Category: ફિલ્મ સંગીતની સફર

ફિલ્મીગીતો અને શહેર

નિરંજન મહેતા જુદા જુદા વિષય પર હિન્દી ફિલ્મોના ગીતો રચાયા છે જેમાં એવા પણ ગીતો છે જે જુદા જુદા શહેરોના નામને સાંકળીને રચાયા છે. સૌ પ્રથમ યાદ આવે લગભગ ૭૦ વર્ષ પહેલાનું ૧૯૪૯ની ફિલ્મ ‘પતંગા’નું આ ગીત જે આજે પણ…

હસરત જયપુરી રચિત (શંકર)જયકિશનનાં વિસારે પડેલાં ગીતો

સંકલન અને રજૂઆત : અશોક વૈષ્ણવ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં જયકિશન (જયકિશન ડાહ્યાભાઈ પંચાલ, ૪ નવેમ્બર, ૧૯૨૯ – ૧૨ સ્પ્ટેમ્બર, ૧૯૭૧) અને હસરત જયપુરી (ઈક઼બાલ હુસૈન, ૧૫ એપ્રિલ, ૧૯૨૨ – ૧૭ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૯૯)ની અવસાન તિથિઓ આવે છે. શંકર જયકિશન અને શૈલેન્દ્ર –…

એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ – ૬ – સ્ત્રી સ્વરનાં સૉલો ગીતનું યુગલ કે કોરસ વર્ઝન [૧]

સંકલન અને રજૂઆત: અશોક વૈષ્ણવ ફિલ્મનાં એક સૉલો ગીતને એ જ ફિલ્મમાં સૉલો, અથવા યુગલ કે એવાં કોઈ બીજાં સ્વરૂપે પ્રયોજવામાં બહુ વિવિધ પ્રકારના પ્રયોગો થતા રહ્યા છે. આપણે આ પ્રકારના પ્રયોગોને શ્રેણીબધ્ધ લેખો દ્વારા સાંભળી રહ્યાં છીએ. અત્યાર સુધી…

અય મેરે દિલ સુના કોઈ કહાની :: ૧ ::

“કિશોર કુમારનાં પોતાનાં સંગીતમાં રચાયેલાં ગીતોની શ્રેણી ‘અય મેરે દિલ સુના કોઈ કહાની’ આપણે શરૂ કરી હતી. તેનો પહેલો અંક એપ્રિલ, ૨૦૧૭માં પ્રકાશિત થયો હતો. વેબ ગુર્જરીની મૂળ સાઈટ તકનીકી સમસ્યાને કારણે હાલ ઉપલ્બ્ધ નથી, તેથી આ શ્રેણીના હવે પછીના…

ફિલ્મીગીતો અને હોડીસવારી

નિરંજન મહેતા ૧૯૬૦-૮૦નાં ગાળામાં ફિલ્મીગીતોમાં વપરાતા વાહનોમાં એક છે હોડી. હોડીમાં ગવાતા ગીતો પણ એટલા જ સુંદર અને કર્ણપ્રિય બન્યા છે જેમાંથી થોડાકનો આસ્વાદ આ લેખ દ્વારા લઈશું. ૧૯૬૪મા આવેલ ફિલ્મ ‘કશ્મીર કી કલી’નું આ ગીત તો સદાબહાર બની રહ્યું…

બંદિશ એક, રૂપ અનેક: (૩૪): "આ નભ ઝૂક્યું તે કાનજી….ને ચાંદની તે રાધા રે"

કવિ શ્રી મણિયાર પ્રિયકાંત પ્રેમચંદ (૨૪-૧-૧૯૨૭ // ૨૫-૬-૧૯૭૬).  જન્મ વિરમગામમાં. વતન અમરેલી. નવ ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ. પોતાના જાતિગત વ્યવસાય (ચૂડી-બલૈયા બનાવતા ચૂડગર)ની સાથોસાથ કાવ્યલેખન. કુમાર સુવર્ણચંદ્રક ઉપરાંત ૧૯૭૨-૭૩નું ઉમા-સ્નેહરશ્મિ પારિતોષિક. અમદાવાદમાં અવસાન. (ગુ.સા.પ) + + + + +    …

સજનવા, દુલ્હનિયા અને તીસરી કસમ :: ૨

– ભગવાન થાવરાણી શૈલેન્દ્રની કવિતાઓ વિષયક આ લેખમાળાની સમાપન-કિસ્તમાં શૈલેન્દ્રની મહાનતમ કવિતા ‘તીસરી કસમ’ ની વાત આગળ વધારીએ અને સાથોસાથ ફિલ્મનાં વધુ એક વિલક્ષણ ગીતની વિગતે ચર્ચા કરી આ ફિલ્મ અને આ લેખમાળાને પણ વિરામ આપીએ. પણ પહેલાં એક રસપ્રદ…

શૈલેન્દ્રનાં ‘અન્ય’ સંગીતકારો સાથેનાં ગીતો

સંકલન અને રજૂઆત: અશોક વૈષ્ણવ ૩૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૩૩ના રોજ જન્મેલા શંકરદાસ કેસરીલાલ ૪૩ વર્ષની જ છોટી સી યે જિંદગાની ચાર દીનકી કહાની ૧૪ ડીસેમ્બર, ૧૯૬૬ સુધીમાં સંકેલી ગયા. આટલા સમયમાં પણ ફિલ્મ જગતનાં આકાશમાં તેમણે શૈલેન્દ્રનાં નામથી ધૂમકેતુ જેવી લગભગ…

એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ – ૫ – પુરુષ સૉલો ગીતનું યુગલ કે કોરસ વર્ઝન [૩]

સંકલન અને રજૂઆત: અશોક વૈષ્ણવ આપણે પુરુષ સૉલો ગીત અને તેનાં યુગલ કે કોરસ ગીતનાં એ જ ફિલ્મમાં પ્રયોજાયેલાં બીજાં સ્વરૂપનાં ૧૯૪૧થી ૧૯૫૭ સુધીનાં ગીતો આ પેટાશ્રેણીના પહેલા અંકમાં અને ૧૯૫૭થી ૧૯૬૨ સુધીનાં ગીતો બીજા અંકમાં સાંભળ્યાં આગળ વધતાં પહેલાં…

પિયાનો પર ફિલ્મીગીતો

નિરંજન મહેતા ગીતો સાથે વાદ્યની સંગત એટલે તે ગીતની રંગત ઓર વધે. જેવા વાદ્યો અને જેવો તાલમેલ એવી તેની રંગત. ફિલ્મીગીતોમાં ઓરકેસ્ટ્રાનું એટલે જ મહત્વ રહ્યું છે. રચનાકાર જુદા જુદા સાજોનો ઉપયોગ કરીને તેના સૂર અને તાલમાં જે રચના કરે…