Category: વિવિધ વિષય પરના લેખો

ઠેકાણું : ઠગવા નગરિયા : સાહેબ, ઉસકા છોકરા ઔર જય હો

– અમિત જોશી આખું નામ દેવચંદભાઈ બી.મિસ્ત્રી પણ એમના પત્ની સહિત આખા ગામ માટે ‘મિસ્ત્રી સાહેબ’. વ્યાયામ,ચિત્ર અને ભૂગોળ જેવા અંત: અને બાહ્ય વિરોધાભાસી વિષય એમના તાબા હેઠળ. અલગ અલગ ગુજરાતી શાળાઓમાં ચાર ચોપડી ભણ્યા પછી હાઈસ્કુલના પ્રાયમરી વિભાગમાં પાંચમા…

ફિર દેખો યારોં : : કાયદા દ્વારા અંધશ્રદ્ધાને મનમાંથી મિટાવી શકાતી નથી

– બીરેન કોઠારી જેના બંધારણમાં લોકશાહીના પાયાનાં મૂલ્યો સમા સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને બંધુતાના સિદ્ધાંતો છે, એવા આપણા દેશને સ્વાતંત્ર્ય મળ્યાને સાત સાત દાયકા વીત્યા. આમ છતાં, એમ લાગે છે કે આપણા દેશમાં ત્રણ-ચાર સદીઓનો સમયગાળો સમાંતરે ચાલી રહ્યો છે. ડામરને…

શિક્ષણ ચેતના : એક વિદેશિની ભારતીય – ભગિની નિવેદિતા

– નિરુપમ છાયા લંડનમાં ઈ. સ. ૧૮૯૬ના નવેમ્બરના કડકડતા શિયાળાની એક સાંજ. વેસ્ટએન્ડમાં આવેલા એક મકાનના ખંડમાં ફાયરપ્લેસની આસપાસ અર્ધચંદ્રાકાર વર્તુળમાં ૧૫-૧૬ લોકો બેઠા છે. સૌમ્ય આકૃતિ, તેજસ્વી મુખમુદ્રા, કરુણાપૂર્ણ દૃષ્ટિ ધરાવતા, ઢીલા ભગવા રંગના ઝભ્ભામાં શોભતા એક ભારતીય સંન્યાસીને…

ફિર દેખો યારોં :: અદાલતના ચુકાદા પછી તો નાગરિકોની જવાબદારી શરૂ થાય છે.

– બીરેન કોઠારી ઓગષ્ટ મહિનાના આખરી સપ્તાહમાં કેટલાક સમાચારો એવા બન્યા કે જે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચામાં રહ્યા. યોગાનુયોગે આ સમાચારો એક યા બીજી રીતે અદાલત સાથે સંકળાયેલા હતા. સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા ‘ટ્રીપલ તલાક’ના ઈસ્લામી કાયદાને ગેરવાજબી ઠેરવતો ચુકાદો લગભગ સાર્વત્રિક…

સમાજે "બાવો"બનવું છે કે પછી…..

– આરતી નાયર નાનપણમાં ‘બાવાને બોલાવું?’, ‘બાવો તને ઉપાડી જશે’વાળી ધમકીઓ તો બધાંએ જ સાંભળી હશે અને લગભગ બધાંને યાદ પણ હશે. તોફાનમસ્તી કંઈ પણ કર્યાં હોય, બાવો બોલાવવાનો ડર અમોધ શસ્ત્ર પરવડતું. મજાની વાત તો એ લાગે છે કે…

ફિર દેખો યારોં :: અભિવ્યક્તિસ્વાતંત્ર્ય આપણને મળેલો અધિકાર છે, કોઈનો આપેલો નહીં.

– બીરેન કોઠારી ‘મારાં લખાણો તમને અસહ્ય લાગતાં હોય તો માનજો કે આ જમાનો જ અસહ્ય છે.’ ખ્યાતનામ ઊર્દૂ વાર્તાકાર સઆદત હસન મંટોએ પોતાની વાર્તાઓ બાબતે વખતોવખત થતા વિરોધ બાબતે આમ લખેલું. તેમની કેટલીક વાર્તાઓમાંના વર્ણનને અશ્લિલ ગણાવાયું હતું અને…

અનુભવ : વિવિધ ભાવોનું બંધન

પૂર્વી મોદી મલકાણ “Experience is what you get when you didn’t get what you wanted. And experience is often the most valuable thing you have to offer.”                                                                                                                                                                                                                                                                     Randy Pausch, The Last Lecture અનુભવ એટલે શું? શું ક્યારેય એ વિષે…

ફિર દેખો યારોં :: વૈજ્ઞાનિક અભિગમ પ્રત્યે ઉપેક્ષા ગેરલાભકર્તા જ નહીં, ગેરબંધારણીય પણ છે

-બીરેન કોઠારી વિજ્ઞાન, વિજ્ઞાની અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ સામાન્યપણે આપણા દેશમાં હાંસીપાત્ર બનતાં આવ્યાં છે. કોઈ પણ મુદ્દે જેને ફટકારી શકાય એવી હાથવગી ‘પંચિંગ બૅગ’ અથવા દેશી ઉપમા વાપરીને કહીએ તો રસ્તે પડેલા ગલૂડીયા જેવી તેની હાલત છે. જતુંઆવતું કોઈ પણ…

વિમાસણ : લાગણી અને તે પણ નિર્જીવ વસ્તુ માટે ?

–સમીર ધોળકિયા સમીર ધોળકિયા મૂળ ભુજના પણ પછી અમદાવાદી બની ગયા તેને આજે અર્ધી સદીથી પણ વધારે સમય થઈ ગયો! LICમાંથી નિવૃત્ત થયા પછી એમણે કશા જ નિર્ણય ન લેવાનો નિર્ણય કર્યા પછી પણ નિર્ણય કર્યો કે હવે કંઈ ન…

ફિર દેખો યારોં :: ટાગોર અને ગાલિબના શબ્દોમાં ફેરફાર સૂચવે છે આ મહાન શિક્ષણવિદ્‍

-બીરેન કોઠારી “જન્નત કી હકીકત હમેં માલૂમ હૈ લેકિન, દિલ કો ખુશ રખને કો ‘ગાલિબ’, યે ખયાલ અચ્છા હૈ.” “અરે! ગાલીબનો આટલો જાણીતો શેર તમે આમ ખોટી રીતે કેમ બોલો છો? ‘ખુશ રખને કો’ને બદલે ‘બહલાને કો’ આવે.” “હા. મને…