Category: ચિંતન લેખ

લુત્ફ – એ – શેર મણકો # ૧૧

– ભગવાન થાવરાણી ભોપાલી કહેવડાવવા વાળા ઘણા શાયરો છે. અસદ ભોપાલી, તાજ ભોપાલી, મંઝર ભોપાલી. એટલે સુધી કે જે મોહતરમાને આપણે માત્ર કવ્વાલીની મહારાણી તરીકે ઓળખીએ છીએ એ શકીલાબાનો ભોપાલી પણ અચ્છી-ખાસી ગઝલો કહેતા હતા. આવા એક ભોપાલી હતા કૈફ…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : પ્રતિકૂળમાંથી અનુકૂળ

સુરેશ જાની બાળપણથી જ તેની કેટલી બધી યશસ્વી કારકિર્દી હતી? કેટકેટલાં સપનાં હતાં? હા! ભુપેન્દ્ર ત્રિપાઠી બહુ તેજસ્વી વિદ્યાર્થી હતો. સુરતમાંથી એનું ભણતર શરૂ થયું પણ પિતાને મુખ્ય ઇન્કમ ટેક્સ કમિશ્નર તરીકે બઢતી મળતાં કુટુંબ સાથે એ કલકત્તા પહોંચી ગયો.…

લુત્ફ – એ–શેર : મણકો # ૧૦

– ભગવાન થાવરાણી અહમદ ફરાઝ પછી તુરંત પરવીન શાકિરની રચના આવે એ લાઝમી છે. લોકવાયકા એવી છે કે આ બન્ને એકબીજાની ખૂબ નિકટ હતાં. જોકે પરવીન શાકિર સ્વતંત્રપણે પણ ઉર્દૂ સાહિત્યમાં એક ઊંચું નામ છે. અકસ્માતમાં એ અકાળે અવસાન પામ્યા…

લુત્ફ–એ–શેર : મણકો # ૯

– ભગવાન થાવરાણી અહમદ  ‘ ફરાઝ ‘ આપણા યુગના બહુ મોટા ગજાના કવિ છે. પ્રેમ, વિરહ અને સંબંધો-વિષયક એમની સેંકડો ગઝલો બધા જ દિગ્ગજ ગઝલ-ગાયકોએ ગાઈ છે. એમના સર્જનનો વ્યાપ પણ એટલા વિશાળ ફલક ઉપર ફેલાયેલો છે કે એમના કોઈ…

લુત્ફ–એ–શેર : મણકો # ૮

– ભગવાન થાવરાણી જેમને જૂના હિંદી ફિલ્મ સંગીતમાં ઊંડો રસ છે એમણે કિશોર કુમારે ગાયેલું આ ગીત જરુર સાંભળ્યું હશે : મરને  કી  દુઆએં  ક્યોં  માંગું, જીને  કી  તમન્ના  કૌન  કરે યે દુનિયા હો યા વો દુનિયા, અબ ખ્વાહિશે –…

લુત્ફ–એ–શેર : મણકો # ૭

– ભગવાન થાવરાણી મને અત્યંત પસંદ શેરોની વાત હોય અને એમાં બશીર બદ્ર ન આવે એ અસંભવ છે. ખરેખર તો, ગાલિબ પછી અન્ય કોઈ શાયરના સૌથી વધુ શેરો કહેવતરુપ બની ચુક્યા હોય તો તે બશીર સાહેબ છે. દુર્ભાગ્યવશ આજે તેઓ…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : ભારતીય એડિસન

સુરેશ જાની ભારતીય અને એડિસનની જ ધરતી અમેરિકામાં! હા! ગુરતેજ સાંધુએ અમેરિકામાં આલ્બર્ટ આલ્વા એડિસન કરતાં ૩૦% વધારે પેટન્ટો હાંસલ કરી છે – ૧૩૪૦ પેટન્ટ [ એડિસનની પેટન્ટો – ૧૦૯૩] ૨૪, ઓક્ટોબર – ૧૯૬૦ ના રોજ લન્ડનમાં ભારતીય માબાપ સરજિત…

લુત્ફ–એ–શેર : મણકો # ૬

– ભગવાન થાવરાણી વોટ્સએપ અને ફેસબુકના આ યુગમાં જે રીતે, કોણ કયા દેશમાં રહે છે એનું કોઈ મહત્વ નથી રહ્યું, બિલકુલ એ જ રીતે શેરો-શાયરીના મામલામાં કયો શાયર હિંદુસ્તાનનો છે અને કયો પાકિસ્તાનનો, એનો કોઈ અર્થ નથી. સાચા ભાવકને એ…

ગઝલાવલોકન ૩૨ – આયનાની જેમ

સુરેશ જાની આયનાની જેમ હું તો ઊભી ‘તી ચૂપગયું મારામાં કોઇ જરા જોઇને ભાનનો તડાક દઇ તૂટી જાય કાચએના જોયાની વેળ એવી વાગેછુંદણાના મોર સાથે માંડું હું વાતમને એટલું તો એકલું રે લાગે આજ તો અભાવ જેવા અંધારે ઊભી છુંપડછાયો…

લુત્ફ – એ – શેર : મણકો # ૫

– ભગવાન થાવરાણી મોમિન ખાં  ‘ મોમિન ‘ ગાલિબના સમકાલીન હતા. કહે છે, એમના આ શેર પર ગાલિબે પોતાનું આખું દીવાન ન્યોછાવર કરવાની વાત કરી હતી : તુમ  મેરે  પાસ  હોતે  હો  ગોયા જબ  કોઈ  દૂસરા  નહીં  હોતા .. બહરહાલ,…