Category: વિજ્ઞાન અને ગણિત

સુક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિ (૧૪). બેક્ટેરીયા/જીવાણુઓ

– પીયૂષ મ. પંડ્યા આપણે ગઈ કડીમાં જાણ્યું કે મનુષ્યશરીર સાથે બેક્ટેરિયાનો વિશિષ્ટ નાતો રહેલો છે. આજે એ વિશે વધુ વાત કરીએ. એક તંદુરસ્ત એવા પુખ્ત વયના સરાસરી કદના માણસનું શરીર લગભગ ૧૦૧૩ એટલે કે એક ઉપર તેર મીંડાં ચડાવીએ…

બ્રહ્માંડ વિજ્ઞાનના વિદ્વાન : ડૉ જયંત નારળીકર

ભારતના પ્રખ્યાત ગણિતશાસ્ત્રી, આપણા ગુજરાતના ગૌરવ સમા આજીવન શિક્ષક અને ગાંધીવાદી ડૉ. પી. સી. વૈદ્ય (પ્રહ્‍લાદ ચૂનીલાલ વૈદ્ય)નો ૧૦૦મો જન્મદિન ૨૩મી મે ૨૦૧૮ના રોજ આવે છે. એમણે આઇન્સ્ટાઇનનાં સમીકરણોને સરળ બનાવવા માટે ગણિતમાં આગવી રીત શોધી કાઢી, જે ‘Vaidya Metrics’…

Science સમાચાર (૩૭)

દીપક ધોળકિયા ૧. ધૂમ્રપાન સમુદ્રના આરોગ્ય માટે હાનિકારક છે. indiawaterportal.org પર સબિતા કૌશલ/Sabita Kaushal નો એક મહત્ત્વનો લેખ પ્રકાશિત થયો છે (૨૫.૪.૨૦૧૮). ધૂમ્રપાન આપણા આરોગ્યને તો નુકસાન કરે જ છે, પરંતુ એનાં ઠૂંઠાં (Butts) સમુદ્રને પણ નુકસાન કરે છે. સમુદ્રકિનારે…

વિજ્ઞાન જગત : ક્રાંતિકારી વાહન-વ્યવહાર હાયપર-લૂપ શું તે ભવિષ્યમાં વાસ્તવિકતા બની શકશે ?

ડૉ. જે.જે. રાવલ     સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. જે. જે. રાવલની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં નિયમિતપણે પ્રકાશિત થતી શ્રેણી ‘વિજ્ઞાન જગત’માં  ૨૯-૪-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ લેખ સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે

સાયન્સ ફેર : મગજની ઉત્ક્રાંતિ માત્ર થોડા મહિનાઓમાં જ થઇ જાય તો?!

જ્વલંત નાયક શરૂઆતમાં તો માનવનો પૂર્વજ વાનર હતો, જે આજના માનવ જેવી કોઈ ખાસિયત ધરાવતો નહોતો. પરંતુ ઉત્ક્રાંતિની સાથે માનવ વિકસતો ગયો, બુદ્ધિમતા વિકસતી ગઈ. આ બધું હજારો વર્ષોના સમયગાળા દરમિયાન બન્યું છે. આ બદલાવને સમજવા માટે નૃવંશશાસ્ત્રીઓ (એન્થ્રોપોલોજીસ્ટ) અને…

Science સમાચાર (૩૬)

દીપક ધોળકિયા (૧) લિવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ માટે નવી રીત લિવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવું હોય તો પહેલાં તો ડૉનરના લિવરને કોલ્ડ સ્ટોરેજમાં રાખવું પડે. પરંતુ, હવે એને શરીરના તાપમાને જ રાખવાની નવી રીત શોધાઈ છે. લિવરને થીજવી દેવાથી એની પેશીઓ સારી નથી રહેતી…

વિશ્વના રહસ્યો : ૫ : જીવન એટલે શું?

ડૉ. પંકજ જોશી     સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. પંકજ જોશીની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં શરૂ થયેલી શ્રેણી ‘વિશ્વનાં મહારહસ્યો’નો ૧૧-૨-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ બીજો મણકો સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે

સાયન્સ ફેર : ભવિષ્યનો માનવ હોંશિયાર હશે કે સાવ ડોબો?!

જ્વલંત નાયક ધારો કે તમે તમારા દાદાજી સાથે માર્કેટમાં ઘઉંની ખરીદી માટે જાવ છો. ઘઉંનો ભાવ જો ૩૫ રૂપિયે કિલો હોય અને તમારે ૭ કિલો ઘઉં જોઈતા હોય તો તમારે વેપારીને કેટલા રૂપિયા આપવાના થાય? આ પ્રશ્નનો જવાબ મેળવવા તમે…

સુક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિ (૧૩). બેક્ટેરીયા/જીવાણુઓ

–પીયૂષ મ. પંડ્યા છેલ્લી બે કડીઓમાં બેક્ટેરિયાનો પ્રારંભિક પરિચય મેળવ્યા પછી આજની કડીમાં આપણે આ સુક્ષ્માધિસુક્ષ્મ સજીવ હસ્તીઓનો આપણા એટલે કે માનવજીવન ઉપર શો પ્રભાવ છે એ બાબતે વાત કરીએ. આટલું વાંચતાં જ હસવું આવી જાય એ સ્વાભાવિક છે. છેલ્લાં…

વિશ્વના મહારહસ્યો – ૪ – શું બ્રહ્માંડમાં જીવન હશે?

ડૉ. પંકજ જોશી     સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. પંકજ જોશીની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં શરૂ થયેલી શ્રેણી ‘વિશ્વનાં મહારહસ્યો’નો ૪-૨-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ બીજો મણકો સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે