Category: વિવિધ વિષય પરના લેખો

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણ : ૩૨: ક્રાન્તિકારીઓ (૫)

દીપક ધોળકિયા સાઇમન કમિશન આપણે સૉંડર્સની હત્યાની વાત તો વાંચી લીધી અને એ પણ વાંચ્યું કે લાલા લાજપત રાય સાઇમન કમિશનના વિરોધમાં એક સરઘસની આગેવાની લઈને ચાલતા હતા તે વખતે એમના પર લાઠીનો પ્રહાર થયો અને તે પછી એ થોડા…

ફિર દેખો યારોં : ખાક કો બૂત, ઔર બૂત કો દેવતા કરતા હૈ…

– બીરેન કોઠારી “અહીંથી સ્ટેશન જવું હોય તો કયા રસ્તે જવાશે?” “જુઓ, અહીંથી આમ વળો, પછી સહેજ આગળ વધશો એટલે એક હાથમાં ચોપડી પકડેલા ચશ્માવાળા કાકાનું બાવલું આવશે. એમનો બીજો હાથ ઊંચો થયેલો છે. એ હાથ જે દિશામાં છે એ…

ગઝલાવલોકન-૨૨, ગઝલમાં વ્યંગ

સુરેશ જાની વ્યંગ એટલે શું? એ શું સમજાવવું પડે? સૌને એ ગમતો હોય છે. એની મજા અનેરી હોય છે. એ આપોઆપ પ્રગટ થઈ જતો હોય છે. અહીં પ્રયત્ન છે – ગઝલો અને કવિતાઓમાં એ વપરાયો હોય તેવા શેર કે પદ…

સમયચક્ર : ભૂકંપ અવિરત ચાલતી એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે

કચ્છમાં આવેલા વિનાશક ભૂકંપને બે દાયકા થવામાં માત્ર બે વર્ષ બાકી છે. ત્યારે આ વિનાશક પ્રક્રિયાના સત્ય વિશે જાણી લેવું જરુરી છે. વિનાશ સર્જતી આ કુદરતી પ્રક્રિયાને પાપ કે પૂણ્ય સાથે કંઈ લાગતું વળગતું નથી. માણસની સમજવાની ક્ષમતાને આંચકો આપતું…

સમાજ દર્શનનો વિવેક : મુહમ્મદ યુનુસનું વાણોતરું – ૧

કિશોરચંદ્ર ઠાકર (“ગરીબી એ આપણને દિગ્મુઢ કરવા માટેના આંકડા નથી, કે નથી નાઝીઓની શ્રમછાવણી જેમાં લોકોને તેઓ મૃત્યુ પામે ત્યાં સુધી સડવા દેવાય” – મુહમ્મદ યુનુસ ) વર્ષો પહેલાં આપણા દેશના નાણા રાજ્યમંત્રી જનાર્દન પૂજારીએ ગરીબ જરૂરિયાતમંદોને રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકોમાંથી ધીરાણ…

“ભૂખલાડ” ઉત્પાદનમાં પડાવે “આડ” !

હીરજી ભીંગરાડિયા મોટી ઉંમરે દીકરો થયો હોય એટલે મા-બાપે એનો- ખાટલેથી પાટલે અને પાટલેથી ખાટલે – હથેળીમાં ઉછેર કર્યો હોય. “બાળક છે ને ! કાલ સવારે મોટો થઇ જશે, એટલે બધું આપમેળે સમજતો થઇ જશે” માની તેની જાતેજાતની માગણીઓ પૂરી…

ફિર દેખો યારોં : ઉંઘતા ભલે ન જાગે, જાગતા જાગે તોય ઘણું!

– બીરેન કોઠારી આફ્રિકાનાં અભયારણ્યમાં મુક્તપણે વિહરતાં જંગલી પશુઓને જોઈને પ્રવાસીને શરૂઆતમાં નવાઈ લાગે, રોમાંચ થાય, સહેજ ભય લાગે, પણ પછી ધીમે ધીમે તેનાથી એવા ટેવાઈ જવાય કે આ બધા ભાવથી પર થઈ જવાય. તેની સરખામણીએ આપણા દેશમાં રસ્તે રખડતાં…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણ : ૩૧ : ક્રાન્તિકારીઓ (૪)

દીપક ધોળકિયા ૧૯૨૮નું વર્ષ આવતાં સુધીમાં દેશમાં સંઘર્ષ માટેનું ચિત્ર વધારે સ્પષ્ટ થવા લાગ્યું હતું. એક તો, ૧૯૨૦થી જ કોંગ્રેસનું પોત બદલી ગયું હતું. ગરમ કે નરમ, બન્ને જૂથોના નેતાઓ લોકમાન્ય તિલક કે ગોપાલ કૃષ્ણ ગોખલે તો બહુ પહેલાં જ…

વલદાની વાસરિકા : (૭૭) ટાઈમપાસ તરંગી પ્રશ્નોત્તરી

–વલીભાઈ મુસા પ્રશ્નો એ જ્ઞાનપ્રાપ્તિની ચાવી સમાન છે. ઘણા વૈજ્ઞાનિકોએ તેમના મગજમાં ઉદભવેલા પ્રશ્નોની પ્રેરણા વડે જ અવનવી શોધો કરી છે; ઉદાહરણ તરીકે આઈઝેક ન્યુટન અને સફરજન. તત્વચિંતકોએ પ્રશ્નોના સહારે જ આધ્યાત્મિક રહસ્યોને જાણ્યાં છે. વિદ્યાર્થીઓ પ્રશ્નોથી જ જ્ઞાન મેળવે…

સમયચક્ર : મકરસંક્રાંતિને પતંગબાજી સાથે વાસ્તવમાં કોઈ સંબંધ નથી

માવજી મહેશ્વરી મનુષ્ય ઊડી શકતો હોત તો ? આ કલ્પના રોચક જરુર લાગે છે. પરંતુ તે શક્ય નથી એ મનુષ્યને સદીઓ પહેલાં સમજાઈ ગયું હતું. ન ઊડી શકવાની મર્યાદામાંથી પતંગ અને વિમાનનું સર્જન થયું છે. માણસ શું છે ? તેના…