Category: વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર :: ‘ઇકોલોજીકલ આર્માગેડન’માં જીતવા માટે બિનજરૂરી લાઈટ્સ ‘સ્વિચ ઓફ’ કરો!

જ્વલંત નાયક હાશ, દિવાળી પૂરી થઇ! આ નિમિત્તે ‘હાશ’નો ઉદગાર એટલા માટે ઉપયુક્ત ગણાય, કારણકે છેલ્લા કેટલાક દિવસોની એકધારી દોડધામ, ઉજવણી, આનંદ અને રોશનીની ચકાચૌંધ પછી આપણા બધાના શરીરને અત્યારે થોડું રિલેક્સ ફીલ થતું હશે! એમાંય જો તમે ઝાકમઝોળથી દૂર…

Science સમાચાર ૫૧

દીપક ધોળકિયા (૧) ભારતમાં દસ વર્ષમાં બમણાં સિઝેરિયન ઑપરેશનો થયાં. ભારતમાં ૨૦૦૫-૦૬ અને ૨૦૧૫-૧૬ વચ્ચે પ્રસૂતિ માટેનાં સીઝેરિયન ઑપરેશનોની સંખ્યા બમણી થઈ ગઈ. પહેલાં દ એકસોમાંથી નવ કેસોમાં ‘સી-સેક્શન’ કરવું પડતું, ૨૦૧૫-૧૬માં આ સંખ્યા વધીને ૧૮.૫ ટકા થઈ ગઈ. લૅન્સેટ…

સાયન્સ ફેર :: ફટાકડા : પાબંદીને બદલે ‘પાયરોટેકનોલોજી’ પર ધ્યાન આપવાની જરૂર !

જ્વલંત નાયક ફટાકડા ફોડવા જોઈએ કે નહિ, એ વિષે દર દિવાળીએ વાદવિવાદ ચાલતો રહે છે. આ વર્ષે પણ કોર્ટ દ્વારા ફટાકડા ફોડવા માટે ચોક્કસ સમય નિયત કરાયો છે. ફટાકડા ફોડવા કે નહિ એ બાબતનો તટસ્થ ઉત્તર એ હોઈ શકે, કે…

પરિસરનો પડકાર : ૧૬ : ભારતના જંગલોમાં એન્ટીલોપ્સ (Antelopes)

ચંદ્રશેખર પંડ્યા મિત્રો, ગયા બંને લેખમાં આપણે ભારતના જંગલોમાં મળી આવતાં હરણોની વિવિધ પ્રજાતિઓ વિષે જાણ્યું. પ્રસ્તુત લેખમાં, હરણ જેવાં જ દેખાતા એક અન્ય તૃણભક્ષી (ઘાસ અને પાંદડાઓ ખાતા) પ્રાણી વિષે માહિતી મેળવશું. આ પ્રાણીઓને એન્ટીલોપ અગર તો ગેઝલ કહેવામાં…

સાયન્સ ફેર :: લો, ચીનવાળા હવે ‘ચાઈનીઝ ચંદ્ર’ પણ બનાવશે!

જ્વલંત નાયક ચાઈનીઝ આઇટમ્સ તકલાદી હોવાને કારણે એના માટે કહેવાય છે કે ‘ચલે તો ચાંદ તક, નહિ તો શામ તક!’ પણ હવે આ ઉક્તિમાં ચાંદ કયો… અસલી કે ચાઈનીઝ, એનું ય સ્પષ્ટીકરણ કરવું પડશે, કેમકે ચીન હવે પોતાની માલિકીનો એક…

Science સમાચાર ૫૦

દીપક ધોળકિયા (૧) ચિમ્પાન્ઝીઓ ભોજન વખતે મિત્રોને ટાળતા નથી! જર્મનીના લીપ્ઝિગમાં મૅક્સ પ્લૅંક ઇંસ્ટીટ્યૂટ ફૉર ઇવૉલ્યુશનરી બાયોલૉજીની એક સંશોધક ટીમે આઇવરી કોસ્ટના તાઈ નૅશનલ પાર્કમાં ચિમ્પાન્ઝીઓની વર્તણૂકનો અભ્યાસ કરીને કહ્યું છે કે એમને કોઈ શિકાર કે મોટા પ્રમાણમાં મધ કે…

સાયન્સ ફેર :: સોલાર પાવર : તેજને કાબૂમાં રાખવાની મથામણ બહુ મોંઘી છે!

જ્વલંત નાયક આ વખતે શ્રાદ્ધ પક્ષમાં સૂરજદાદાએ ઉનાળા જેવી જ ગરમી વરસાવી! નવરાત્રીના દાંડિયા રમે એ પહેલા જ ગુજરાતીઓ બિચારા પરસેવે રેબઝેબ થઇ ગયા. એવો વિચાર ચોક્કસ આવે કે સૂરજ આપણા ઉપર આમ ગરમી કરે, એના કરતા કંઈક કામ લાગતો…

સુક્ષ્મ જીવોની સ્રૂષ્ટિ (૧૭)…. બેક્ટેરીયા/જીવાણુ

– પીયૂષ મ. પંડ્યા ગઈ કડીમાં આપણે એ જાણ્યું કે બેક્ટેરીયામાં મુખ્યત્વે અલિંગી પ્રજનન જોવા મળે છે. તે ઉપરાંત વિશિષ્ટ સંજોગોમાં લિંગી પ્રજનન પણ થઈ શકે છે અને થતું રહે છે. અહીં એ વિશે વિગતવાર વાત કરીએ. સૌ પ્રથમ આપણે…

Science સમાચાર ૪૯

દીપક ધોળકિયા (૧) સયૂઝ નિષ્ફળ; અવકાશયાત્રીઓ સહીસલામત ગયા ગુરુવારે કઝાખસ્તાનના બાઇકાનૂર કૉસ્મોડ્રોમ પર એક મોટો અકસ્માત થયો. નાસાના નિક હેગ અને રસ્કૉસ્મોસ(રશિયાની અવકાશી સંસ્થા)ના અલેક્સેઈ ઑફ્ચિનિનને લઈને એક અવકાશી કૅપ્સ્યૂલ ઇંટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન સાથે જોડાવા માટે નીકળી પણ એનું બૂસ્ટર…

વિશ્વના રહસ્યો : ૧૩ : માનવ મસ્તિષ્ક કેવી રીતે કામ કરે છે?

ડૉ.પંકજ જોશી સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. પંકજ જોશીની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં શરૂ થયેલી શ્રેણી ‘વિશ્વનાં મહારહસ્યો’નો ૨૨-૦૪-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ  મણકો સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે