Category: સાહિત્ય

સૂરદાસનાં વ્રજ ભાષાનાં પદોનો આસ્વાદ : વ્રજભાષાનાં કવિઓમાં અષ્ટસખામંડળની સ્થાપના

પૂર્વી મોદી મલકાણ માનનીય શ્રી વાંચક મિત્રો, આ વર્ષે હું અષ્ટછાપીય કવિ શ્રી સૂરદાસનાં પદો પરનું વિશ્લેષણ લઈને આવી રહી છુ. આ પદોમાં આપણે સૂરદાસજીએ કૃષ્ણની બાલ્યલીલા વિષે જે લખ્યું છે તે વિષે સમજવા પ્રયત્ન કરીશું. આશા છે કે; આ…

બે ગીત + એક ગ઼ઝલ

લંડનમાં સ્થાયી થયેલ કવિ શ્રી પંચમ શુક્લ ત્યાંની મેટ્રોપોલીટન યુનિવર્સિટિમાં વ્યાખ્યાતા છે અને યુકે.ની સાહિત્ય એકેડેમીના મંત્રી તરીકે સ્વૈચ્છિક સેવાઓ આપી રહ્યા છે. કવિતા તેમની ગળથૂથીમાં છે. તેમની કેટલીક કવિતાઓ અત્રે પ્રસિધ્ધ કરતા પદ્ય સંપાદન સમિતિ આનંદ અને આભારની લગણી વ્યક્ત કરે છે.  (દેવિકા…

ઘાશીરામ કોટવાલ : વાત ૨૫.

દિવાન શાકેરરામ દલપતરામ ઘા૦— (બીજું એક ચિત્ર હાથમાં લઇને બોલ્યો) આ દીપમાળ જેવું જણાય છે. મુ૦— દીપમાળ નથી. એને “પાંપીનો સ્તંભ“ કહે છે. તે મિશ્રદેશમાં સિકંદર નામના શહેરની દક્ષિણ તરફના દરવાજાની બહાર અરધા કોશથી કાંઈક નજદીક છે. આ સ્તંભ એક…

વ્યંગ્ય કવન : (૫૬) – ધરમનો..

હરદ્વાર ગોસ્વામી રહ્યો નથી રણકાર ધરમનો,તૂટી ગયો છે તાર ધરમનો. ગુરુવર્યના ગજવામાંથી,સરસર સરતો સાર ધરમનો. રાતે ચોર લૂટારાઓનો,દિવસે છે અંધાર ધરમનો. શંખ, આરતી, લઇ ઊભો છે,એ છે વહિવટદાર ધરમનો. રાખો એને રામભરોસે,માણસ છે બીમાર ધરમનો. વાલ્મિકી ‘ને વ્યાસ બને છે,જેણે…

બાળવાર્તાઓ : ૨૪ – ટેણુ અને હંસ

પુષ્પા અંતાણી વાંદરાનું એક નાનકડું બચ્ચું હતું. એનું નામ ટેણુ. ટેણુનું આ દુનિયામાં કોઈ નહોતું. એ ખૂબ ભલું હતું. બધાંનાં કામ કરી આપે. બધા દોસ્તોને ફળ તોડી આપે. તેથી એ બધાંને બહુ વહાલું લાગતું હતું. એના ઘણા દોસ્તો હતા. એ…

(૯૧) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન – ૩૭ (આંશિક ભાગ – ૧)

  – મિર્ઝા ગ઼ાલિબ વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર) હજ઼ારોં ખ઼્વાહિશેં ઐસી કિ હર ખ઼્વાહિશ પે દમ નિકલે   (શેર ૧ થી ૩) હજ઼ારોં ખ઼્વાહિશેં ઐસી કિ હર ખ઼્વાહિશ પે દમ નિકલેબહુત નિકલે મિરે અરમાન લેકિન ફિર ભી કમ નિકલે (૧)…

મારું વાર્તાઘર : અઢાર

રજનીકુમાર પંડ્યા  ‘જો, આ તારા બાપની ટપાલ જો ! જો, મને એટલી જ વેલ્યુ છે, જો !’ ખરેખર મમ્મી બોલતી હતી અને કરી બતાવતી જતી હતી. ટપાલ એટલે? એ કાંઈ પ્રેમપત્ર થોડો હતો? એમાં તો લખ્યું હતું : ‘હવે જો…

ઘાશીરામ કોટવાલ : વાત ૨૪.

દિવાન શાકેરરામ દલપતરામ ઘા૦— આ બીજા ત્રણ નકશા શાના છે ? મુ૦— વિજાપુરની સલતનતની જુમામસીદ તથા તેના ગોળ ઘુમટની મોટી ઇમારતનો, તથા મલીકમૈદાન ઉર્ફે મહાકાળી નામની તોપ બનાવેલી છે તેનો આ નકશો છે. ઘા૦— વીજાપુરનો ઇતિહાસ તમને માલુમ છે ? મુ૦— થોડો…

ત્રણ ગ઼ઝલો

ગુજલીશ ગઝલથી પંકાયેલા ગઝલકાર શ્રી અદમ ટંકારવીએ તેમના બધા જ સંગ્રહોને સમાવતો એક ‘૭૮૬ ગઝલો’નો ગઝલસંગ્રહ આપ્યો છે. મૂળે ટંકારિયા ગામના પણ વર્ષોથી યુકે.માં સ્થાયી થયેલ અદમભાઈની ગઝલોમાં વિદેશી પરિવેશ એક વિશેષ રીતે છલકે છે. ડાયસ્પોરિક સંવેદનાઓને તેમણે સ્મિતમાં ફેરવીને…

ઘાશીરામ કોટવાલ : વાત ૨૩.

દિવાન શાકેરરામ દલપતરામ ગુ૦— મુનશીએ લાવેલા નકશામાંથી અમેરિકાખંડમાંના બ્રેઝિલ દેશનો નકશો હતો. તે જોઈને આ નકશામાં લોકો શું કરે છે, એવું ઘાશીરામે પૂછવાથી બોલવું જારી થયું તે :— મુ૦— એ લોકો હીરાની ખાણમાંથી હીરા શોધે છે. ઘા૦— હીરા કઈ કઈ જગેથી…