Category: વિવિધ વિષય પરના લેખો

સોરઠની સોડમ -૨૭-… ઈ બધા જુનાગઢના “અનુપમ”થી હેઠ

ડૉ. દિનેશ વૈષ્ણવ આજથી પાઁસેઠેક વરસ પે’લાં એટલે ૧૯૫૦ના દાયકે અમારા જુનાગઢમાં અને આમતો આખા કાઠિયાવાડમાં બૈરાઓને રોજીંદા જીવનમાં ફેશન કે મેકપ કરવાની ગણીને વસ્તુ હતી. એમાં આંગળીએથી ચાંદલો કરવાની ગુંદિયા લાલ કંકુની “શોભા” નામની શીશી, “કામિની” પાવડરનો ફુલીયાં વાળો…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૫: દુપ્લે અને ક્લાઇવ

દીપક ધોળકિયા ૧૭૪૮માં ઑસ્ટ્રિયામાં હૅબ્સબર્ગ વંશના રાજા ચાર્લ્સ ચોથાનું અવસાન થયું. વારસામાં ગાદી કોને મળે એ વિવાદ થયો, પણ રાજકુમારી મારિઆ થેરેસાએ ગાદી સંભાળી. એનો વિરોધ થયો કે સ્ત્રી વારસદાર ન બની શકે. આમાંથી મોટું યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું અને યુરોપના…

ફિર દેખો યારોં : મેરા પઢને મેં નહીં લાગે દિલ…..

–બીરેન કોઠારી ગુજરાતની સ્વનિર્ભર શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં ઈજનેરી શિક્ષણની સ્થિતિની વાસ્તવિકતા ગયા સપ્તાહે આ કટારમાં જાણ્યા પછી હવે શાળાકીય સ્તરે તેની સ્થિતિની જાણકારી મેળવવા જેવી છે. ગુજરાત સરકારના દાવા મુજબ શિક્ષણની ગુણવત્તામાં સુધારો થયો છે. કઈ સરકારને આવો દાવો કરવાનું મન…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૪: શિવાજી અને કંપની (૨)

દીપક ધોળકિયા ૧૬૬૩ના અંતમાં શિવાજી નાસિકની યાત્રાએ નીકળ્યા હોવાના સમાચાર વહેતા થયા. એ જ અરસામાં મોરોપંત ત્ર્યંબકે કેટલાક કિલ્લાઓ સર કરી લીધા હતા અને શિવાજી એમની પણ મુલાકાત લેવાના હતા. પણ યાત્રાનું બહાનું હતું. ખરેખર તો એમણે સૂરત પર છાપો…

ફિર દેખો યારોં : પહેલો નંબર મેળવી લીધા પછી શું?

– બીરેન કોઠારી આપણા આખા સમાજમાં એક બિમારી વ્યાપકપણે જોવા મળે છે, પણ તેને બિમારી નહીં, સ્વાસ્થ્યવર્ધક લક્ષણ ગણવામાં આવે છે. એ બિમારી એટલે ‘પહેલો નંબર’ અથવા ‘નંબર વન’નું લક્ષણ. પોતાનું રાજ્ય નંબર વન હોવાના વહેમથી માંડીને પોતાનું સંતાન પણ…

“વાંકે-વહમે” આપણા “બળ” કરતાં અનુભવીઓની લગાડીએ “કળ” !

હીરજી ભીંગરાડિયા ‘ બળ ’ અને ‘ કળ ’ એ બે શબ્દોમાં બોલ્યે ઝાઝો ફેર દેખાતો નથી. પણ બન્નેના વપરાશથી નિપજતાં પરિણામોમાં લાખ ગાડાનો ફેર હોય છે. કામ ખેતીનું હોય કે બીજું, એમાં શરીરશ્રમ એટલે કે બળ તો વાપરવું જ…

યૂં કિ સોચનેવાલી બાત : સોહામણો ચહેરો

– આરતી નાયર હું નાની હતી ત્યારે મોટાં થવાની મને હંમેશાં તાલાવેલી રહેતી. પરંતુ જેવી હું કિશોરાવસ્થામાં આવી તે સાથે મને મોટો ધક્કો લાગ્યો.મારી આસપાસની મારી ઉમરની ઘણી છોકરીઓની હાલત એવી જ હતી. જોકે એ બધીઓમાં ખીલનાં ક્ષેત્રે મારૂં સ્થાન…

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન: માર્કંડેય ઋષિ અને સૃષ્ટિનો અંત

– ચિરાગ પટેલ માર્કંડેય ઋષિનો ઉલ્લેખ મહાભારતના વનપર્વમાં પણ આવે છે. આપણે એ ઉલ્લેખને સમજવા પ્રયત્ન કરીએ. આ પર્વના અંગ્રેજી અનુવાદની લિંક: http://www.sacred-texts.com/hin/m03/m03187.htm અને http://books.google.com/books?id=gftTFPyi378C&dq=complete+idiot%27s+guide+to+hinduism&printsec=frontcover&source=bn&hl=en&ei=AiT8S7HbGYT78Aa8nMXtBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CDEQ6AEwBQ#v=onepage&q=markandey&f=false પર 13મુ પાનું. યુધિષ્ઠિર માર્કંડેય ઋષિની પ્રાર્થના કરી અભિવાદન કરે છે કે, તેઓ નારાયણ (પાણીમાં…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૧૩: શિવાજી અને કંપની (૧)

દીપક ધોળકિયા ઔરંગઝેબે હિંદુસ્તાનના ઘણા વિસ્તારો પર કબ્જો કરી લીધો હતો, પણ અંદરથી એનું સામ્રાજ્ય ખવાવા લાગ્યું હતું. આમાં છત્રપતિ શિવાજી મોગલ સામ્રાજ્ય માટે મોટા પડકાર રૂપ હતા. એમનો જન્મ ૧૬૩૦માં થયો. એમના પિતા પાસે છ કિલ્લા હતા પણ ઔરંગઝેબ…

ફિર દેખો યારોં : ‘દાલ’મિયા મેં કુછ કાલા હૈ?

– બીરેન કોઠારી આપણા દેશનાં ઐતિહાસિક સ્થળો જોવા-ફરવાનો જેને શોખ હશે તેઓ ‘આર્કિયોલોજિકલ સર્વે ઑફ ઈન્‍ડિયા’ (એ.એસ.આઈ.) ના ભૂરા રંગના પતરાથી પરિચીત હશે. જે તે સ્થળની માલિકી આ વિભાગની છે અને તેને નુકસાન પહોંચાડનારને અમુકતમુક સજા થશે એવી ચેતવણી લખેલું…