Category: ચિંતન

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો #૨૬

ભગવાન થાવરાણી અગર આપે ગાલિબને વાંચ્યા છે તો મીર – તકી – મીરને વાંચવા એમના કરતાં પણ જરૂરી છે. મીર ગાલિબના પુરોગામી હતા. સ્વયં ગાલિબે એમની શાનમાં લખ્યું હતું :                     …

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો #૨૫

ભગવાન થાવરાણી ઉર્દૂ શાયરીનો એવો કોણ શોખીન હશે જે ફિરાક ગોરખપુરીને નહીં ઓળખતો હોય ? રઘુપતિ સહાય નામધારી આ મહાન શાયરે આખી જિંદગી એ માન્યતાનો વિરોધ કર્યો કે ઉર્દૂ મુસલમાનોની ભાષા છે. ઉર્દૂના એ પહેલા સાહિત્યકાર હતા જેમને જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો # ૨૪

ભગવાન થાવરાણી બે’ક હપ્તા પહેલા શાયર ઝુબૈર અલી તાબિશ અને એમના એક શેરની વાત નીકળેલી. એ જ  ‘ પ્રથમ દ્રષ્ટિએ પતંગિયાઓ ઉપર નિશાન તાકતા દેખાતા પરંતુ વાસ્તવમાં રંગો પાછળ ગાંડા ‘ માણસોની વાત.  એ વખતે જ મને યાદ આવ્યા હતા…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : પૂજારીમાંથી અબજોપતિ

સુરેશ જાની ૧૯૭૪ ના તે દિવસે   ૧૩ વર્ષના નરેન્દ્રે જનમંગલ સ્તોત્રનું રટણ ૫૦૦મી વખત પૂરું કર્યું. આમ તો આ સ્તોત્રના રટણથી જીવનની વિટંબણાઓ દૂર થઈ જાય છે, એમ માનવામાં આવે છે, પણ નરેન્દ્ર માટે તો તે જરૂર કલ્યાણકારી હતું. ભૂજના…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો #૨૩

ભગવાન થાવરાણી ઉર્દૂ શાયરોમાં ખાસ્સી સંખ્યામાં બદાયુની છે. સૌથી વિખ્યાત શકીલ બદાયુની ઉપરાંત ફાની, અસદ અને ખાસ તો ફહમી બદાયુની . નાની બહરના શેરો – ગઝલોમાં ફહમી સાહેબ લાજવાબ  છે. એમનો એક સીધો – સાદો શેર જુઓ : હમારા હાલ…

મહાન ભારતીય પરંપરાઓ

પ્રવાસી યુ. ધોળકિયા હજારો વર્ષ પુરાણી ભારતીય સંસ્કૃતિને પૂર્ણ સ્વરૂપે સમજવી હોય તો  તેની છ પરંપરાઓને આપણે જાણવી પડે. આ પરંપરાઓમાં ૧) વૈદિક, ૨) શિવ-શક્તિ- યોગ તાંત્રિક, ૩) શ્રમણ, ૪) હિંદુ, ૫) ઈસ્લામી, અને ૬) બ્રિટિશ – પશ્ચિમી પરંપરાઓનો સમાવેશ…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો #૨૨

ભગવાન થાવરાણી અમજદ ઈસ્લામ અમજદ ઉર્દૂ સાહિત્યનું બહુમુખી વ્યક્તિત્વ છે. એમનો એક શેર જુઓ : ઉસ કે લહજે મેં બર્ફ થી લેકિનછૂ કે દેખા તો હાથ જલને લગે એમની નીચેના પંક્તિઓ એક નઝ્મનો હિસ્સો છે જેને એક લોકપ્રિય પાકિસ્તાની ટી…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો #૨૧

ભગવાન થાવરાણી કોમેડિયન રાજેન્દ્રનાથ ફિલ્મોમાં એમની ઉટપટાંગ જોકર જેવી સ્થૂળ હરકતો માટે મશહૂર હતા. અજબ વાત એ કે પોતાની અંગત જિંદગીમાં એ બેહદ ગંભીર પ્રકૃતિના માણસ હતા. એમને જોવાવાળા કહે છે કે ફિલ્મોના સેટ પર ફુરસદના સમયમાં એ કોઈક શાંત…

લુત્ફ-એ-શેર : મણકો #૨૦

ભગવાન થાવરાણી ઉર્દૂ શાયરોના નામો બાબતે એક રસપ્રદ બાબત એ કે માત્ર નામ પરથી તમે કોઈ શાયરના મઝહબની કલ્પના ન કરી શકો ! એ યોગ્ય પણ છે. કવિતાને ધર્મ સાથે લેવા-દેવા પણ શી ? જૂઓ : અર્શ મલસિયાની હિંદૂ છે…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : માતૃભક્ત મન્જિરો (૨)

સુરેશ જાની મન્જિરો અમેરિકા પાછો ફર્યો, ત્યારે અમેરિકા એક ચેપી રોગમાં ઘેરાયેલું હતું; અને મન્જિરોને પણ એ રોગે ઘેરી લીધો. કયો હતો એ રોગ? એનું નામ હતું ‘ગોલ્ડ ફીવર’ – સોનેરી તાવ! ‘કેલિફોર્નિયામાં સોનું મળ્યું છે.’ – એ સમાચારે ઘણા…