Category: વિવિધ વિષય પરના લેખો

વલદાની વાસરિકા : (૭૭) ટાઈમપાસ તરંગી પ્રશ્નોત્તરી

–વલીભાઈ મુસા પ્રશ્નો એ જ્ઞાનપ્રાપ્તિની ચાવી સમાન છે. ઘણા વૈજ્ઞાનિકોએ તેમના મગજમાં ઉદભવેલા પ્રશ્નોની પ્રેરણા વડે જ અવનવી શોધો કરી છે; ઉદાહરણ તરીકે આઈઝેક ન્યુટન અને સફરજન. તત્વચિંતકોએ પ્રશ્નોના સહારે જ આધ્યાત્મિક રહસ્યોને જાણ્યાં છે. વિદ્યાર્થીઓ પ્રશ્નોથી જ જ્ઞાન મેળવે…

સમયચક્ર : મકરસંક્રાંતિને પતંગબાજી સાથે વાસ્તવમાં કોઈ સંબંધ નથી

માવજી મહેશ્વરી મનુષ્ય ઊડી શકતો હોત તો ? આ કલ્પના રોચક જરુર લાગે છે. પરંતુ તે શક્ય નથી એ મનુષ્યને સદીઓ પહેલાં સમજાઈ ગયું હતું. ન ઊડી શકવાની મર્યાદામાંથી પતંગ અને વિમાનનું સર્જન થયું છે. માણસ શું છે ? તેના…

ચેલેન્‍જ.edu :: સંસ્થાના નામનું તત્ત્વદર્શન

રણછોડ શાહ શેક્‌સપિયરે એમ કહ્યું છે કે ‘નામમાં શું છે? (What is there in a name?) આ પ્રશ્નનો જેને જેવો લાગ્યો તેવો અર્થ કર્યો છે. પરંતુ જાહેર સંસ્થાઓ અને કંપનીઓના નામ અંગે વિચારણા થાય ત્યારે અનેક બાબતોની કાળજી લેવાવી જોઈએ.…

ફિર દેખો યારોં : પૈસાને પાણીની જેમ વાપરવાથી પણ પાણી ન ખરીદી શકાય

-બીરેન કોઠારી સમૃદ્ધિ હોય ત્યારે સંપત્તિનું યોગ્ય રોકાણ કરવાને બદલે તેને મનફાવે એમ ઊડાડી મારવી અને તંગી હોય ત્યારે રોદણાં રડવાની પ્રકૃતિ કેવળ વ્યક્તિગત જ નહીં, સામૂહિક, રાષ્ટ્રિય યા આંતરરાષ્ટ્રિય પણ હોઈ શકે છે. કુદરતી સંપદા અને નૈસર્ગિક સ્રોત બાબતે…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણઃ ૩૦: ક્રાન્તિકારીઓ (૩)

દીપક ધોળકિયા ક્રાન્તિકારી સંગઠન હિન્દુસ્તાન રીપબ્લિકન ઍસોસિએશન ચૌરીચૌરાની ઘટના પછી દેશમાં નિરાશા અને સુસ્તીનું વાતાવરણ છવાઈ ગયું હતું. આંદોલન બંધ રહેવાની ખરાબ અસરો દેખાતી હતી. પ્રજામાં જોશનું જે મોજું ઊછળતું હતું તે ઠંડું થવા લાગ્યું હતું. ખુદ કોંગ્રેસ પણ અવઢવમાં…

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૨૧

ચિરાગ પટેલ उ. ४.५.३ (८७१) रायः समुद्राँश्चतुरेस्मभ्यँसोम विश्वतः। आ पवस्व सहस्त्रिणः॥ (त्रित आप्त्य) હે સોમ! અમારી હજારો ઇચ્છાઓની પૂર્તિ માટે ઐશ્વર્યથી ભરપૂર ચારેય સમુદ્ર વગેરે સાધનો અમને હસ્તગત કરાવો. આ શ્લોકમાં “સહસ્ત્ર” શબ્દનો ઉલ્લેખ છે, જે ભારતમાં વેદિક કાળથી સુનિયોજિત…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : એક મંદિરની શોધમાં – ભાગ-૨

સુરેશ જાની ૬-૧-૨૦૨૦ના પ્રકાશિત થયેલ ભા-૧ના અનુસંધાને. આગળ આટલા મોટા તળાવમાં કયા કિનારે ઊતરવું? પણ ભોમિયો હોંશિયાર હતો.  તેણે કહ્યું – ” જો કોઈ મોટી જગ્યા હશે તો તેના લોકોએ તળાવમાંથી પાણી ત્યાં સુધી લઈ જવાની નીક કે નહેર બનાવી…

સમયચક્ર : કેલેન્ડર ( તારીખિયું ) ક્યારથી આવ્યું ?

માવજી મહેશ્વરી સમયના પરિપ્રેક્ષ્યમાં એક સેકન્ડની કિમત કેટલી મોટી હોઈ શકે એ જ્યારે કોઈ અવકાશયાનને ધરતી પરથી છોડવાનો હોય ત્યારે વૈજ્ઞાનિકને જ સમજાતી હોય છે. એક દિવસથી મહાયુગથી સુધીની કાલગણના કરનારા કરે છે. પરંતુ સામાન્ય માણસ માટે પોતાનો એક દિવસ,…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : એક મંદિરની શોધમાં – ભાગ-૧

સુરેશ જાની [ પુરાતત્વની એક સત્યકથા પર આધારિત ] શનિવારની એક સાંજે, જંગલમાંથી આવીને તે થાક ઊતારી રહ્યો હતો; અને ભેગા કરેલા અવનવી વનસ્પતિના નમૂના વિભાગવાર જુદા પાડી રહ્યો હતો. વિષુવવૃત્તીય વિસ્તારના એક દેશના એક તળાવની થોડે દક્ષિણે આવેલા એક…