Category: ફિલ્મ સંગીતની સફર

જયદેવની તેજસ્વી સંગીત પ્રતિભાનું મૂલ્ય હંમેશાં ઓછું અંકાયું : ૧૯૬૪થી ૧૯૭૦

૧૯૬૪થી ૧૯૭૦ :: જયદેવની કારકીર્દીની ઓછી જાણીતી ફિલ્મોનાં ઓછાં જાણીતાં ગીતોનાં વર્ષો સંકલન અને રજૂઆત અશોક વૈષ્ણવ ખુબ લાંબા સમય સુધી સક્રિય રહ્યા, હિંદી ફિલ્મો માટે ત્રણ ત્રણ રાષ્ટ્રીય પુરસ્કારો મળ્યા તેમ છતાં જયદેવ (જન્મ ૩ ઓગસ્ટ, ૧૯૧૯ – અવસાન…

પરદેશીને લગતાં ફિલ્મીગીતો

નિરંજન મહેતા હિંદી ફિલ્મોમાં એક પાત્ર પરદેશી સ્વરૂપે આવે છે અને નાયિકાને કે અન્યને છોડીને ચાલી જાય છે. તેના વિરહમાં ફિલ્મોની પરંપરા પ્રમાણે એક ગીત તો હોવાનું. આવા કેટલાક ગીતોની આ લેખમાં નોંધ કરાઈ છે. ૧૯૪૯ની ફિલ્મ ‘બરસાત’માં આ ભાવને…

એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ – ૯ – સરખા મુખડા, ફિલ્મો જૂદી, અંતરા અને બીજું ઘણું જૂદું [૧૧]

સંકલન અને રજૂઆત અશોક વૈષ્ણવ ગીતના મુખડાના બોલ લગભગ સરખા હોય પણ જૂદી જૂદી ફિલ્મમાં જ્યારે તેને નવા સંદર્ભમાં એક સંપૂર્ણ ગીત તરીકે પ્રયોજવામાં આવે ત્યારે બન્ને ગીત અલગ જ અસર ઊભી કરી શકતાં હોય છે. નિગાહોંસે દિલકા… સલામ આ…

ટાઈટલ મ્યુઝીક: સૂરાવલિ, સિનેમા અને સંભારણાં : પરિચાયક લેખ

-બીરેન કોઠારી હિન્‍દી ફિલ્મના સંગીતની વાત નીકળે એટલે મોટે ભાગે તો વાત ગીતોથી શરૂ થાય અને ત્યાં જ પૂરી થાય. હિન્‍દી ફિલ્મોના ગીતની સમૃદ્ધિ એવી માતબર છે કે હવે તો તે આપણી સાંસ્કૃતિક અને સામાજિક ઓળખનો હિસ્સો બની ગયાં છે.…

સંગીતકાર સાથે મોહમ્મદ રફીનું પહેલું સૉલો ગીત : ૧૯૫૭-૧૯૫૮

સંકલન અને રજૂઆત અશોક વૈષ્ણવ ૨૦૧૬ના ડીસેમ્બર મહિનાથી આપણે મોહમ્મદ રફીના જન્મદીવસ [૨૪ ડીસેમ્બર, ૧૯૨૪] અને મૃત્યુતિથિની [૩૧ જુલાઇ, ૧૯૮૦] યાદમાં તેમણે જૂદા જૂદા સંગીતકારો સાથે સૌથી પહેલ વહેલાં સૉલો ગીતોની શ્રેણી શરૂ કરી છે. આ શ્રેણીનાં ગીતોને આપણે પાંચ…

ફિલ્મીગીતો અને શીર્ષક – ૧૪

નિરંજન મહેતા અત્યાર સુધી આપણે Aથી S સુધીના ગીતોનો આસ્વાદ માણ્યો. આ લેખમાં Tથી શરૂ થતાં ફિલ્મી શીર્ષકો જે અગાઉ આવી ગયેલા ગીતોના શબ્દો પર આધારિત છે તેનો ઉલ્લેખ છે. ૬૦થી વધુ વર્ષ પહેલા ૧૯૫૫માં આવેલી ફિલ્મ ‘વામન અવતાર’નું ગીત…

બંદિશ એક, રૂપ અનેક – ૫૦ – “મધુબન મેં રાધિકા નાચે રે”

નીતિન વ્યાસ સંગીતકાર શ્રી નૌશાદ અલી,ગીતકાર શકીલ બદાયુની અને ગાયક મહમદ રફી અને સાથે ઉસ્તાદ અમીર ખાં સાહેબ ની એક સદાબહાર કૃતિ, “મધુબન મેં રાધિકા નાચે રે”, રાગ હમીર માં આજે એક વખત ફરી યાદ કરીને માણીયે. આવી રચના પાછળના…

સંગીતકાર સાથેની પહેલી ફિલ્મનું મોહમ્મદ રફીનું સૉલો ગીત : ૧૯૫૬

સંકલન અને રજૂઆત : અશોક વૈષ્ણવ ૨૦૧૬ના ડીસેમ્બર મહિનાથી આપણે મોહમ્મદ રફીના જન્મદિવસ [૨૪ ડીસેમ્બર, ૧૯૨૪] અને મૃત્યુતિથિની [૩૧ જુલાઇ, ૧૯૮૦] યાદમાં તેમણે જૂદા જૂદા સંગીતકારો સાથે સૌથી પહેલ વહેલાં સૉલો ગીતોની શ્રેણી શરૂ કરી છે. આ શ્રેણીનાં ગીતોને આપણે…

પવનને લગતાં ફિલ્મીગીતો

નિરંજન મહેતા અનેકવિધ વિષયોને આવરી લેતાં ફિલ્મીગીતોમાં પવનને લગતાં પણ કેટલાક ગીતો ધ્યાનમાં આવ્યા છે જેની નોંધ આ લેખમાં કરૂ છું. જો કે ક્યાંક પવનનો ઉલ્લેખ છે તો ક્યાંક હવાનો. ૭૫ વર્ષ પહેલાની ફિલ્મ ‘ડોક્ટર’ જે ૧૯૪૧મા આવી હતી તેનું…

હિંદી ફિલ્મ જગતના સુવર્ણકાળના પ્રારંભના ૩૫ અવિલાપિત-અલ્પજાણીતાં કલાકારોનાં જીવનપર ફ્લૅશબૅક : इन्हें न भुलाना – હરીશ રઘુવંશી

પરિચયકર્તા અશોક વૈષ્ણવ હિંદી ફિલ્મ સંગીતના ચાહકોની ઘણી પેઢીઓ માટે હિંદી ફિલ્મ સંગીતની કંઈ કેટલીય વાતો, દસ્તાવેજો અને ઘટનાઓની તવારીખના સંન્નિષ્ઠ સંગ્રાહક, સંશોધક અને લેખક તરીકે શ્રી હરીશ રઘુવંશીનું નામ અજાણ્યું નથી. ક્ષતિહિન પૂર્ણતાના તેમના અંગત આગ્રહને પરિણામે તેમની પાસે…