Category: પદ્ય સાહિત્ય

બંસી કાહે કો બજાઈ : પ્રકરણ ૧૫

લેખિકા : નિર્મલા દેશપાંડે અનુવાદ : કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસે બડે બાબુજી અને ડૉક્ટરસાહેબ હંમેશની જેમ રાજકારણ પર ચર્ચા કરતા હૉસ્પિટલ જઈ રહ્યા હતા. “કાંગ્રેસ વર્કીંગ કમેટીને બ્રિટેન કો ક્વીટ ઈન્ડિયા કા જવાબ દે દિયા હૈ. ગાંધીજી કહ રહે હૈં કી…

નિરાંતે સૂઈ જાજો શ્યામળા (ગીત)

-ધ્રુવ ભટ્ટ આપણી કંઈ ચિંતાઓ કરશો નહીં રામ અને નિરાંતે સૂઈ જાજો શ્યામળા,અહીંયા તો આવીને પડશે તે દેશું આ તમને ક્યાં અમથા જગાડવા? આપને તો ક્રોડ ક્રોડ ભગતોની ભીડ અને ઉપર જોવાનાં દેવ દેવલાં, એમાં હું મારી ક્યાં વારતાયું માંડું…

(૬૩) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન–૯ :: વો ફ઼િરાક઼ ઔર વો વિસાલ કહાઁ (શેર ૧ થી ૩)

– મિર્ઝા ગ઼ાલિબવલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર) વો ફ઼િરાક઼ ઔર વો વિસાલ કહાઁ (શેર ૧ થી ૩) (આંશિક ભાગ – ૧) વો ફ઼િરાક઼ ઔર વો વિસાલ કહાઁ વો શબ–ઓ–રોજ઼ ઓ માહ–ઓ–સાલ કહાઁ (૧)                        (ફ઼િરાક઼= વિરહ; વિસાલ= મિલન; શબ-ઓ-રોજ઼ ઓ…

વ્યંગ્ય કવન : (૨૮) માળી આ મોંઘવારી! (હાસ્યકાવ્ય- સોનેટ)

– વલીભાઈ મુસા                     (અછાંદસ) ગર્વભેર વદતા આપણા ઘઇડિયાઓ, તેઉની સોંઘવારીને બિરદાવતાં અને અવ મોંઘવારીને ભાંડતાં, તોલમોલ વગરનાં કટુ અને કચવાં વેણે! ગર્વભેર વદતા કે ‘મારું વાલીડું, રૂપિયાનું અઢી શેર ઘી, એક રૂપિયે અને બે આને મણ ઘઉં, તક મફત,…

કૃષ્ણ-રાધા- પ્રેમસંવાદ

– દેવિકા ધ્રુવ                 (“રેડિયો આઝાદ”-ડલાસ ઉપર પ્રસારિત) પૂછે છે રાધા,પાસે જઇ કાનાને, વ્હાલપથી કાનમાં,અગર જો રાધા, હોત જરા શ્યામ,સાચુકડું કે’જે, શું ચાહત તું શ્યામ? પૂછે કાં રાધા, આમ અણગમતું કાનમાં,અગર જો રાધા, હોત જરા શ્યામ,સાચુકડું કહેજે, તું જાણે ના…

ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ = = મ ણ કો ૨૪ = =

ભગવાન થાવરાણી અને લો, આવી પહોંચ્યા જોતજોતાંમાં અંતિમ પડાવ પર, ફરી આપણા હીરામન સંગે !  ‘ તીસરી કસમ ‘ વાળા હીરામન કે એના જેવા અનેક હીરામનોમાંના ત્રણ એવા ભગવત, શૈલેન્દ્ર અને રેણુ સાથે હાથ મિલાવી ટહેલતાં-ટહેલતાં વિદાય લેવી એનાથી રૂડું…

સંવાદ ગીત

–દેવિકા ધ્રુવ સૂરજ એક દિ’ કહે ચાંદને, તુજથી વધુ ધરતી હું ચાહું, રોજ રોજ, એને મળવાને સૌથી પહેલો પહોંચી જાઉં. તું તો ચંદ ઘડી, થોડો ને, વધતો ઓછો, મળતો. વળી સંતાતો, વાદળ પાછળ, એવું ઘણુંયે કરતો. ચાંદ કહેઃ સાચી તારી…

(૬૨) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન–૮ :: યે ન થી હમારી ક઼િસ્મત (શેર ૧૦ થી ૧૧)

– મિર્ઝા ગ઼ાલિબવલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર) (ગતાંક આંશિક ભાગ – 3 ના અનુસંધાને ચાલુ) યે ન થી હમારી ક઼િસ્મત (શેર ૧૦ થી ૧૧)  (આંશિક ભાગ – ૪)  ઉસે કૌન દેખ સકતા કિ યગાના હૈ વો યક્તા જો દુઈ કી…

ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ = = મ ણ કો ૨૩ = =

ભગવાન થાવરાણી અને હવે અંતમાં વાત હીરામનની …. નહીં હીરામનોની ! ફણીશ્વરનાથ રેણુએ એમની અમર કૃતિ  ‘ મારે ગએ ગુલફામ ઉર્ફ તીસરી કસમ ‘ અને એના નાયક હીરામનની પરિકલ્પના કરી ત્યારે એમના મનમાં નેપાળની સરહદને અડીને આવેલા બિહારના પૂર્ણિયા અને…

વ્યંગ્ય કવન : (૨૭) ‘માગી માગીને માગ્યું વડું વરદાનમાં!!!’

– વલીભાઈ મુસા (અછાંદસ) બ્રિટીશ શાસનકાળની વાત; રાજાઓ, નવાબો અને રાણાઓ હતા ખંડિયા શાસક, નીતિવિષયક નિર્ણયોમાં તેમનું કશું ન ચાલે, અને આમેય સઘળી રીતે તેઓ, કઠપુતળી (Puppet) સરકાર, ડોર GBસંસદ અંગુલિએ, નાચવું પડે જ્યમ નાચ નચાવે!          (૧) કેટલીક સત્તાઓનું વિકેન્દ્રીકરણ,…