Category: વિજ્ઞાન અને ગણિત

Science સમાચાર (૩૨)

દીપક ધોળકિયા (૧) આદિમ માછલીએ કરી ચાલવાની ક્રિયાની શરૂઆત ‘લિટલ સ્કેટ’ ( લ્યૂકોરેજા એરિનેસિયા) એક આદિમ માછલી છે. એના જીન અને જ્ઞાનતંતુઓ સ્તનપાયી જીવોના જીન અને જ્ઞાનતંતુઓ જેવા જ છે. એટલે કે આપણે જેમ ચાળી શકીએ છીએ તેમ એ પણ…

સાયન્સ ફેર : કૃત્રિમ લાઈટનો વધુ પડતો ઉપયોગ ટાળવો પડશે.

જ્વલંત નાયક મેટ્રોપોલીટન શહેરોમાં તો માર્ગો પર લાગેલી ઝળાહળા નિયોન લાઈટ્સને કારણે રોજ રાત્રે સૂરજની ગેરહાજરીમાં કોઈક નવા જ પ્રકારનો દિવસ ‘ઉગ્યો’ હોવાની પ્રતીતિ થાય છે. છેલ્લી બે સદીઓ દરમિયાન કૃત્રિમ અજવાળું એટલી હદે ફેલાઈ ગયું છે કે પૃથ્વી ગ્રહ…

સુક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિ : (૧૧): બેક્ટેરીયા/જીવાણુઓ

–પીયૂષ મ. પંડ્યા વાઈરસ/ વિષાણુઓને વિશે કેટલીક રસપ્રદ વાતો જાણ્યા પછી આપણે સુક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિના અન્ય સભ્યોની ઓળખ કેળવવાની શરુઆત કરીએ. હવે જે સુક્ષ્મ જીવોનો પરિચય કરવાનો છે તે આ સુક્ષ્મ સજીવ સૃષ્ટિનો અભ્યાસ કરતા વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા સૌથી વધુ પ્રમાણમાં…

વિશ્વનાં મહારહસ્યો : ૨ : આપણું આ બ્રહ્માંડ કેટલું વિશાળ હશે?

ડૉ. પંકજ જોશી         સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. પંકજ જોશીની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં શરૂ થયેલી શ્રેણી ‘વિશ્વનાં મહારહસ્યો’નો ૨૧-૧-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ બીજો મણકો સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી…

વિજ્ઞાન જગત : રામાનુજનને કોણે બનાવ્યા રામાનુજન

ડૉ. જે.જે. રાવલ     સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે       સાભાર- સૌજન્યઃ ૨૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૮ની જન્મભૂમિ -પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં ડૉ. જે જે. રાવલની નિયમિત શ્રેણી ‘વિજ્ઞાન જગતમાં પ્રકાશિત…

Science સમાચાર (૩૧)

દીપક ધોળકિયા (૧) ભારતમાં મરઘીને ઍન્ટીબાયોટિક્સનો વધારેપડતો ડોઝ અપાતો હોવાનો આક્ષેપ ‘ગાર્ડિયન’ સમાચારપત્રના સમાચાર મુજબ ભારતથી આયાત મરઘાંને ઍન્ટીબાયોટિક્સનો બહુ મોટો ડોઝ અપાય છે, કે જેથી એ બીમાર ન પડે.બ્યૂરો ઑફ ઇન્વેસ્ટીગેટિવ જર્નાલિઝમના એક રિપોર્ટમાં કહ્યું છે કે બહુ જ…

પરિસરનો પડકાર :: ૦૮ :: જૈવિક વિવિધતા (બાયો-ડાઈવર્સિટી) : ૦૨

ચંદ્રશેખર પંડ્યા કહેવાય છે ને કે જીવનમાં કૈંક ભિન્નતા હોય તો જ જીવવાની મજા આવે. એકવિધતા હમેશા કંટાળાજનક સાબિત થાય છે. આપણે તો સવાર સાંજ એક સરખી વાનગી પણ ભોજનમાં લેતા નથી. વળી, ભોજનને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માટે વિવિધ પ્રકારના મસાલા/તેજાનાનો…

સાયન્સ ફેર : આર્કિયોલોજીસ્ટને પણ ઘણી વાર બગાસું ખાતા પતાસું મળી જાય છે!

જ્વલંત નાયક પૂરેપૂરા ખંતથી મંડી પડો, તો કોઈક વાર એવી અનોખી વસ્તુ મળી આવે, જેના વિષે સ્વપ્ને ય વિચાર્યું ન હોય. દાખલા તરીકે, તમે પાણીની શોધમાં ભટકતા હો અને હજારો વર્ષ જુનું કોઈ અસ્થિ મળી આવે તો? જરા માંડીને વાત…

Science સમાચાર (૩૦)

દીપક ધોળકિયા (૧) હડપ્પા અને વૈદિક સંસ્કૃતિ પર દુકાળોની અસર ગયા વર્ષના ડિસેમ્બરની ૩જીના ‘સાયન્સ ઍડવાન્સ’ મૅગેઝિનમાં એક અભ્યાસ લેખ પ્રકાશિત થયો છે, તેમાં દુકાળના લાંબા ગાળાઓને હડપ્પા તેમ જ વૈદિક સંસ્કૃતિઓના વિઘટન અને નવી સંસ્કૃતિઓના ઉત્થાન સાથેનો સંબંધ દર્શાવ્યો…