Category: વિજ્ઞાન અને ગણિત

સુક્ષ્મ જીવોની સ્રૂષ્ટિ (૧૭)…. બેક્ટેરીયા/જીવાણુ

– પીયૂષ મ. પંડ્યા ગઈ કડીમાં આપણે એ જાણ્યું કે બેક્ટેરીયામાં મુખ્યત્વે અલિંગી પ્રજનન જોવા મળે છે. તે ઉપરાંત વિશિષ્ટ સંજોગોમાં લિંગી પ્રજનન પણ થઈ શકે છે અને થતું રહે છે. અહીં એ વિશે વિગતવાર વાત કરીએ. સૌ પ્રથમ આપણે…

Science સમાચાર ૪૯

દીપક ધોળકિયા (૧) સયૂઝ નિષ્ફળ; અવકાશયાત્રીઓ સહીસલામત ગયા ગુરુવારે કઝાખસ્તાનના બાઇકાનૂર કૉસ્મોડ્રોમ પર એક મોટો અકસ્માત થયો. નાસાના નિક હેગ અને રસ્કૉસ્મોસ(રશિયાની અવકાશી સંસ્થા)ના અલેક્સેઈ ઑફ્ચિનિનને લઈને એક અવકાશી કૅપ્સ્યૂલ ઇંટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન સાથે જોડાવા માટે નીકળી પણ એનું બૂસ્ટર…

વિશ્વના રહસ્યો : ૧૩ : માનવ મસ્તિષ્ક કેવી રીતે કામ કરે છે?

ડૉ.પંકજ જોશી સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. પંકજ જોશીની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં શરૂ થયેલી શ્રેણી ‘વિશ્વનાં મહારહસ્યો’નો ૨૨-૦૪-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ  મણકો સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે

સાયન્સ ફેર : :: હાથી : આ ‘લીવીંગ લિજન્ડ’ને બચાવી લેવો જોઈએ!

જ્વલંત નાયક હજૂ હંમણાં જ ગણેશોત્સવ પૂરો થયો. ગણેશજી એવા દેવ છે જે દરેકને વહાલા છે. શા માટે આપણે ગણેશજીને આટલું ચાહીએ છીએ? ધાર્મિક-સાત્વિક કારણો તો ખરા જ, પરંતુ કદાચ એમનો આગવો દેખાવ પણ આકર્ષણનું મોટું કારણ છે. હાથીનું મસ્તક,…

Science સમાચાર ૪૮

દીપક ધોળકિયા (૧) પાણીમાં પગ નાખ્યો અને…. આંધ્ર પ્રદેશની ગૂથીકોંડા ગુફામાં બાયોસ્પેલોયોલૉજિસ્ટ ( ગુફાઓના બાયોલોજિસ્ટ) શાહબુદ્દીન શેખ જીવાત શોધતા હતા. એમને અચાનક લાગ્યું કે એમના પગ પર કોઈ જીવડું ચડ્યું છે. એને ખંખેરી નાખવા માટે એમણે પાણીમાં પગ ડુબાડ્યો. પાણી…

પરિસરનો પડકાર ૧૫ : ભારતમાં મળી આવતાં હરણ [૨]

ચંદ્રશેખર પંડ્યા પ્રિય વાચક, ગયા લેખમાં આપણે ભારતના જંગલોમાં મળી આવતા હરણોની કુલ ૯ પ્રજાતિઓ પૈકી પાંચ પ્રજાતિઓ વિષે માહિતગાર થયા. ચિતલ અથવા સ્પોટેડ ડિયર, સાબર અથવા તો સાંભર, બારાસિંઘા અથવા સ્વામ્પ ડિયર, ડાન્સીંગ અથવા થામીન અથવા તો બ્રો એંટલર્ડ…

સાયન્સ ફેર : રામન સ્પેકટ્રોસ્કોપી : લોહીના ડાઘા કાતિલની ઉંમર કહેશે!

જ્વલંત નાયક જૂની હિન્દી ફિલ્મોમાં કોઈ આધેડ વયનો શાતિર વિલન હીરોની ગેરહાજરીમાં એકાદ ચરિત્ર અભિનેતા સાથે ઝપાઝપી કરી, એને ખંજર મારીને નાસી જતો. થોડી જ વારમાં દેવ આનંદ, રાજકુમાર કે ધર્મેન્દ્ર જેવા હીરોની એન્ટ્રી થતી અને કંઈ પણ સમજ્યા-મૂક્યા વિના…

વિશ્વના રહસ્યો : ૧૨ : તારાઓનું ભવિષ્ય

ડૉ.પંકજ જોશી સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. પંકજ જોશીની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં શરૂ થયેલી શ્રેણી ‘વિશ્વનાં મહારહસ્યો’નો ૧૫-૦૪-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ  મણકો સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે

Science સમાચાર ૪૭

દીપક ધોળકિયા (૧) રેસાદાર આહાર મગજ માટે પણ લાભકારક સસ્તન જીવોની ઉંમર વધતાં એમના મગજમાં માઇક્રોગ્લિયા નામના ઇમ્યૂન કોશો કાયમ સૂઝેલા રહે છે. આ સ્થિતિમાં એમાંથી એક એવું રસાયણ પેદા થાય છે જેની પરખ શક્તિ અને ચાલક શક્તિ પર ખરાબ…

સાયન્સ ફેર : શું તમારા ફોટોઝ સારા નથી આવતા? …તો તમે ‘બિમાર’ છો!

જ્વલંત નાયક મિત્રોને મળવાથી માંડીને બિમાર સેલીબ્રીટીની ખબર કાઢવા સુધીના દરેક કાર્ય પાછળનું ચાલકબળ એક જ હોય છે – સેલ્ફી પાડીને સોશિયલ મિડીયા પર અપલોડ કરવી! ફેસબુક, સ્નેપચેટ કે ઇન્સ્ટાગ્રામ જેવી નેટવર્કિંગ સાઈટ્સ ખોલીને જુઓ તો એવું લાગે કે જાણે…