ષુણ્ણ સાબિત થયા છે. શત્રુ રામનાં બેય પાસાં હૃદ્ય છે: શત્રુનજરે આલેખાતા રામ અને શત્રુ તરીકે વ્યક્ત થતા રામ. દેખીતી રીતે તો રામે કોઈનીય સાથે શત્રુતા વહોરી નથી પણ સન્યોગોવશાત, ક્ષત્રિયધર્મી ને રાજા…

ટાઈટલ મ્યુઝીક (૨૪) – છોટી બહન (૧૯૫૯)

– બીરેન કોઠારી અમુક ફિલ્મી ગીતો જે તે ફિલ્મોમાં ભલે કોઈ પણ પરિસ્થિતિમાં દર્શાવાયા હોય, તેની લોકપ્રિયતા અને પ્રસ્તુતતા અમુક વ્યક્તિ, મુદ્દો કે તહેવાર સાથે એવી સંકળાઈ જાય છે કે તેનો ફિલ્મ સાથેનો સંબંધ વિસરાઈને જે તે સાથે વ્યક્તિ, મુદ્દા…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ – પત્ર નં.૨૨

નયના પટેલ, લેસ્ટર, યુકે પ્રિય દેવી, કુશળ હશે….છે ને? આજે અહીંનુ વાતાવરણ તેં પહેલાના એક પત્રમાં જણાવ્યું હતું એવું છે. સવારથી વરસાદ મન મૂકીને વરસે છે. ગઈકાલે સુર્યદેવે ખૂબ સોનુ વરસાવ્યું હતું તેને ઘસડી જવાનું વર્ષારાણીએ નક્કી કર્યું હોય તેમ…

ગઝલ

દેવિકા ધ્રુવ નાતાલનો આ તાલમાં, જુઓ નજારો છે અહીં, આનંદ ને ખુશાલીનો, કેવો ઝગારો છે અહીં ! અવસર અહીં મસ્તીભરી, માણો સહુ સાથે મળી, રંગો અને આ રોશની ઝરતો ફુવારો છે અહીં. જુઓ તમે જો ધ્યાનથી, સંદેશ છે ઈશુ તણો,…

બંદિશ એક, રૂપ અનેક (૬૧) : “We Shall Over Come”; ‘’हम होंगे कामयाब’’ [૨]

નીતિન વ્યાસ ‘બંદિશ એક, રૂપ અનેક’ ના મણકા ક્રમાંક ૬૦ માં આપણે જોયું કે સાલ ૧૯૦૬ માં ડૉ. ટિન્ડલી નું ગીત લ્યુસી શોપશાયર નાં કંઠે પીટ સીગારે સાંભળ્યું, આમ “We will overcome someday if Jesus wishes” માંથી સાલ ૧૯૪૦ની આજુબાજુ…

હુસ્ન પહાડી કા – ૨૦ – રવિની કેટલીક વધારે પહાડી રચનાઓ

– ભગવાન થાવરાણી હો   પહાડી   ધુન   કોઈ  ને  સાથમાં  એ  મીત  હો શી  પછી  દરકાર  આગળ  હાર  હો  કે  જીત  હો  ! આપણે શરૂઆતના હપતાઓમાં ઉલ્લેખી ગયા તેમ, ભૈરવી અને પહાડી રાગ આધારિત બંદિશો એ હિંદુસ્તાની ફિલ્મ સંગીતની ધોરી નસ…

વિજ્ઞાન જગત : ડિસેમ્બર મહિનામાં ઘટનારી બે ખગોળીય ઘટનાઓ

ડૉ. જે જે રાવલ સાભાર સ્વીકાર ‘જન્મભૂમિ પ્રવાસી’ની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં ડૉ. જે જે રાવલની નિયમિત કટારમાં ૮-૧૨-૨૦૧૯ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ.

વાર્તામેળો–૩: વાર્તા ત્રીજી – અવકાશી યુદ્ધ

રિદ્ધિ જગદીપસિંહ જાડેજા, શ્રીમતી ન. ચં. ગાંધીકુમારી વિદ્યામંદિર, ભાવનગર સંપર્ક : દર્શા કિકાણી : ઈ –મેલ – darsha.rajesh@gmail.com

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણઃ ૨૭:: બબ્બર અકાલી આંદોલન

દીપક ધોળકિયા ગાંધીજીના અસહકાર આંદોલનની સાથે જ પંજાબમાં બ્રિટિશ વિરોધી ધાર્મિક આંદોલન પણ શરૂ થયું હતું. આ પહેલાં આપણે ગદર પાર્ટીના બળવા વિશેનાં પ્રકરણોમાં જોયું પંજાબને ડલહૌઝીએ પોતાના કબજામાં લઈને સગીર વયના દલિપ સિંઘને લંડન મોકલાવી દીધો તે પછી શરૂઆતમાં…

ફિર દેખો યારોં : ગુમડાના ઉપચાર માટે હાથ કાપવાનો ઈલાજ

-બીરેન કોઠારી થોડા મહિનાઓ અગાઉ પ્રસાર માધ્યમોમાં ટોળા દ્વારા રહેંસી નખાતી એકલદોકલ વ્યક્તિઓના સમાચાર એ હદે ચમકતા રહ્યા હતા કે એટલા પૂરતું એમ જ થાય કે દેશ આખામાં ઠેરઠેર જાણે કે આ જ ઉદ્યોગ ચાલી રહ્યો હોય. આવી દુર્ઘટનાઓની તપાસ…

પારસી રંગભૂમિનો ઈતિહાસ

નિરંજન મહેતા ગુજરાતી રંગભૂમિના હાલના ચાહકોને કદાચ ખબર નહીં હોય કે આના પાયામાં પારસી રંગભૂમિનો મહત્વનો ફાળો છે. ભલે સાંપ્રત સમયમાં પારસી રંગભૂમિ લગભગ લુપ્ત થઇ ગઈ છે પણ એક સમય હતો જયારે તેની બોલબાલા હતી. આ રંગભૂમિ સન ૧૮૫૦થી…

વ્યંગ્ય કવન : (૪૩) ત્રણ કવિ – ત્રણ વ્યંગ્ય કાવ્યો

          (૧) જાન જનાવરની મળી જાન જનાવરની મળી મેઘાડંબર ગાજેબકરીબાઈનો બેટડો પરણે છે આજે ઢોલ નગારા ભેર ને શરણાઈના સુર તીણાંસો સાંબેલા શોભિતા બેટા બેટી ઘેટીના ઠીક મળી ઠઠ લોકની જરા ઠામ ન ઠાલોદોડે વરનો બાપ ત્યાં દડબડ દાઢીવાળો સાજનનું…

સમયચક્ર : હાજી કાસમની વીજળી આખરે ગઈ ક્યાં ?

માવજી મહેશ્વરી દુનિયા કહેવાતા આ અવકાશી પીંડના પોણા ભાગ ઉપર ફેલાયેલો મહાસાગર સદીઓથી માણસના પુરુષાર્થ અને કૌવતનું સાક્ષી રહ્યો છે. દરિયાએ માણસને પોષ્યો છે. તેની આંખોને સુંદરતમ દશ્યો આપ્યાં છે. પરંતુ આ જ દરિયો જ્યારે વિફર્યો છે ત્યારે માણસને સાવ…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : અહીં તેમને આંખ ભલે ન મળે, કાન અવશ્ય મળે છે

– રજનીકુમાર પંડ્યા “હીરાબેન !” ડૉ. જ્યોતિબહેન કારીયા એક અંધ વૃધ્ધાને પૂછતાં હતાં : “કશું ખાવાની ઈચ્છા હોય તો બોલો, મંગાવી દઉં.” પૂનાની આ અંધ મહિલા હૉસ્ટેલમાં આમ પચાસ જેટલી અંધ બહેનો રહે છે. એમાં શતાયુની નજીક પહોંચવા આવેલાં આ…

ગઝલાવલોકન– ૨૦, કોણ માનશે?

સુરેશ જાની ગઝલમાં સમજ પડે કે ન પડે અથવા એમાં લેખક જે કહે , તે આપણે માનવા તૈયાર ન પણ હોઈએ. એ તો કવિકર્મ કહેવાય. એમાં સામાન્ય માણસને ગમ ન પણ પડે! પણ અહીં વાત એની નથી કરવાની. ‘કોણ માનશે?’…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ – પત્ર નં.૨૧

દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ, હ્યુસ્ટન યુએસએ પ્રિય નીના, આજે સૌથી પહેલાં તો આપણા માનીતા અદમભાઈની ગઝલ તેં યાદ કરાવી તે ખૂબ જ ગમ્યું. “ક્વેશ્ચન ટૅગમાં બંધાઈ ગયા, વ્હાય ને વૉટમાં ખોવાઈ ગયા, પહેલાં તો હરપળે હતા હોમ-સીક, ધીરે ધીરે પછી ટેવાઈ…

આખરે

– ઝવેરચંદ મેઘાણી જગતના કેટલાય કલાકારોની કલા પોતાના મર્મવાહક (“ઇન્ટરપ્રીટર’) વિના નિષ્ફળ ઊભી છે; પોતાની પિછાન કરાવનારા આશકોની એને રાહ છે. ચિત્રપટના ડિરેક્ટરોએ પોતાની વિશિષ્ટ વાણીમાં નવી એક દુનિયાનું નિર્માણ કર્યું છે. તેઓને હું સર્જકો કહું છું. તેઓની સર્જેલી આ…

પ્રજ્ઞાચક્ષુઓ પર રચાયેલા ફિલ્મીગીતો

નિરંજન મહેતા હિન્દી ફિલ્મોમાં પ્રજ્ઞાચક્ષુવાળા પાત્રો દર્શાવાય છે અને તેમની ઉપર ગીતો પણ રચાય છે. હકીકતમાં તેઓ પ્રજ્ઞાચક્ષુ નથી હોતા પણ તેવી અદાકારી કરે છે. તે વિષે વાત કરતા પહેલા એક એવી વ્યક્તિની વાત કરવી છે જે હકીકતમાં પ્રજ્ઞાચક્ષુ હતી…

સાયન્સ ફેર : ઘોસ્ટ સ્ટોરી – ૩ : મંછા ભૂત ને શંકા ડાકણ!

જ્વલંત નાયક પ્રાથમિક દ્રષ્ટિએ મનુષ્ય કોઈ પણ બાબતને સમજવા-અનુભવ કરવા માટે આંખ (દ્રશ્ય), કાન (શ્રવણ), નાક (ગંધ-સુગંધ), ત્વચા (સ્પર્શ)નો ઉપયોગ કરે છે. આ રીતે અનુભવેલી બાબતો ભાગ્યે જ ખોટી પડતી હોય છે. એટલે જ્યારે આપણે નરી આંખે કશુંક ન સમજાય…

ચેલેન્‍જ.edu : શાળાઓનો લીલો દુકાળ – શિક્ષકોનો સૂકો દુકાળ

– રણછોડ શાહ આજે સૌથી ગળચટ્ટો કોઈ શબ્દ હોય તો તે ‘પેકેજ’ છે. પ્રત્યેક યુવાન ઉત્તમ–કદાચ સર્વોત્તમ આર્થિક વળતર પ્રાપ્ત થાય તે મુદ્દાને કેન્દ્રસ્થ રાખી પોતાનો વિદ્યાભ્યાસ આગળ વધારે છે. અન્યો કરતાં તેની આવક વધુ હોય તે જ ભણતરનું ગુરૂત્વકેન્દ્ર…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ ૨૬:: ચૌરીચૌરા અને આંદોલન બંધ

દીપક ધોળકિયા ગાંધીજીએ દેશમાં પહેલી વાર અહિંસક અસહકાર આંદોલનનો પ્રયોગ કર્યો હતો. ગાંધીજીએ ખિલાફતના આંદોલનને ટેકો આપીને અસહકાર આંદોલન માટે કોંગ્રેસમાં બહુમતી ઊભી કરી લીધી હતી. પરંતુ અસહકાર આંદોલનનો વ્યાપ વધારે મોટો હતો અને એની સાથે ખિલાફતના આંદોલનને જોડવાનું કામ…

ફિર દેખો યારોં : ટન! ટન! ટન! ચાલો, પાણી પી લો!

– બીરેન કોઠારી ટ્રેનમાં નિયમીત આવનજાવન કરનારાઓને સ્ટેશન પર મુસાફર ટ્રેનનું આગમન સૂચવતી ઘંટ વગાડવાની પદ્ધતિ વિષે જાણકારી હશે. ત્રણ, પાંચ, એક અને બે- એમ કુલ ચાર પ્રકારના ટકોરા કોઈ ટ્રેન માટે સ્ટેશન પર મારવામાં આવે છે. ત્રણ ટકોરા મારવામાં…

મોજ કર મનવા : ઊંઘ

કિશોરચંદ્ર ઠાકર આરોગ્યના જાણકારોએ આહારની જેમ ઊંઘની જરૂરિયાત પણ સ્વીકારી છે. જરૂરિયાત માટેના માપદંડો જો કલાક(સમય)માં ગણવામાં આવે તો ઊંઘની જરૂરિયાતના કલાકો વધી જાય છે. વળી ભોજનમાં મજા ગમે તેટલી આવતી હોય પરંતુ ‘સૂતા જેવું સુખ નહિ અને મૂઆ જેવું…

વલદાની વાસરિકા : (૭૬) જીવન અને સાહિત્ય

– વલીભાઈ મુસા સંસ્કૃતમાં એક શ્લોક છે – “साहित्यसंगीतकलाविहीन, साक्षात्पशु, पूच्छविश्नहीन”. આનું ગુજરાતીમાં કંઈક આવું ભાષાંતર થાય : ‘સાહિત્ય, સંગીત (Classical – being the verse ancient) અને અન્ય કલાઓમાં રુચિ ન ધરાવનાર માણસ પૂંછડા અને શિંગડા વગરના પશુ જેવો છે.’…

સંસ્કૃતિની શોધમાં : ૨૩ : પોસ્તો ગલી – સરનામું : રોટીની મહેક

પૂર્વી મોદી મલકાણ પેશાવરની ગલીઓમાંથી ફરતાં ફરતાં અમે પોસ્તો સ્ટ્રીટ પર પહોંચ્યાં. પોસ્તોનો અર્થ આપણે ત્યાં ખસખસ થાય છે, જ્યારે અહીં રોટી એવો થાય છે. આમે ય અમે એવી જ જગ્યામાં ફરી રહ્યાં હતાં જ્યાંનાં પ્રત્યેક ખૂણામાંથી રોટીની જ સુગંધ…

સમયચક્ર : માણસને હંમેશા દોડાવતી રહી છે ઘડિયાળ

માવજી મહેશ્વરી સમયનું મૂલ્ય સોના કરતાં પણ વધુ છે. એવું ચિંતકો કહે છે. પણ સોનું આપતાં સમય મળી શકે ખરો ? તો સમય શું છે, એ કઈ રીતે પસાર થાય છે ? આપણને સમય પસાર થયાની અનુભૂતી થાય છે ખરી…

ટાઈટલ મ્યુઝીક (૨૩) – સદમા (૧૯૮૩)

– બીરેન કોઠારી હિન્દી ફિલ્મોની મુખ્યધારાના સંગીતમાં જેમ પંજાબી, ઉત્તર ભારતીય, બંગાળી જેવા કેટલાક પ્રકારો અલગ તરી આવે છે, એ રીતે દક્ષિણ ભારતીય સંગીતનો પ્રકાર પણ જુદો પડે છે. એક શક્યતા એ છે કે હિન્દી ફિલ્મોમાં સંગીત આપનારા ઘણાખરા દક્ષિણ…

મંજૂષા – ૨૯ : જિજ્ઞાસા જેવી પવિત્ર બાબત કોઈ નથી

વિનેશ અંતાણી જિજ્ઞાસાથી પ્રેરણા મળે છે, પ્રેરણાથી આંતર્દૃષ્ટિ ઊઘડે છે અને વિકસિત આંતર્દૃષ્ટિને લીધે જીવન તરફનો અભિગમ બદલાઈ જાય છે · હૈદરાબાદમાં યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં એક વક્તાએ કહ્યું હતું કે જિજ્ઞાસા – કુતૂહલવૃત્તિ – બાળકના વિકાસમાં બહુ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે.…

શ્રી ધ્રુવ ભટ્ટની કેટલીક પદ્ય રચનાઓ

– ધ્રુવ ભટ્ટ                  ( ૧ ) દરિયાની છાતી પર ઢોળાતું જાય એવુંયાયાવર ગાન છીએ આપણે.સમંદરને પાર જેના સરનામાં હોયએવા વણજાણ્યાં નામ છીએ આપણે. હોવું તો વાદળિયા શ્વાસ જેવી વાતજેમ ધરતીને સાંપડી સુગંધ,આપણો તો કલબલનો એવો પ્રવાસજેની એકે દિશા ન…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ – પત્ર નં ૨૦

નયના પટેલ, લેસ્ટર, યુકે પ્રિય દેવી, તારી અને તારા કુટુંબની ક્ષેમ–કુશળતા પૂછી લઉંને? યાર, મારા કુશળ–મંગળ છેક છેલ્લે, પત્ર પૂરો થાય ત્યારે યાદ આવે છે એમને? ખેર, મારી કુશળતા અંગે જો મારે કહેવું હોય તો આપણી એક કહેવત મુજબ કહી…

સંગીતકાર સાથેની પહેલી ફિલ્મનું મોહમ્મદ રફીનું સૉલો ગીત : ૧૯૬૧

સંકલન અને રજૂઆત:  અશોક વૈષ્ણવ ૨૦૧૬ના ડીસેમ્બર મહિનાથી આપણે મોહમ્મદ રફીના જન્મદીવસ [૨૪ ડીસેમ્બર, ૧૯૨૪] અને મૃત્યુતિથિની [૩૧ જુલાઇ, ૧૯૮૦] યાદમાં તેમનાં જૂદા જૂદા સંગીતકારો સાથે સૌથી પહેલ વહેલાં સૉલો ગીતોની શ્રેણી શરૂ કરી છે. અત્યાર સુધીમાં આપણે પ્રથમ પંચવર્ષીય…

હુસ્ન પહાડી કા -૧૯- ‘નવા’ સંગીતકારો રવીંદ્ર જૈન, રામ-લક્ષ્મણ, રાજેશ રોશન અને શિવ-હરિ રચિત એક – એક પહાડી રચના

– ભગવાન થાવરાણી હું   ધારું   તો  ય   ના   ઉતરી   શકે  આ  એક   જીવનમાં પહાડી  નામના  એક  હમસફરનો  ઋણ  છે  જે  મુજ  પર .. હવે જ્યારે ધીરે – ધીરે આ લેખમાળાના અંત તરફ ગતિમાન છીએ ત્યારે, શરૂઆતના હપ્તાઓની  ‘ હજી તો…

ઉદ્યોગસાહસિકતા : “જોખમ ઉઠાવવાની ક્ષમતા”

હિરણ્ય વ્યાસ જોખમ ઉઠાવવાની આવડત નવઉદ્યોગસાહસિકોને ધંધાઉદ્યોગની સ્થાપના તથા વિકાસનું અધિક મહત્વનું પરિબળ હોય તો તે ‘જોખમ ઉઠાવવાની ક્ષમતા’ છે. વર્તમાન હરિફાઇપુર્ણ માહોલમાં હર કોઇ વ્યક્તિ માટે જોખમ ઉઠાવવાની આવડત વિકસાવવી એ અનિવાર્ય છે. ડર જ્ન્મજાત લાગણી નથી બલ્કે વ્યક્તિમાં…

૧૦૦ શબ્દોમાં : દરેક અંત એક નવી શરૂઆત છે

– તન્મય વોરા મારી પાસેના એક પૉડકાસ્ટમાં વક્તાએ બહુ રસપ્રદ વત કહી છે. એક સમયે, હવાઇ સફરમાં તેમણે બાજુમાં બેઠેલ, બાગકામ સાથે એક સંકળયેલ વ્યક્તિને બાગકામને લગતી ટિપ બાબતે પૂછ્યું. તે વ્યક્તિએ જવાબમાં કહ્યું, ” મારી નંબર # ૧ બાગકામ…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ : ૨૫ : ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫: જલિયાંવાલા બાગ

દીપક ધોળકિયા બૈસાખીના દિવસે દસ હજારથી વધારે લોકો અમૃતસરમાં સુવર્ણ મંદિર પાસેના જલિયાંવાલા બાગમાં એકઠા થયા. લોકો અંગ્રેજી રાજ સામે લડવાના જોશથી થનગનતા હતા. બૈસાખીના તહેવારનો ઉલ્લાસ પણ હતો એટલે સ્ત્રીઓ અને બાળકોની સંખ્યા પણ બહુ મોટી હતી. રેજિનાલ્ડ ડાયરને…

ફિર દેખો યારોં : બંદગી ખુદા સે કર, બંદે સે નહીં

બીરેન કોઠારી ‘સાધુઓને પામર, ધુતારા, ચોર, મફતખોર અને વહેમ પોષનારા કહી હીણવનારા આધુનિકોને તેમ જ દાક્તર ઈજનેરોને મેં જોયા છે, જે પારકે ઘેર પોતાનાં બુદ્ધિવિજ્ઞાનની લાયરી કરતા હોય છે. પણ પોતાના ફરજંદની માંદગી વેળાએ બધું જ્ઞાનવિજ્ઞાન કોરે મેલી ભુવાજતિને ઘેર…

(૭૮) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન – ૨૪ (આંશિક ભાગ – ૩)

મિર્ઝા ગ઼ાલિબ વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર) નુક્તા-ચીં હૈ ગ઼મ-એ-દિલ (શેર ૭ થી ૯) આંશિક ભાગ – ૨ થી  આગળ મૌત કી રાહ ન દેખૂઁ કિ બિન આએ ન રહે તુમ કો ચાહૂઁ કિ ન આઓ તો બુલાએ ન બને…

આપણો કલાત્મક વારસો-આપણી સંસ્કૃતિ : ‘ચંદ્રના અજવાળામાં નહાતો કુંભલગઢ’

આલેખન – રાજુલ કૌશિક ચંદ્ર પરથી ચીનની દીવાલ પછી જો નજરે પડતું સ્થાપત્ય હોય તો તે છે કુંભલગઢ. ૩૬ કિ.મી લાંબી અને ૨૬ ફીટ પહોળી દીવાલ ધરાવતી આ એક અદભૂત રચના છે. એક સાથે આઠ ઘોડા જોતરેલા રથ સહિતની સેના…

શ્રી માવજીભાઈ મહેશ્વરીની નવી લેખમાંળા – સમયચક્ર – પ્રાસંગિક

માવજી મહેશ્વરી –  પરિચય વાર્તાકાર, નવલકથાકાર, નિબંધકાર, બાર વર્ષ વ્યવસાયિક સંગીતમાં કામ કર્યું છે. વ્યવસાય – શિક્ષક  (અંજાર – કચ્છ) ફોન નં. +૯૧ ૯૮૨૫૭૨૫૫૯૬ Email mavji018@gmail.com જન્મ – ૩૦ ડીસેમ્બર ૧૯૬૪ ભોજાય, તાલુકો માંડવી કચ્છ કુલ પ્રકાશિત પુસ્તકો – ૧૮…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : જુઓ, વાર્તાઓ ક્યાં ક્યાંથી અને કેવી કેવી મળે છે ?

– રજનીકુમાર પંડ્યા (કથા પાછળની કથા) હું મારા લેખનની શરૂઆતથી ટૂંકી વાર્તાઓ જ લખતો આવ્યો હતો. નવલકથા લખવાનો કોઇ જ વિચાર નહોતો, પણ મારા ગુરુમિત્ર મને એ માટે સતત આગ્રહ કર્યા કરતા હતા. પણ હું એને માટે માનસિક રીતે તૈયાર…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : હાદઝા

વિશ્વ ઈતિહાસનું પુસ્તક વાંચવાની શરુઆત કરતાં, પહેલાં જ પ્રકરણમાં આદિમ માનવ – ખાસ કરીને પથ્થરયુગના માણસ વિશે જાણીને મને અત્યંત આશ્ચર્ય થયું હતું.  લગભગ પશુ કહી શકાય તેવી અવસ્થામાંથી માનવજાતે આ એકવીસમી સદી સુધીની યાત્રામાં કેટલી બધી હરણફાળો ભરી છે? …

દર્દ દિલવાલોકી પાસ હી આયેગા!!

ચીમન પટેલ ‘ચમન’ ખાવું કે ન ખાવું?…… પીવું કે ન પીવું નો સવાલ સૌને એનકેન પ્રકારે સતાવવા લાગ્યો છે! આ ખીચડી ખાવાની કે કઢી પિવાની વાત નથી. જોઈને જ જીભપર પાણી છૂટે એવી મનગમતી, રંગ-બેરંગી, યાદ પણ ન રહે એવા…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ – પત્ર નં ૧૯

દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ, હ્યુસ્ટન યુએસએ. પ્રિય નીના, ભદ્રંભદ્રનું વધારે પડતું શુધ્ધ ગુજરાતી વાંચીને તો હસવું જ આવે ને યાર!  ‘સ્ટેશન’ જેવા શબ્દ માટે“અગ્નિરથ વિરામ સ્થાન” જેવો શબ્દ હવે આ સદીમાં તો શું, ક્યારનો યે પ્રેક્ટીકલ નથી રહ્યો. બીજો પણ એક…

‘નિવૃત્તિ’માં પ્રવૃત્તિ બાબતે વૃત્તિ – સમસ્યા કે તક?

– વિમળા હીરપરા ગીતામાં કહ્યું છે કે માણસ પ્રવૃત્તિ વિના રહી શકતો નથી. શારીરિક પ્રવૃત્તિ પર રોક આવી શકે પણ મનથી એ નિવૃત થઇ શકતો નથી. એક બાળક તરીકે એ બેસતા, બોલતા, ચાલતા શીખે સાથે માનસીક પ્રગતિમાં પોતાના પરિવાર ને…

વાસ્તવિક જીવનની હાસ્યમય ઘટનાઓ : આર્ટ ગેલેરી

મહેન્દ્ર શાહ જ્યારે જ્યારે મારાં ઓળખીતાં લોકો મને યાદ કરે છે ત્યારે અચુક વાત મારાં ચિત્રો ભણી વળતી જોવા મળે છે. વાતવાતમાં તેઓ મારે ઘરે મારા ચિત્ર સંગ્રહને જોવા આવવાની રજા પણ માગી લેતાં હોય છે. હું પણ એટલો હરખમાં…

સાયન્સ ફેર : ઘોસ્ટ સ્ટોરીઝ – ૨ : ભ્રાંતિને ‘ભૂત’ માની લેવાની ભૂલ

જ્વલંત નાયક ભૂતનું અસ્તિત્વ હોવા વિષે મહાન વૈજ્ઞાનિક આઈન્સ્ટાઈનની થિયરીનો આધાર આપીને પોતાનો (કુ)તર્ક રજુ કરનાર લોકોની વાત વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ કેટલી પોકળ સાબિત થાય છે, એ આપણે ગત અંકમાં જોયું. પરંતુ તમારી આજુબાજુ અનેક લોકો એવા જડી આવશે, જેમને ભૂત…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ : ૨૪: ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫: દિલ્હી અને પંજાબમાં અત્યાચાર

દીપક ધોળકિયા દિલ્હી દિલ્હીએ ૬ઠ્ઠી ઍપ્રિલ સુધી રાહ ન જોઈ. કોંગ્રેસે જાહેર કરેલી મૂળ તારીખે, ૩૦મી માર્ચે જ, રૉલેટ ઍક્ટ વિરુદ્ધ આંદોલન શરૂ થઈ ગયું. દિલ્હીની જનતાનો રોષ ભભૂકી ઊઠ્યો અને ઠેરઠેર લોકો રસ્તાઓ પર આવીને વિરોધ કરવા લાગ્યા. ભીડને…

ફિર દેખો યારોં : મૃત્યુ થાશે? જીવ ઉગરશે? કોણ જાણી શકે એ?

– બીરેન કોઠારી મૃત્યુઆંક એક હજારથી વધુ. આ આંક ચાર-પાંચ દિવસમાં વધતો વધતો આઠ હજારથી ઉપર પહોંચી ગયો. અને છતાં હજી મૃત્યુનું સાચું કારણ પકડાયું નથી. જે છે એ અટકળો જ છે. જેમનું મૃત્યુ થયું છે એ પરદેશથી આવેલા હતા.…

સાજા-નરવા રહેવા આમળાં-સેવનની ઘરગથ્થુ બનાવટો

હીરજી ભીંગરાડિયા વાત છે પંદર વરસ પહેલાંની. બીજાં ઘણા ફળઝાડોની કલમો હતી નર્સરીમાં, પણ આમળાની કલમો હવે ખલાસ થઈ ગઈ હતી. બન્યું એવું કે એ ગાળામાં જ તળાજાના એક શિક્ષકભાઇ આવ્યા આમળાની કલમો માટે. કલમો ખૂટી ગઈ હતી એટલે એનું…

વ્યાવસાયિક આરોગ્ય અને સલામતી : રાજુ ખુશાલના વળતર માટેના સંઘર્ષની રોચક કથા

જગદીશ પટેલ ૨૬ જુન, ૧૯૭૪ના રોજ પેટલાદના માનપુરા ગામમાં વણકર કુટુંબમાં જન્મેલા રાજુ ખુશાલ પરમાર અમારા દવાખાનામાં ૪ માર્ચ, ૨૦૦૯ને દિવસે પહેલીવાર આવ્યા. તેમને દવાખાનાનો ઓપીડી નંબર અપાયોઃ ૧૯૯/૦૩/૨૦૦૯. તેમને કાર્ડીઆક કેર હોસ્પિટલમાં જઇ એકસરે વીના મુલ્યે કઢાવી લેવા માટે…

બાળવાર્તાઓ : ૧૩ : બિંકુનું સપનું

પુષ્પા અંતાણી મકરસંક્રાંતિનો દિવસ નજીક આવતો હતો. ઉત્તરાયણ. બાળકોનો પ્રિય તહેવાર. સૌ પતંગ ચગાવવાના ઉત્સાહમાં હતાં. જૂઈબહેન અને એમની ટોળકીનાં બધાં મિત્રો ભેગાં થયાં હતાં. કોણ કેવા અને કેટલા પતંગ લેશે, દોરા ક્યાંથી લેવા, ક્યાં મંજાવવા એ બધું નક્કી કરતાં…

સંસ્કૃતિની શોધમાં : ૨૨ : ગાંધાર કલામાં બે કદમ

પૂર્વી મોદી મલકાણ જૂના પેશાવરનાં યૂનાની સ્ટોરમાંથી અમે પણ માહૂની ખરીદી કરી આગળ વધી ગયાં. મે જે માર્કેટ જોઈ તે માર્કેટમાં ૧૩ -૧૪ વર્ષની બાલિકાઓ કામ કરતી નજર આવી પણ અગાઉ જણાવ્યું તેમ સ્ત્રીઓની સંખ્યા નહિવત્ જેવી હતી. કદાચ દૂર…

ટાઈટલ મ્યુઝીક (૨૨) તુમ્હારી કસમ (૧૯૭૮)

– બીરેન કોઠારી સિત્તેરના દાયકામાં કેટલાક નવા સંગીતકારોનો ફિલ્મક્ષેત્રે પ્રવેશ થયો એમાં રાજેશ રોશનનું સ્થાન આગવું ગણાવી શકાય. મહેમૂદની ‘કુંવારા બાપ’ (1974) અને તેના પછીના વરસે આવેલી ‘જુલી’નાં ગીતો અત્યંત લોકપ્રિય બની રહ્યાં. સંગીતકાર પિતા રોશનલાલ નાગરથના નામને રાજેશ અને…