Category: વિવિધ વિષયોના લેખો

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૩૧

ચિરાગ પટેલ उ.९.१.१२ (११८६) वृष्टिं दिवः परि स्रव द्युम्नं पृथिव्या अधि। सहो नः सोम पृत्सु धाः॥ (असित काश्यप/देवल) હે સોમ! આપ આકાશથી પૃથ્વી પર દિવ્યવૃષ્ટિ કરો. પૃથ્વી પર પોષક અન્ન ઉત્પન્ન કરો, અને અમને સંઘર્ષની શક્તિ પ્રદાન કરો. આ શ્લોકમાં…

ચેલેન્‍જ.edu: સમજાવટ સારી કે સજા?

રણછોડ શાહ ગમે તેમ સમજાવો, એ ક્યાં સમજતું હોય છે? આપણું જ નટખટ મન પ્રશ્નો સરજતું હોય છે. લાખ કરો પ્રયત્ન તો પણ એ અટકશે નહીં, હોય છે જે હૈયામાં, હોઠે પ્રગટતું હોય છે. રામુ પટેલ ડરણકર એક ઉચ્ચ સરકારી…

કલમના કસબી – કનૈયાલાલ મુનશી : પૃથિવીવલ્લભ

રીટાબેન જાનીની કલમે નવી શ્રેણી “કલમના કસબી-કનૈયાલાલ મુનશી”ના પ્રારંભે નિવૃત્ત બેંકર એવાં સુશ્રી રીટાબેન જાની એમની બેન્કિંગ કારકિર્દી દરમ્યાન વિવિધ ઈતર પ્રવૃત્તિઓ,સાહિત્ય વિષયક પ્રવૃત્તિઓ અને ઇન્ટર બેંક સ્પર્ધાઓમાં વિજેતા રહેલ છે. તદુપરાંત તેઓ યોગવિદ, લાઈફ સ્કિલ કૉચ અને એંકર પણ…

ફિર દેખો યારોં : નાગરિક ધર્મ ખતરામાં છે

બીરેન કોઠારી વર્ષ પૂરું થાય એટલે સરવૈયું કાઢવાની વ્યાપારી પ્રથા છે. એ પ્રથા અન્ય ક્ષેત્રે, ખાસ કરીને પ્રસાર-પ્રચાર માધ્યમોમાં પણ ચલણી બની રહી છે. એમાં સરવૈયાને બહાને વર્ષ દરમિયાન બનેલી મહત્ત્વની ઘટનાઓને યાદ કરવામાં આવે છે. આનાથી બીજો જે ફાયદો…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૨૦ : ગાંધીજીની વ્યૂહરચના

દીપક ધોળકિયા વાઇસરૉયે કોંગ્રેસની માગણી ફગાવી દીધી તે પછી કોંગ્રેસ પાસે આંદોલન સિવાય બીજો કોઈ રસ્તો નહોતો. મહાત્મા ગાંધીના હાથમાં બધાં સૂત્રો સોંપી દેવાનું કારણ પણ એ જ હતું કે લોકોની નાડી પર એમનો હાથ હતો. ગાંધીજી જાણતા હતા કે…

શબ્દસંગ : મન વિનાનું મન : નિર્લેપ જાગૃતિની અંત:યાત્રા (૨)

નિરુપમ છાયા            આત્મકથા સાહિત્યકૃતિ ગણાય પણ સર્જનાત્મક સાહિત્ય ન ગણાય એ મતની સામે જાણીતા સાહિત્યકાર રતિલાલ બોરીસાગર એવું કહે કહે છે કે અન્ય કોઈપણ સાહિત્યકૃતિ જેવી અને જેટલી રસનિર્મિતીની અપેક્ષા પૂરી કરતાં આત્મકથા આનંદ આપે ઉપરાંત કઈંક સંદેશ આપે…

ફિર દેખો યારોં : ઔદ્યોગિક સુરક્ષા અંગેના કાનૂન : અવગણના, ઉલ્લંઘન કે ઈચ્છાશક્તિનો અભાવ?

બીરેન કોઠારી ઔદ્યોગિક અકસ્માતોનું પ્રમાણ લૉકડાઉન દરમિયાન ઘણું વધતું જોવા મળ્યું. એનો અર્થ એમ નથી કે આ અકસ્માતો પહેલાં થતા નહોતા કે ઓછા થતા હતા. માનવસર્જિત ભૂલો આવા અકસ્માતોમાં કારણભૂત હોય એ સમજી શકાય એમ છે, પણ સલામતીના નિયમોનું ધરાર…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૪ : અંતિમ તબક્કો– ૧૯૩૫થી ૧૯૪૭ :: પ્રકરણ ૧૯ : ગાંધીજી એકલા પડી ગયા!

દીપક ધોળકિયા ૧૯૪૦નું વર્ષ ગાંધીજી અને કોંગ્રેસ વચ્ચેના વિચારભેદનું કારણ બન્યું અને કોંગ્રેસે ગાંધીજીના અહિંસાના સિદ્ધાંતનો અમુક અંશે અસ્વીકાર કરી દેતાં ગાંધીજી અલગ થઈ ગયા. કોંગ્રેસે પણ ગાંધીજી વિના ચલાવી લેવાનું નક્કી કર્યું. જો કે, આ વિવાદ માત્ર ત્રણ મહિના…

શબ્દસંગ : મન વિનાનું મન : નિર્લેપ જાગૃતિની અંતરંગ યાત્રા (૧)

નિરુપમ છાયા સાહિત્ય વિવિધ કૃતિઓ થકી  પ્રગટ થાય છે.   આ કૃતિઓ-સાહિત્ય સ્વરૂપો-માં નવલકથા, એકાંકી, કાવ્ય,નવલિકા, નિબંધ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. આવું  જ એક સાહિત્ય સ્વરૂપ આત્મકથા છે. પરંપરાગત રીતે આ સ્વરૂપને આપણે એની કેટલીક નિજી  વિશેષતાઓને કારણે આપણે આમ કરવા…