Category: વિજ્ઞાન અને ગણિત

સાયન્સ ફેર :: ડેટા સાયન્સ : નોલેજ ઇઝ પાવર… અને "ડેટા ઇઝ ધી નોલેજ"!

જ્વલંત નાયક ગુજરાત ઇલેક્શન વખતે જાતજાતની આંકડેબાજી સમાચારો-સોશિયલ મીડિયામાં આવતી રહી. અને સોશિયલ મીડિયામાં દરેક ભળતી-સળતી ચીજવસ્તુઓને આધારકાર્ડ સાથે ‘લિંક’ કરાવવાની સૂચનાઓ આપતી રમૂજો પણ ફરતી રહી. ઈલેકશનની આંકડાબાજી અને બેંક એકાઉન્ટ્સના આધારકાર્ડ લિંક-અપ્સ વચ્ચે શું સામ્ય છે, ખબર છે?…

Science સમાચાર (૨૮)

૨૦૧૮ના વર્ષના આગમન નિમિત્તે સૌ વાચકોને શુભેચ્છાઓ દીપક દોળકિયા ૧) સ્થૂળતા અસ્થિમજ્જાના કોશોને નુકસાન કરે છે. Obesity and Bone Marrow ‘જર્નલ ઑફ એક્સ્પેરીમેન્ટલ મૅડીસિન’માં પ્રકાશિત થયેલા એક લેખમાં સ્થૂળતાની બોન મૅરો પર શી અસર પડે છે તે દેખાડ્યું છે. જો…

સુક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિ : (૯): રસીઓનો ઇતિહાસ વિજ્ઞાન

–પીયૂષ મ. પંડ્યા આપણે ગયા હપ્તામાં જાણ્યું કે નોંધાયેલા ઇતિહાસમાં સૌ પ્રથમ વાર એડ્વર્ડ જેનર નામના ચિકિત્સકે રોગ થાય તે પહેલાં જ એની સામે શરીરને રક્ષિત બનાવી દેવા માટેનો કિમિયો સને ૧૭૯૬માં શોધ્યો હતો. શીતળાનો રોગ એ જમાનામાં દુનીયાભરમાં સમયસમયે…

Science સમાચાર (૨૭)

દીપક દોળકિયા (૧) ઍક્યુપંક્ચરથી કૅન્સરની પીડામાં રાહત સ્તનના કૅન્સરની દર્દીઓને એક્યુપંક્ચરથી પીડામાં બહુ રાહત મળતી હોવાનું જણાયું છે. કૅન્સરના નિષ્ણાતોએ અમેરિકામાં જુદાં જુદાં ૧૧ સેન્ટરોમાં ૨૨૬ સ્ત્રીઓ પર પ્રયોગ કરીને ટેક્સાસમાં આ મહિનાની સાતમીએ યોજાયેલા પરિસંવાદમાં પોતાનાં તારણો રજૂ કર્યાં…

સાયન્સ ફેર :: પૃથ્વીના પટ પર વસતા જીવો પૈકી સૌથી હોશિયાર કોણ?!

જ્વલંત નાયક જીવસૃષ્ટિમાં ઘણા બધા પ્રાણીઓ એવા છે જે વિવિધ ક્રિયાઓ કરવા માટે માનવીની જેમ જ પોતાનું મગજ વાપરે છે. જેમ કે રોજિંદા જીવનમાં આવતી મુશ્કેલીઓને પહોંચી વળવા માટે નવા રસ્તાઓ શોધવા, આસપાસની પરિસ્થિતિ વિષે જાગરુક રહેવું, બીજા સજીવો પ્રત્યે…

પરિસરનો પડકાર ૦૬ : ભારતની વનસંપદા [૦૨]

ભારતની વનસંપદા ૦૨ વનોન્મૂલન: (જંગલોનો નાશ; Deforestation) ચંદ્રશેખર પંડ્યા ગયા અંકમાં આપણે ભારતના જંગલોની ઉપયોગિતા વિષે વાત કરી હતી. જંગલ એ એક વિરલ પ્રકારની પર્યાવરણ પ્રણાલી છે જેની વિવિધ-લક્ષી સેવાઓનો સીધો અથવા આડકતરો લાભ સમગ્ર માનવજાતિ અને અન્ય સજીવો અનાદિકાળથી…

Science સમાચાર (૨૬)

દીપક ધોળકિયા ૧) રુમેટૉઇડ આર્થરાઇટિસને રોકવામાં વિટામિન Dની મહત્ત્વની ભૂમિકા રુમેટૉઇડ આર્થરાઇટિસને રોકવા માટે વિટામિન Dનું સ્તર જાળવી રાખવાનું જરૂરી છે.બર્મિંગહામ યુનિવર્સિટીના સંશોધકો આ તારણ પર પહોંચ્યા છે. એમનું બીજું મહત્ત્વનું તારણ એ છે કે રોગગ્રસ્ત પેશીમાંથી લીધેલા કોશોનું બંધારણ…

સાયન્સ ફેર :: ચીન ગમે તે ભોગે અમેરિકન જાસૂસી રોકશે!

જ્વલંત નાયક આપણે માટે જે માત્ર ‘સુવાક્ય’ છે, વિસ્તારવાદી ચીન માટે એ વાત વિદેશનીતિ અને સંરક્ષણનીતિનો મુખ્ય હિસ્સો છે! દુનિયાના દરેક દેશોના પ્રમુખો અને વડાઓ વાતોના ગમે તેવા વડા કરે, પણ ખરું પૂછો તો આજની તારીખે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોમાં ‘જિસકી…

Science સમાચાર (૨૫)

  દીપક ધોળકિયા (૧) કચ્છમાંથી મળ્યું જુરાસિક સમયની મત્સ્યઘરોળીનું અશ્મિ કચ્છમાં ભુજથી ૩૦ કિલોમીટરે આવેલા લોડાઈ ગામ પાસેની કાસની ટેકરીઓમાંથી ૧૫ કરોડ વર્ષ જૂનું મત્સ્યઘરોળીનું અશ્મિ મળી આવ્યું છે. આ અશ્મિ દેખાડે છે કે આ પ્રદેશ ગોંડવાના લૅન્ડ તરીકે ઓળખાતા…