Category: વિવિધ વિષયોના લેખો

સમયચક્ર : રાજાઓની શાન અને સામાન્ય માણસનું રક્ષણ – છત્રી

ચોમાસું ચાલે છે. ભલે વરસાદ આવે કે ન આવે, લોકોને છત્રી યાદ આવે છે. આજે સરળતાથી ઉપલ્બ્ધ છત્રીની શરુઆત વરસાદ માટે થઈ નથી. વાસ્તવમાં રાજા મહારાજાઓ અને સમાજમાં વિશિષ્ઠ દરજ્જો ભોગવતા લોકોએ પોતાને અન્યો થી અલગ પાડવા છત્ર પકડીને ચાલતા…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણ ૫૫ :: ગોળમેજી પરિષદ (૩)

દીપક ધોળકિયા લઘુમતીઓના અધિકારોનો સવાલ (ભાગ ૨) ગાંધીજીએ અચોક્કસ સમય માટે લઘુમતી સમિતિની બેઠક મુલતવી રાખવાનું સૂચન કર્યું તેનું કારણ એ હતું કે એ સવાલ હિન્દુસ્તાનીઓનો હતો એટલે હિન્દુસ્તાનીઓ જ જાતે કોશિશો કરીને, બ્રિટિશ સરકારની દરમિયાનગીરી વગર એનો ઉકેલ લાવે,…

ફિર દેખો યારોં : ‘બાબુજી મૈં ચીન સે આઈ, ચીની જૈસા દિલ લાઈ’ પંક્તિનો બહિષ્કાર કરીશું?

– બીરેન કોઠારી “અરે! આ શું? આને તું આલૂ પરાઠા કહે છે? આમાં તને ક્યાંય આલૂ દેખાય છે?” “કેવી વાહિયાત વાત કરો છો? કાશ્મીરી પુલાવમાં તમને કાશ્મીર દેખાય છે કદી? માટે ચૂપચાપ ખાઈ લો.” પતિ-પત્ની વચ્ચેના સંવાદનો આ છે તો…

મંજૂષા – ૩૬ : વૃદ્ધાવસ્થાની ઝીણી ઝીણી ટીસ

– વીનેશ અંતાણી હું મારી જરૂરિયાતો સંતોષે તેવી થોડી સગવડો સાથે, સુખેથી અને મારી શરતે, કોઈ શાંત જગ્યામાં રહેવા માગું છું, જ્યાં મારા જેવા વૃદ્ધ લોકોનો સંગાથ મને મળે · બદલાયેલા સમયમાં વૃદ્ધોની પરિસ્થિતિ બદલાઈ છે. સંતાનોને વૃદ્ધ માતાપિતા ભારરૂપ…

ફિર દેખો યારોં : હે શેક્સપિયર! તને અમે નીરો કહીએ તો ચાલે?

-બીરેન કોઠારી ઈસુની પ્રથમ સદીમાં થઈ ગયેલો રોમનસમ્રાટ નીરો દંતકથારૂપ પાત્ર બની રહ્યો છે. ‘રોમ ભડકે બળતું હતું ત્યારે નીરો ફીડલ વગાડી રહ્યો હતો’ જેવો રૂઢિપ્રયોગ તેના થકી એવો પ્રચલિત બન્યો છે કે તેમની વિદાયના બે હજાર વરસ પછી પણ…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણ ૫૪:: બીજી ગોળમેજી પરિષદ (૨)

દીપક ધોળકિયા લઘુમતીઓના અધિકારોનો સવાલ (ભાગ ૧) ભૂમિકા આપણે હવે બીજી ગોળમેજી પરિષદના ગંભીર અને મહત્ત્વના પ્રકરણમાં પહોંચ્યા છીએ. આમ તો ગોળમેજી પરિષદની આખી પ્રક્રિયા નિષ્ફળ રહી, પરંતુ એમાં કેટલાયે સિદ્ધાંતો સ્થાપિત થયા અને એ પછી ૧૯૩૫ના કાયદામાં આવ્યા અને…

ફિર દેખો યારોં : તમે હાથણીને મારી જ કેમ? મારવાવાળા અમે નથી બેઠા?

– બીરેન કોઠારી કહેવાય છે કે ધર્મ કેવળ માનવીઓમાં પ્રચલિત પરિબળ છે. આ બાબત સદંતર ખોટી છે. ગાય, બળદ, બકરી, સૂવર જેવાં અનેક પ્રાણીઓને, તેમની જાણબહાર જે તે કોમ અને તેના ધર્મ સાથે સાંકળી લીધાં છે. પાપ કે પુણ્યના પ્રતીક…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણ ૫૩:: બીજી ગોળમેજી પરિષદ (૧)

દીપક ધોળકિયા ૧૭મી ઍપ્રિલે લૉર્ડ અર્વિન ઇંગ્લેંડ પાછો ગયો અને એની જગ્યાએ વિલિંગ્ડન વાઇસરૉય તરીકે આવ્યો. વિલિંગ્ડન રૂઢિચુસ્ત પક્ષનો હતો અને હિન્દુસ્તાની વસાહત માટે એના વિચારો અર્વિનથી જુદા પડતા હતા. હિન્દુસ્તાનનું કૉમનવેલ્થમાં એટલું મહત્ત્વનું સ્થાન હતું કે ઇંગ્લેંડ એને કોઈ…