Category: વિવિધ વિષય પરના લેખો

વલદાની વાસરિકા : (૬૩) ગુમાવી દો અને જિંદગીભર ઝંખ્યા કરો!

-વલીભાઈ મુસા મારો આજનો આર્ટિકલ મારા અગાઉના ‘No honor in honor killing!’ (ગૌરવ હત્યામાં કોઈ ગૌરવ નથી!) સાથે સંપૂર્ણપણે નહિ, પણ મારી આ પ્રસ્તાવના ભાગ સાથે અમુક અંશે સંકળાએલ છે. મોટા ભાગના ગુજરાતી વાચકોએ ઝવેરચંદ કાલીદાસ મેઘાણીને વાંચ્યા હશે કે…

‘પાલક’ પ્રત્યે આવો પ્રેમ તો ‘ગો-વંશ’ જ વહાવી શકે ને !

હીરજી ભીંગરાડિયા સરકસમાં વાઘ-સિંહ જેવા ખુંખાર પ્રાણીઓને એનો રીંગમાસ્ટર કહે તેમ હુકમ પાલન કરતા અને હાથી જેવા મહાકાય પ્રાણીને ટેબલ પર ચડી, પાછલા બે પગ પર ઊભો થઈ, સુંઢ અને આગલા બે પગથી સલામી દેતા કરી દેવાય છે. પણ એ…

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : પ્રણવ અને ચાર મૂળભૂત બળ

– ચિરાગ પટેલ નારદપરિવ્રાજક ઉપનિષદમાં વિવિધ શ્લોકના સમૂહને ઉપદેશ તરીકે પ્રસ્તુત કર્યાં છે. એમાંથી આઠમા ઉપદેશમાં કંઈક એવું કહેવાયું છે, જે આધુનિક વિજ્ઞાન અને વિશેષતઃ ક્વૉન્ટમ ભૌતિકશાસ્ત્રમાં, લગભગ 100-150 વર્ષો પહેલાં આપણે પ્રથમવાર જાણ્યું! સહુપ્રથમ આઠમા ઉપદેશના એ શ્લોક અને…

મંજૂ ષા : ૧૭.. શબ્દોની ગરિમામાં જ માનવગૌરવ

– વીનેશ અંતાણી સાહિત્યના વારસાને સાચવીને સમૃદ્ધ કરવાના શુભ હેતુ સાથે બીજી ઓક્ટોબર ૧૯૭૪, ગાંધીજીના જન્મદિવસે, કોલકત્તામાં ‘ભારતીય ભાષા પરિષદ’ની સ્થાપના કરવામાં આવી. પહેલી માર્ચ ૧૯૭૫ના રોજ બંગાળી ભાષાના સુપ્રસિદ્ધ સર્જક પ્રેમેન્દ્ર મિત્રાએ કવિ ઉમાશંકર જોશી અને મહાદેવી વર્મા જેવાં…

કર્ણ કૃષ્ણ સંવાદ

નિરંજન મહેતા મહાભારતમાં કર્ણ અને કૃષ્ણનો એક સંવાદ (કાલ્પનિક?) અંગ્રેજીમાં વાંચ્યો હતો. તેનો ભાવાનુવાદ. કર્ણએ કૃષ્ણને પૂછ્યું કે મારી માતાએ જન્મતા જ મારો ત્યાગ કર્યો હતો. હું એક અનૌરસ બાળક તરીકે જન્મ્યો તેમાં મારો શું વાંક? આને કારણે હું ક્ષત્રિય…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ ભાગ ર : આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ પ્રકરણ ૭: પહેલો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ દક્ષિણ ભારતમાં? (૩)

દીપક ધોળકિયા આપણે વીર પાંડ્ય કટ્ટબોમ્મન સાથે કલેક્ટર જૅક્સને કરેલા ખરાબ વર્તાવથી વાત શરૂ કરીએ કારણ કે એનું મહત્ત્વ છે. રામનાડના કલેક્ટર કૉલિન જૅક્સનને પોલીગારો પાસેથી ખંડણી વસૂલવાની જવાબદારી સોંપાઈ હતી. ૧૭૯૮ના સપ્ટેમ્બરમાં ક્ટ્ટબોમ્મનના પંજાલમકુરિચિમાંથી ખંડણીની રકમ ઓછી આવી. એણે…

ફિર દેખો યારોં : અંધેરી નગરીના કાનૂનો અભ્યાસક્રમમાં આવે?

–બીરેન કોઠારી ‘અહીં કાનૂનીવ્યવસ્થા સુચારૂ ઢબે ગોઠવાયેલી છે. તમામ સત્તા કેન્‍દ્રિત હોય છે, તેથી અન્ય કોઈની દખલઅંદાજીને માટે અવકાશ રહેતો નથી. કાનૂન સત્તાધીશ દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, અને તેના ભંગ બદલ યોગ્ય દંડ પણ તે જ નક્કી કરે છે. શાસનતંત્ર…

રોજિંદી ભેટ

નિરંજન મહેતા તમને ખબર છે કે તમારી પાસે એક એવું બેંક ખાતું છે જેમાં રોજ સવારે રૂ. ૬૪,૮૦૦ જમા થાય છે? શરત એ કે તમારે તે રકમ તે જ દિવસે વાપરવી પડે કારણ ન વપરાયેલી રકમ મધરાતે રહેતી નથી અને…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ:: ભાગ ર :: આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: પ્રકરણ ૬ : પહેલો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ દક્ષિણ ભારતમાં? (૨)

દીપક ધોળકિયા અંગ્રેજ કંપનીનું મૂળ લક્ષ્ય પૈસા કમાવાનું હતું. આના માટે કોઈ પણ સાધન એમના માટે અપવિત્ર નહોતું. બે રજવાડાં વચ્ચેના ઝઘડામાં માથું મારવું અને પછી કબજો જમાવી લેવો, ખાસ કરીને નાણાના સ્રોત પોતાના હાથમાં લઈ લેવા – જમીન મહેસૂલ…