Category: વિવિધ વિષય પરના લેખો

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ : ૨૩ : ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : મોંટેગ્યૂ-ચેમ્સફૉર્ડ સુધારા

દીપક ધોળકિયા (આજના પ્રકરણની શરૂઆત ક્ષમાપ્રાર્થના સાથે. છેલ્લા ત્રણ હપ્તાથી બારડોલી વિશે સંકેત આપતો રહ્યો છું; આજે લખવાની શરૂઆત કરતાં જ ધ્યાનમાં આવ્યું કે બારડોલીને તો હજી એક દાયકો બાકી છે! આ દાયકો બહુ મહત્ત્વનો હતો, તેમ છતાં ભૂલનું પુનરાવર્તન…

ગઝલાવલોકન – ૧૯ – ગઝલમાં દ્રષ્ટાંત

સુરેશ જાની એક દ્રષ્ટાંત આપીએ એટલે વેદ , પુરાણ, ઉપનિષદ, કે ફિલસૂફીના થોથેથોથાં ચપટિકમાં સમજાવી દેવાય. એટલે જ તો કથાકારોનો ધંધો ચાલતો હોય છે! કોઈ પણ અઘરી વાત સમજાવવી હોય તો જીવનમાંથી એનું ઉદાહરણ આપો તો તરત સમજાઈ જાય .…

સમાજ દર્શનનો વિવેક : દીવાદાંડીવાળો

ગુણવત્તાસભર પાઠયપુસ્તકના નમૂના રૂપની ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ વાચનમાળાની સાતમી ચોપડીનો એક પાઠ ‘દીવાદાંડીવાળો’ અહીં જેમનો તેમ મૂકવામાં આવ્યો છે. ઘણાખરા વાચકોને ફરજપરસ્તીનું એ ઉદાહરણ યાદ પણ હશે. પાઠ વાંચવાથી, મૂળ 1941ની સાલમાં પ્રસિદ્ધ થયેલા એ પાઠયપુસ્તકની ૧૯૫૪માં સુધારેલી આવૃતિમાં વિદ્યાર્થીની કક્ષાને…

ચેલેન્‍જ.edu. :: અલ્લડ સંતાનોનો અણઘડ ઉછેર

– રણછોડ શાહ આજે માનવી અનેક પ્રકારની સમસ્યાઓથી ઘેરાઈ ગયો છે. એક બાજુ આર્થિક સમૃધ્ધિમાં અત્યંત વધારો થયો તો બીજી તરફ સંતાનો સંસ્કારોથી વિમુખ થતાં હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. આલિશાન બંગલાઓથી શહેરો અને ગામડાંઓ ફાટફાટ થઈ રહ્યા છે. ઘરડાઘર,…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ૨૨ : ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫: ૧૯૧૭ – રશિયાની સમાજવાદી ક્રાન્તિ – ભારતમાં આઝાદીની લડત પર પ્રભાવ

દીપક ધોળકિયા આમ તો આપણે ગાંધીજી સાથે ચંપારણથી બારડોલી જવાના હતા પરંતુ ખરેખર તો દેશની અંદરની ઘટનાઓના વિવરણને જરા વિરામ આપવાના તબક્કે પહોંચ્યા છીએ. કારણ કે વિશ્વની એક ઘટનાએ આપણી સંઘર્ષયાત્રાને વૈચારિક અને વ્યાવહારિક સ્તરે બહુ પ્રભાવિત કરી છે. એની…

ફિર દેખો યારોં – વાહન શેમાં વૃદ્ધિ કરે? પ્રદૂષણમાં, દંડની આવકમાં કે સુવિધામાં?

– બીરેન કોઠારી સોમવાર, ચોથી નવેમ્બરથી પાટનગર દિલ્હીમાં એકીબેકી પ્રથાનો પુન: અમલ શરૂ થયાના સમાચાર છે. આ પ્રથા અનુસાર મહિનાની એકી તારીખ હોય એ દિવસે નમ્બર પ્લેટનો આખરી અંક એકી ધરાવતાં ખાનગી વાહનો ચલાવી શકાશે અને બેકી તારીખ હોય એ…

વલદાની વાસરિકા : (૭૫) ‘સબ બંદરકે બ્યૌપારીઓ’ ની કોઈ અછત ખરી!

– વલીભાઈ મુસા મારા આજના લેખનું શીર્ષક એ મારા મૂળ અંગ્રેજી શીર્ષક “No scarcity of Jacks of all! નો ભાવાનુવાદ છે, એટલે શબ્દે શબ્દ મેળવી લેવાની કડાકૂટમાં પડતા નહિ! મારા વિષયમાં બદલાવ લાવવા તથા તમારું દિલ બહેલાવવા આજે હું તમારી…

હોસ્ટેલ યાત્રા – ૧

–  નિરંજન બુચ પાછી માંકડ મારવાની દવા ગોતો, કારણ કે માંકડો પાછા આવી રહ્યા છે. (કોઈ બંધબેસતી પાઘડી પહેરી ન લે!) ૧૯૬૦/૭૦ ના દાયકામાં માંકડોનો જબ્બર ત્રાસ હતો ને રાતના શાંતિથી કેમ સૂવું તે એક સમસ્યા હતી. માંકડ એક એવી…

વિમાસણ : ક્યાં સંઘર્ષ કરવો ? દેશમાં કે વિદેશમાં ?

સમીર ધોળકિયા આ ચર્ચા જે લોકો ગેરકાયદેસર વિદેશમાં જઈને વસવાનો સફળ-નિષ્ફળ પ્રયત્ન કરે છે તેમના માટે છે, જેઓ કાયદેસર રીતે વિદેશમાં વસ્યા હોય તેઓ અહીં રહ્યા હોત તો શું થયું હોત? એમણે પ્રગતિ કરી હોત કે નહિ? કોઈ પણ વ્યકિતની…