Category: ચિંતન લેખ

વાંચનમાંથી ટાંચણ – અમૂર્ત કળાનો પિતામહ

સુરેશ જાની ૧૮૬૬માં મોસ્કોમાં જન્મેલા વાસિલી કેન્ડિન્સ્કી (વાસ્યા)ની કાકીએ તે નવ વર્ષનો હતો ત્યારે, તેને એક કલર બોક્સ ભેટ આપ્યું અને તેને રંગ મેળવતાં શીખવ્યું. તેણે પહેલો જ હાથ અજમાવ્યો અને જાતજાતના અવાજ તેને સંભળાવા લાગ્યા! રંગ સાથેનો આ તેનો…

ગઝલાવલોકન – ૨૪: ઢોલ ધબૂક્યો આંગણિયે

સુરેશ જાની જાન ઉઘલવાનું ગીત. ઉલ્લાસનું ગીત. પગ થનગનતા નાચી ઉઠવા લાગે, તેવા ઢોલ ધબૂકવાનું ગીત. નવા સંબંધની શરૂઆતનું ગીત. ઢોલ ઢબુક્યો આંગણિયે ને, ગાજ્યું આખું ગામ; પિત્તળિયા લોટા માંજીને ચળક્યું આખું ગામ. ઢોલ ઢબુક્યો આંગણિયે…. બે હૈયાના દ્વાર ખુલ્યાની…

ગઝલાવલોકન–૨૩ : સામે નથી કોઈ

સુરેશ જાની સામે નથી કોઈ અને શરમાઈ રહ્યો છું, હું પોતે મને પોતાને દેખાઈ રહ્યો છું. આ મારો ખુલાસાઓથી ટેવાયેલો ચહેરો, ચૂપ રહું છું તો લાગે છે, કસમ ખાઈ રહ્યો છું. એક વાર મેં ફૂલો સમો દેખાવ કર્યો’તો, આ એની…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : ઉત્તર કોરિયાનો ખિસ્સાકાતરૂ

સુરેશ જાની ઉત્તર કોરિયાના પાટનગર પ્યોન્ગ્યાન્ગમાં પોલિસ ઓફિસરના પુત્ર તરીકે ૧૯૯૨માં જન્મેલો સુન્ગજુ લી આઠ વર્ષનો હતો ત્યારે, ત્રણ બેડરૂમના એપાર્ટમેન્ટમાં બહુ જ લાડકોડમાં ઉછરી રહ્યો હતો. ટીવી પરથી સતત પ્રચાર થઈ રહેલા દેશભક્તિ અને મુડીવાદને ધિક્કારતા સમાચારો અને માનાસિક…

ગઝલાવલોકન-૨૨, ગઝલમાં વ્યંગ

સુરેશ જાની વ્યંગ એટલે શું? એ શું સમજાવવું પડે? સૌને એ ગમતો હોય છે. એની મજા અનેરી હોય છે. એ આપોઆપ પ્રગટ થઈ જતો હોય છે. અહીં પ્રયત્ન છે – ગઝલો અને કવિતાઓમાં એ વપરાયો હોય તેવા શેર કે પદ…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : એક મંદિરની શોધમાં – ભાગ-૨

સુરેશ જાની ૬-૧-૨૦૨૦ના પ્રકાશિત થયેલ ભા-૧ના અનુસંધાને. આગળ આટલા મોટા તળાવમાં કયા કિનારે ઊતરવું? પણ ભોમિયો હોંશિયાર હતો.  તેણે કહ્યું – ” જો કોઈ મોટી જગ્યા હશે તો તેના લોકોએ તળાવમાંથી પાણી ત્યાં સુધી લઈ જવાની નીક કે નહેર બનાવી…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : એક મંદિરની શોધમાં – ભાગ-૧

સુરેશ જાની [ પુરાતત્વની એક સત્યકથા પર આધારિત ] શનિવારની એક સાંજે, જંગલમાંથી આવીને તે થાક ઊતારી રહ્યો હતો; અને ભેગા કરેલા અવનવી વનસ્પતિના નમૂના વિભાગવાર જુદા પાડી રહ્યો હતો. વિષુવવૃત્તીય વિસ્તારના એક દેશના એક તળાવની થોડે દક્ષિણે આવેલા એક…

ગઝલાવલોકન– ૨૦, કોણ માનશે?

સુરેશ જાની ગઝલમાં સમજ પડે કે ન પડે અથવા એમાં લેખક જે કહે , તે આપણે માનવા તૈયાર ન પણ હોઈએ. એ તો કવિકર્મ કહેવાય. એમાં સામાન્ય માણસને ગમ ન પણ પડે! પણ અહીં વાત એની નથી કરવાની. ‘કોણ માનશે?’…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : હાદઝા

વિશ્વ ઈતિહાસનું પુસ્તક વાંચવાની શરુઆત કરતાં, પહેલાં જ પ્રકરણમાં આદિમ માનવ – ખાસ કરીને પથ્થરયુગના માણસ વિશે જાણીને મને અત્યંત આશ્ચર્ય થયું હતું.  લગભગ પશુ કહી શકાય તેવી અવસ્થામાંથી માનવજાતે આ એકવીસમી સદી સુધીની યાત્રામાં કેટલી બધી હરણફાળો ભરી છે? …

ગઝલાવલોકન – ૧૯ – ગઝલમાં દ્રષ્ટાંત

સુરેશ જાની એક દ્રષ્ટાંત આપીએ એટલે વેદ , પુરાણ, ઉપનિષદ, કે ફિલસૂફીના થોથેથોથાં ચપટિકમાં સમજાવી દેવાય. એટલે જ તો કથાકારોનો ધંધો ચાલતો હોય છે! કોઈ પણ અઘરી વાત સમજાવવી હોય તો જીવનમાંથી એનું ઉદાહરણ આપો તો તરત સમજાઈ જાય .…