Category: વિવિધ વિષય પરના લેખો

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૧૦: મુંબઈમાં ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની

દીપક ધોળકિયા પ્રકરણ ૬માં આપણે જોયું કે મિડલટન ૧૬૧૨માં સૂરત આવ્યો ત્યારે ત્યાં કંપનીની ફેક્ટરી પર મોગલ હાકેમે તાળાં મારી દીધાં હતાં. મિડલટન ત્યાંથી નીકળ્યો પણ રાતા સમુદ્રમાં એણે હિન્દુસ્તાની જહાજો લૂંટી લીધાં.તે પછી એ દાભોળ અને બીજાપુર ગયો. નજીકમાં…

“ખેતર-વાડી” આજીવિકાનું સાધન માત્ર નહીં, કર્મયોગનું મંદિર છે.

હીરજી ભીંગરાડિયા ‘હોડી’ એ માછીમારને મન આજીવિકાનું સાધન છે. એને એકલાં માછલાં પકડી માત્ર પેટિયું રળવાના ખપમાં લેવી, કે પછી તે ઉપરાંત એ જ હોડીમાં બેસી અફાટ સાગરના જલતરંગોના ઘેરા સૂરનું મધુર સંગીત પીતાં પીતાં સહેલગાહ પણ માણવી-શું કરવું તે…

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન: અથર્વશિર ઉપનિષદ

ચિરાગ પટેલ મેં 2018 માર્ચની 2જી તારીખે એક લેખ વાંચ્યો. એમાં સુવિખ્યાત વૈજ્ઞાનિક સ્ટિવન હૉકિંગે જણાવ્યું હતું કે, બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ થઈ એની પહેલા શું હતું એ તેઓ જાણે છે! એ લેખ આ લિન્ક પાર વાંચી શકાશે : https://www.livescience.com/61914-stephen-hawking-neil-degrasse-tyson-beginning-of-time.html) હૉકિંગના કહેવા…

ફિર દેખો યારોં : આ પણ વિકાસનો એક પ્રકાર છે! ભલે, રાજી ન થઈએ.

-બીરેન કોઠારી વર્તમાન ગુજરાત સરકાર દ્વારા વિધાનસભાની છેલ્લી ચૂંટણી દરમિયાન ‘હું છું ગુજરાત, હું છું વિકાસ’નું સૂત્ર વહેતું મૂકાયું. તેને પગલે ‘વિકાસ ગાંડો થયો છે’ની મજાક પણ પ્રચલિત બની. વિકાસની ખરેખરી વ્યાખ્યા શી એ બાબતે ભાગ્યે જ એકમત જોવા મળે.…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૯: કંપની ફડચામાં અને નવી કંપનીની રચના

દીપક ધોળકિયા રાજાની સંડોવણી સાથે ચાંચિયાગીરી! પોર્ટુગલ સાથેની સમજૂતીથી લાભ તો થયો જ હતો અને મૅથવૉલ્ડનો વિશ્વાસ સાચો પડે એમ લાગતું હતું. ૧૬૩૬ના ઍપ્રિલ મહિનાની છઠ્ઠી તારીખે મૅથવૉલ્ડ સુવાલી ગયો ત્યાં પાંચસો ટનનું જહાજ ફારસ, સિંધ અને મચિલીપટનમથી ગળી અને…

હું મહેક…… :: 2

હેલ્લો ! હું મહેક બિરજુબેન ગાંધી. આજે હું વૈજ્ઞાનીક ડૉ.ડગ્લાસની વાત લઈને આવી છું. ગયા અઠવાડિયે અમારા વિજ્ઞાનના બેને ડોકટર ડગ્લાસ વિષે ઘણી બધી વાતો બતાવી’તી. આ બધી વાતોમાંથી મને આ વાત બહુ ગમી ગઈ. “શોધ કોની ચૂહાની પૂછડીની કે…

ફિર દેખો યારોં : ભારતીયોના જનીનમાંથી જ્ઞાતિપ્રથા નાબૂદ થાય એવી શોધ ક્યારે?

–બીરેન કોઠારી કેલેન્‍ડરની રીતે જોઈએ તો આપણો દેશ એકવીસમી સદીના બીજા દાયકાના અંત તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. કાબેલ વિજ્ઞાની અને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ સ્વ. ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામે ‘ઈન્‍ડિયા વીઝન 2020’ નામે એક સપનું જોયું હતું. વિજ્ઞાની હતા એટલે એ…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ:::: ભાગ ૧: ગુલામી :::: પ્રકરણ ૮: દુકાળનાં વર્ષો

દીપક ધોળકિયા ૧૬૨૦માં કંપનીનો વેપાર ધમધોકાર ચાલી નીકળ્યો હતો. સૂરત એનું મુખ્ય કેન્દ્દ્ર હતું. સૂરતની ફૅક્ટરીના મુખ્ય અધિકારીને ‘પ્રેસિડન્ટ’નું પદ અપાયું હતું અને સૂરત પ્રેસીડન્સી હેઠળ મલબારથી માંડીને રાતા સમુદ્રનાં બધાં વેપારી કેન્દ્રોને મૂકવામાં આવ્યાં હતાં. એક પ્રેસીડન્ટ હેઠળ બસ્સો…

યૂં કિ સોચનેવાલી બાત : સામુહિક દુષ્કર્મ સંસ્કૃતિ

– આરતી નાયર આજકાલ સામુહિક દુષ્કર્મો વધારે થવાં લાગ્યાં છે એમ કહેવું કદાચ સાચું નથી. કદાચ એવું બની રહ્યું છે કે પ્રચાર માધ્યમોમાં તેમને છેલ્લા થોડાક દિવસોથી બહુ મહત્ત્વ મળી રહ્યું છે. ઘરે, કોઈ પણ જગ્યાએ એકઠા થતા સમુહમાં કે…

અવલોકન :: ચામાં આદુ, ત્રણ અવલોકન

સુરેશ જાની ૧) ફાટેલું દુધ અહીં દરરોજ ચા બનાવવાનું મારું કામ. અને મને તે ગમે પણ ખરું હોં!  આ અઢાર વર્ષમાં મારો હાથ પણ સારો એવો બેસી ગયો છે. કચરેલું આદુ અને ઈલાયચી વાળી ‘ સુરેશ ‘ બ્રાન્ડ ચા હું…