Category: વિવિધ વિષય પરના લેખો

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૮

– ચિરાગ પટેલ पू. ३.२२.१ (३२३) अव द्रप्सो अंशुमतीमतिष्ठदियानः कृष्णो दशभिः सहस्त्रैः। आवत्तमिन्द्रः शच्या धमन्तमप स्नीहितिं नृमणा अधद्राः॥ ત્વરિત દશ હજાર સૈનિકો સાથે આક્રમણ કરનારા, સંસારને દુઃખ આપનારા, અંશુમતી (યમુના) નદી પર વિદ્યમાન, કૃષ્ણ પર સર્વપ્રિય ઈન્દ્રે પ્રત્યાક્રમણ કરી શત્રુઓની…

ફિર દેખો યારોં : વિવિધતામાં એકતાનું વરવું ઉદાહરણ

– બીરેન કોઠારી ‘અફવા ફેલાવે એ દેશદ્રોહી.’ આવું સૂત્ર ક્યારેક જાહેર સ્થળોએ કે એસ.ટી.બસો પર લખાયેલું જોવા મળતું. એક સમય હતો કે અફવા મુખોપમુખ પ્રસરતી. ખાસ કરીને કોમી રમખાણોના સમયમાં અફવાઓનું બજાર એકદમ ગરમ રહેતું અને તેને કારણે જે તે…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧ :: ગુલામી :: પ્રકરણ ૨૧ – સિરાજુદ્દૌલા વિરુદ્ધ કાવતરું

દીપક ધોળકિયા સિરાજુદ્દૌલા ચિતપુરમાં એના પડાવ પર હુમલો કરવાના ક્લાઇવના પ્રયાસથી અંદરખાને હચમચી ગયો હતો. પરિણામે, એણે અંગ્રેજો સાથે પણ શાંતિ સમજૂતી કરી લીધી. એ મોગલ હકુમતે કંપનીને આપેલા અધિકારોનો એ વિરોધ કરતો હતો પણ હવે તેનાથીયે વધારે અધિકારો એણે…

સોરઠની સોડમ : ૨૮- ત્રાઠી હયણી (ભાગ ૧)

ડૉ. દિનેશ વૈષ્ણવ આ લેખ હું એકથી વધુ ભાગે લખીશ જેથી વાંચકો વિષયને સમજી સકે. બીજું, આ લેખમાં સોરઠની તળપદી ભાષા ઉપરાંત સાસણ વિસ્તારના ગર્યના માલધારીઓની ભાષાનો પણ સમાવેશ છે એટલે વાંચકોની સરળતા માટે મેં વાપરેલ માલધારી બાનીના કેટલા શબ્દો…

બાળપણની યાદોને જોડતાં જોડકણાં

–પૂર્વી મોદી મલકાણ મારા નાનપણને વિવિધ વાર્તાઓ, જોડકણાઓ, બાળ ગીતો, ઉખાણા, ખેલ ગીતો વગેરેથી સંવારવામાં ઢાંક ( ઉપલેટા ) ની સરકારી સ્કૂલમાં ભણાવતાં શ્રી જશુમતિબહેન કુરાણીનો મોટો ફાળો રહ્યો છે. આ નાનપણનાં કોઈક સમયે જ્યારે અમે ગપ્પીજીનાં ગપ્પાંનાં આ જોડકણાઓ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧ : : ગુલામી :: પ્રકરણ ૨૦ : કલકતા પાછું અંગ્રેજોના હાથમાં

દીપક ધોળકિયા બજ બજનો કિલ્લો ૧૭૫૬ની ૨૯મી ડિસેમ્બરની રાતે ક્લાઇવની સરદારી હેઠળની અંગ્રેજી ફોજે બજ બજના કિલ્લાનો કબજો લઈ લીધો. આમ તો સવારે છ વાગ્યાથી જ લડાઈ શરૂ થઈ ગઈ હતી અને સિરાજુદ્દૌલાને વફાદાર દળોએ કિલ્લાના બચાવ માટે જોરદાર તોપમારો…

ફિર દેખો યારોં : નરી આંખે જોયેલું પણ અર્ધસત્ય હોઈ શકે

– બીરેન કોઠારી એક શેરીમાં ટાબરિયાં ક્રિકેટ રમી રહ્યાં છે. એવામાં બાઈક પર હેલ્મેટધારી બે યુવકો આવે છે અને રમતાં ટાબરિયાંની આસપાસ બાઈક પર ચક્કર મારે છે. પાછલી સીટ પર બેઠેલો હેલ્મેટધારી અચાનક એક ટાબરિયાને ઊઠાવી લે છે અને બાઈક…

વિમાસણ : ૧૭ અને ૭૦નો સંઘર્ષ

– સમીર ધોળકિયા થોડા સમય પહેલા એક મિત્ર મળ્યા ત્યારે મેં ઔપચારિક રીતે પૂછ્યું ” કેમ છો ?” તો એમણે બહુ જ વિલક્ષણ જવાબ આપ્યો કે બધું બરાબર છે પણ તકલીફ ફક્ત ૧૭ અને ૭૦ના સંઘર્ષની છે. મેં કહ્યું કે…

મંજૂ ષા – ૧૩ – અસુરક્ષાનો ભાવ એક પ્રકારની કેદ છે

– વીનેશ અંતાણી હાઇસ્કૂલમાં ભણતો મહેશ વર્ગમાં અંગ્રેજીના શિક્ષકની હાજરી માત્રથી પોતાને અસુરક્ષિત અનુભવતો હતો. ખાસ કારણ પણ નહોતું. શિક્ષકનો અવાજ મહેશના મોટા કાકા જેવો હતો. મોટા કાકા મહેશને ઘરમાં કારણ વિના અપમાનિત કરતા. ક્યારેક થપ્પડ પણ મારતા. અંગ્રેજીના શિક્ષક…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧ – ગુલામી :: પ્રકરણ ૧૯ -:બ્લૅક હોલ

દીપક ધોળકિયા સિરાજુદ્દૌલાના ભયથીકલકતાની ફૅક્ટરીમાંથી બધાએ છૂટવાની કોશિશ કરી પરંતુ માત્ર ત્રણ જ જણ દૂર લાંગરેલાં જહાજ સુધી પહોંચી શક્યા. આ જહાજના સૈનિકો કાયર નીકળ્યા. એમણે ફૅક્ટરીને બચાવવા માટે કશા જ પ્રયત્ન નહોતા કર્યા. જે લોકોને સ્ત્રીઓ અને બાળકોને સલામત…