Category: વિજ્ઞાન અને ગણિત

Science સમાચાર (૨૯)

દીપક ધોળકિયા સૌથી મોટો નવો પ્રાઇમ નંબર! હવે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો પ્રાઇમ નંબર મળ્યો છે. પ્રાઇમ નંબર એટલે એવી સંખ્યા કે જેને માત્ર એક અથવા એ જ રકમથી ભાગવાથી એ નિઃશેષ રહે. તે સિવાય એમાં શેષ વધ્યા કરે. દાખલા…

પરિસરનો પડકાર : ૦૭ : જૈવિક વિવિધતા (બાયો ડાયવર્સિટી) – ૦૧

ચંદ્રશેખર પંડ્યા પૃથ્વી ઉપર આવેલી પ્રાણીઓ, વનસ્પતિઓ અને અન્ય સજીવોની ભિન્ન ભિન્ન જાતિઓ, પ્રજાતિઓ અને તેમની વિવિધતામાં રહેલી પરિવર્તનશીલતાને જૈવિક વિવિધતા કહેવામાં આવે છે. યુનાઇટેડ નેશન્સ એન્વાયરમેન્ટ પ્રોગ્રામ (યુ.એન.ઈ.પી.) દ્વારા આપવામાં આવેલ એક વ્યાખ્યા પ્રમાણે જૈવિક વિવિધતા એ જાતિ, પ્રજાતિ…

સાયન્સ ફેર :: ડેટા સાયન્સ : નોલેજ ઇઝ પાવર… અને "ડેટા ઇઝ ધી નોલેજ"!

જ્વલંત નાયક ગુજરાત ઇલેક્શન વખતે જાતજાતની આંકડેબાજી સમાચારો-સોશિયલ મીડિયામાં આવતી રહી. અને સોશિયલ મીડિયામાં દરેક ભળતી-સળતી ચીજવસ્તુઓને આધારકાર્ડ સાથે ‘લિંક’ કરાવવાની સૂચનાઓ આપતી રમૂજો પણ ફરતી રહી. ઈલેકશનની આંકડાબાજી અને બેંક એકાઉન્ટ્સના આધારકાર્ડ લિંક-અપ્સ વચ્ચે શું સામ્ય છે, ખબર છે?…

વિજ્ઞાન જગત : કૃત્રિમ બુધ્ધિમતા – શાપ કે વરદાન

ડૉ. જે.જે. રાવલ   ૨૪-૧૨-૨૦૧૭ના જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં ડૉ. જે જે જે રાવલની નિયમિત કટાર ‘વિજ્ઞાન જગત’માંથી સાભાર

Science સમાચાર (૨૮)

૨૦૧૮ના વર્ષના આગમન નિમિત્તે સૌ વાચકોને શુભેચ્છાઓ દીપક દોળકિયા ૧) સ્થૂળતા અસ્થિમજ્જાના કોશોને નુકસાન કરે છે. Obesity and Bone Marrow ‘જર્નલ ઑફ એક્સ્પેરીમેન્ટલ મૅડીસિન’માં પ્રકાશિત થયેલા એક લેખમાં સ્થૂળતાની બોન મૅરો પર શી અસર પડે છે તે દેખાડ્યું છે. જો…

Science સમાચાર (૨૭)

દીપક દોળકિયા (૧) ઍક્યુપંક્ચરથી કૅન્સરની પીડામાં રાહત સ્તનના કૅન્સરની દર્દીઓને એક્યુપંક્ચરથી પીડામાં બહુ રાહત મળતી હોવાનું જણાયું છે. કૅન્સરના નિષ્ણાતોએ અમેરિકામાં જુદાં જુદાં ૧૧ સેન્ટરોમાં ૨૨૬ સ્ત્રીઓ પર પ્રયોગ કરીને ટેક્સાસમાં આ મહિનાની સાતમીએ યોજાયેલા પરિસંવાદમાં પોતાનાં તારણો રજૂ કર્યાં…

સુક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિ : (૯): રસીઓનો ઇતિહાસ વિજ્ઞાન

–પીયૂષ મ. પંડ્યા આપણે ગયા હપ્તામાં જાણ્યું કે નોંધાયેલા ઇતિહાસમાં સૌ પ્રથમ વાર એડ્વર્ડ જેનર નામના ચિકિત્સકે રોગ થાય તે પહેલાં જ એની સામે શરીરને રક્ષિત બનાવી દેવા માટેનો કિમિયો સને ૧૭૯૬માં શોધ્યો હતો. શીતળાનો રોગ એ જમાનામાં દુનીયાભરમાં સમયસમયે…

સાયન્સ ફેર :: પૃથ્વીના પટ પર વસતા જીવો પૈકી સૌથી હોશિયાર કોણ?!

જ્વલંત નાયક જીવસૃષ્ટિમાં ઘણા બધા પ્રાણીઓ એવા છે જે વિવિધ ક્રિયાઓ કરવા માટે માનવીની જેમ જ પોતાનું મગજ વાપરે છે. જેમ કે રોજિંદા જીવનમાં આવતી મુશ્કેલીઓને પહોંચી વળવા માટે નવા રસ્તાઓ શોધવા, આસપાસની પરિસ્થિતિ વિષે જાગરુક રહેવું, બીજા સજીવો પ્રત્યે…

સાયન્સ ફેર :: ચીન ગમે તે ભોગે અમેરિકન જાસૂસી રોકશે!

જ્વલંત નાયક આપણે માટે જે માત્ર ‘સુવાક્ય’ છે, વિસ્તારવાદી ચીન માટે એ વાત વિદેશનીતિ અને સંરક્ષણનીતિનો મુખ્ય હિસ્સો છે! દુનિયાના દરેક દેશોના પ્રમુખો અને વડાઓ વાતોના ગમે તેવા વડા કરે, પણ ખરું પૂછો તો આજની તારીખે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતોમાં ‘જિસકી…

પરિસરનો પડકાર ૦૬ : ભારતની વનસંપદા [૦૨]

ભારતની વનસંપદા ૦૨ વનોન્મૂલન: (જંગલોનો નાશ; Deforestation) ચંદ્રશેખર પંડ્યા ગયા અંકમાં આપણે ભારતના જંગલોની ઉપયોગિતા વિષે વાત કરી હતી. જંગલ એ એક વિરલ પ્રકારની પર્યાવરણ પ્રણાલી છે જેની વિવિધ-લક્ષી સેવાઓનો સીધો અથવા આડકતરો લાભ સમગ્ર માનવજાતિ અને અન્ય સજીવો અનાદિકાળથી…