Category: વિવિધ વિષય પરના લેખો

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – પ્રકરણ ૩૬ – ૧૮૫૭ના અનામી વીરો

દીપક ધોળકિયા ૧૮૫૭નો વિદ્રોહ એવો વ્યાપક હતો કે એની બધી કથાઓ માત્ર સંબંધિત પ્રદેશોની બહાર નથી નીકળી. આખો સંકલિત ઇતિહાસ લખાય તેની બહુ જરૂર છે. તે સિવાય છૂટીછવાઈ ઘટનાઓ લોકજીભે ચડેલી હોય તે રૂપમાં મળે છે અથવા અંગ્રેજોએ તૈયાર કરેલા…

વલદાની વાસરિકા : (૭૦) – પગરખા પ્રક્ષેપાસ્ત્ર (મિસાઈલ) ઉપર એક ગંભીર નોંધ – ‘જવલ્લે’ જ આવા લેખ (૨)

– વલીભાઈ મુસા પ્રાચીન સંસ્કૃતિના આધારલેખો પગરખાં વિષેના ઘણા સંદર્ભો દર્શાવે છે. અસંખ્ય પુરાવાઓ એ સાબિત કરી આપે છે કે શા માટે અને કેવી રીતે આપણા પૂર્વકાલીન પૂર્વજોએ હાલમાં વપરાતાં પગરખાં જેવા વૈકલ્પિક ઉપાયો જેવા કે જાડાં અને મોટાં પાંદડાં…

વ્યંગિસ્તાન – કડવી તે ગોળીના ગુણ ન હોય કડવા

કિરણ જોશી બંદૂકની ગોળી કાનૂનની દેવીની જેમ આંધળી હોય છે. તે જોતી નથી કે તે ખાનારો નિર્દોષ છે કે દોષિત.-પ્રકારની સણસણતી વાત લખનારાઓ દવાની ગોળી વિષે આવી રોચક વાત શા માટે લખતા નથી! બાકી,ખાનારને તાત્કાલિક મોતના મુખમાં ધકેલી દેતી બંદૂકની…

ગઝલાવલોકન–૮ – હાલો મેળે

સુરેશ જાની હાલો રે હાલો મેળે જઈએમેળાનું નામ ના પાડો…(૨) તો સારું કે મારામાં મેળાની ભરતીમેળાને હોય નહીં મંદિરનું સરનામું મેળો તો મળવાની ધરતી..(૨)હાલો રે હાલો મેળે જઈએ મેળ વિણ મેળામાં છલકે અવાજ અને ભક્તિ તણાય જાણે ચીડમાં,માણસની જાત એના…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૩૫: ૧૮૫૭: જગદીશપુરના બાબુ કુંવરસિંહ (૨)

દીપક ધોળકિયા બાબુ કુંવરસિંહ જગદીશપુરના જમીનદાર હતા. ૨૫-૨૬ જુલાઈના દાનાપુરના વિદ્રોહ પછી સૌ એમને નેતા માનીને જ ચાલતા હતા, જો કે પોતે હજી એના માટે તૈયાર નહોતા. આમ પણ પોતે એંસી વર્ષના થઈ ગયા હતા. પરંતુ વિદ્રોહમાં જોડાવામાં એમને ઉંમર…

ફિર દેખો યારોં : ચૂંટણીના પરિણામ અંત નહીં, આરંભ હોય છે

બીરેન કોઠારી સડકનો રંગ સામાન્યત: ભૂખરો કે કાળો હોય છે, પણ આ લેખ આપ વાંચી રહ્યા હશો ત્યારે શહેરના મુખ્ય માર્ગોનો રંગ બદલાઈને લાલ કે ગુલાબી થઈ રહ્યો હશે. ચૂંટણીનાં પરિણામોને લઈને બધે ઉજવણીનો માહોલ હશે. ચૂંટણીમાં નહીં, પણ કોઈ…

ગઝલાવલોકન–૭ – ગઝલની ગુંજતી સરગમ

સુરેશ જાની ગઝલની ગુંજતી સરગમ, સરળ ભાષામાં કહી દઈએ, મુલાયમ મૌનનું રેશમ, સરળ ભાષામાં કહી દઈએ. પવનનું પોત દોર્યું છે, હજી હમણાં જ લહેરોએ, ચલો, આજે કોઈ મોસમ, સરળ ભાષામાં કહી દઈએ. સમય આવી ગયો છે, લાગણીને નામ દેવાનો, સંબંધો…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૩૪: ૧૮૫૭: બિહારમાં ઠેરઠેર વિદ્રોહ (૧)

દીપક ધોળકિયા ૧૮૫૭ના વિદ્રોહની વાત આવે છે ત્યારે બિહાર ભુલાઈ જતું હોય છે, પણ ખરું જોતાં બિહારની ભૂમિકા બહુ મહત્ત્વની રહી છે. ખરું જોતાં. કંપનીની જગ્યાએ બ્રિટનની સરકારને અધીન વસાહતી શાસન શરૂ થયું તે પછી પણ ૧૮૬૨ સુધી વિદ્રોહની આગ…

ફિર દેખો યારોં : મંટોનો કરીમદાદ યાદ આવવાનું કારણ શું?

બીરેન કોઠારી ખ્યાતનામ ઊર્દૂ વાર્તાકાર સઆદત હસન મંટોની એક વાર્તા ‘યઝીદ’ નામે છે. વિભાજન પછીના સમયગાળાની આ વાર્તા આમ સીધીસાદી છે. તેમાં કેન્‍દ્રસ્થાને વાત માનસિકતાની છે. કરીમદાદ નામનો એક સામાન્ય માણસ તેનો કથાનાયક છે, જે પોતાના પિતાને તેમ જ મિલકતને…