Category: ચિંતન લેખ

ગઝલાવલોકન – ૧૫ – સામે નથી કોઈ

સુરેશ જાની સામે નથી કોઈ અને શરમાઈ રહ્યો છું, હું પોતે મને પોતાને દેખાઈ રહ્યો છું. આ મારો ખુલાસાઓથી ટેવાયેલો ચહેરો, ચૂપ રહું છું તો લાગે છે, કસમ ખાઈ રહ્યો છું. એક વાર મેં ફૂલો સમો દેખાવ કર્યો’તો, આ એની…

ગઝલાવલોકન – ૧૪ – ગઝલમાં વિરોધાભાસ

સુરેશ જાની ઉપમા કે રૂપકથી ઊંધો ભાવ એટલે વિરોધાભાસ. એમાં સરખામણી હોય પણ ઊંધી! એકમેકથી વિરોધી બાબતો એક જ પદ કે શેરમાં રજૂ કરીને, કવિ અલગ જ રીતે પોતાની વાત કહેવા માંગે છે. અથવા વિરોધનો ભાવ વાપરીને કવિ મૂળ બાબતના…

ગઝલાવલોકન – ૧3 – જ્યાં જ્યાં નજર મારી ઠરે

સુરેશ જાની જ્યાં જ્યાં નજર મ્હારી ઠરે યાદી ભરી ત્યાં આપની, આંસુ મહીં એ આંખથી યાદી ઝરે છે આપની! માશૂકોના ગાલની લાલી મહીં લાલી, અને જ્યાં જ્યાં ચમન જ્યાં જ્યાં ગુલો ત્યાં ત્યાં નિશાની આપની! જોઉં અહીં ત્યાં આવતી દરિયાવની…

ગઝલાવલોકન – ૧૨ – ગઝલમાં સજીવારોપણ

સુરેશ જાની ગઝલ કે ગીતમાં ઉપમા કે રૂપક ઉમેરવાં , એ કવિ પાસે કલ્પના માંગી લે છે. પણ સજીવારોપણ માટે તો કલ્પનાથી ઘણી વધારે માવજત જરૂરી બની જાય છે. નિર્જીવ ચીજમાં જાન રોપી દેવા માટે એક માતાના જેવી કુશળતા આવશ્યક…

ગઝલાવલોકન – ૧૧ – ગઝલમાં ગઝલ

સુરેશ જાની ગઝલમાં ગઝલ ! અહીં કોઈ વિશિષ્ઠ અર્થ અભિપ્રેત નથી, માત્ર ગઝલોના એવા શેર ગોતવા પ્રયાસ છે , જેમાં શેરનો એક શબ્દ ‘ગઝલ’ હોય. ૧) ગઝલની ગૂંજતી સરગમ સરળ ભાષામાં કહી દઈએ. મુલાયમ મૌનનું રેશમ, સરળ ભાષામાં કહી દઈએ.…

ગઝલાવલોકન -૧૦ – માનવીનો મિજાજ

સુરેશ જાની મેલું ઘેલું મકાન તો આપો !ઘૂળ જેવુંય ધાન તો આપો. સાવ જૂઠું શું કામ બોલો છો,કોક સાચી જબાન તો આપો. થોડો ઝાઝો હિસાબ તો આપો !ખોટો સાચો જવાબ તો આપો ! બાગમાં ભાગ છે અમારો પણ,એક વાસી ગુલાબ…

ગઝલાવલોકન–૯ – અતિશયોક્તિ

સુરેશ જાની ઉપમા, ઉત્પ્રેક્ષા, રૂપક ની વાત કરી અને તરત અતિશયોક્તિ યાદ આવી ગઈ. કવિ આત્મા એના પ્રિય પાત્રની સરખામણી બીજી કોઈ ચીજ સાથે કરતાં કરતાં એટલો તો ભાવાવેશમાં આવી જાય છે કે, એ સીમા ઓળંગી અતિરેક કરી બેસે છે!…

ગઝલાવલોકન–૮ – હાલો મેળે

સુરેશ જાની હાલો રે હાલો મેળે જઈએમેળાનું નામ ના પાડો…(૨) તો સારું કે મારામાં મેળાની ભરતીમેળાને હોય નહીં મંદિરનું સરનામું મેળો તો મળવાની ધરતી..(૨)હાલો રે હાલો મેળે જઈએ મેળ વિણ મેળામાં છલકે અવાજ અને ભક્તિ તણાય જાણે ચીડમાં,માણસની જાત એના…

ગઝલાવલોકન–૭ – ગઝલની ગુંજતી સરગમ

સુરેશ જાની ગઝલની ગુંજતી સરગમ, સરળ ભાષામાં કહી દઈએ, મુલાયમ મૌનનું રેશમ, સરળ ભાષામાં કહી દઈએ. પવનનું પોત દોર્યું છે, હજી હમણાં જ લહેરોએ, ચલો, આજે કોઈ મોસમ, સરળ ભાષામાં કહી દઈએ. સમય આવી ગયો છે, લાગણીને નામ દેવાનો, સંબંધો…

ગઝલાવલોકન -૬ – ગઝલમાં ઉપમા/ રૂપક

સુરેશ જાની ગુજરાતી ગઝલમાં મૃગજળ – ઝાંઝવાંની ઉપમાનો અતિરેક થઈ ગયો છે. ‘ઝાંઝવાનાં જળ ક્યાં ક્યાં ઝળક્યાં?’ – એની યાદી બનાવીએ તો દસ બાર પાનાં તો સહેજે ભરાઈ જાય. જાણેકે, ગુજરાતી કવિઓને બીજી કોઈ ઉપમા સૂઝતી જ નથી! પણ છેક…