લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : એક હાસ્યકલાકારની અતિગંભીર પ્રતિજ્ઞા

– રજનીકુમાર પંડ્યા

હાસ્યકલાકાર જગદીશ ત્રિવેદીએ ૧૫ મી ઓક્ટોબર ૨૦૧૭ના દિવસે એના એકાવનમા વર્ષમાં પ્રવેશ કર્યો. સુરેન્દ્રનગરના એ દિવસના એક અનોખા સમારંભમાં એના અનોખા વાનપ્રસ્થ પ્રવેશ વિષે જે કોઇ બોલ્યા, એ બધાની સારવણી અને તારવણી થવી જોઇએ-થઇ. એ નિમિત્તે એક અનન્ય પ્રસંગનું દસ્તાવેજીકરણ પણ એક પુસ્તકરુપે થયું. આજથી માંડ પચાસ વર્ષ જૂના કોઇ કાગળ-પત્ર કે અરે, જાહેરખબરોમાં ઝલકતા જે તે જમાનાનું પ્રતિબિંબ જોઇને આપણે રોમાંચિત થઇએ છીએ. થવું જ જોઇએ કારણ કે, સમયના ધસમસ વહેતા પ્રવાહની નિશાનીઓ ઉકેલતાં ઉકેલતાં એક મધુર સ્મરણરસનો અનુભવ થાય છે. આપણા સરેરાશ સો વરસના ઝીલણપટમાં પચાસ તો શું પણ, પચીસ વર્ષના ભૂતકાળનું મહત્ત્વ પણ ઓછું નથી. એમ આ સમારંભનું સ્થાન પણ ઇતિહાસમાં એક મહત્વની ઘટનારૂપે રહેશે. કારણ કે એ દિવસ તે સામાન્ય ‘જગા ઝેરોક્સવાળા’માંથી સળવળીને બેઠા થયેલા સખી (સખાવતી) જગદીશનો નવા જ સ્વરૂપમાં પ્રજાસન્મુખ થયાનો દિવસ હતો. તહેવારનો દિવસ તો હોય પણ સામાન્ય દિવસ પણ એક તહેવાર બની જાય એવી એ ઘડી હતી. એ દિવસે એણે હવે પછી પોતાને થતી-થવાની અઢળક કમાણીનું તમામે તમામ સમાજને અર્પણ કરવાનો સંકલ્પ જાહેર કર્યો હતો. અને એ પાળવાની પ્રતિજ્ઞા પૂ મોરારીબાપુ, બીજા અનેક મહાનુભાવો અને હજારોની ભરચક્ક મેદની વચ્ચે લેવામાં આવી.

ઓક્ટોબર ૨૦૧૭ના એ અવસરમાં મઝાની વાત તો એ હતી કે જે જે મહાનુભાવો બોલ્યા એમાં અમુક પ્રાથમિક ડેટા સિવાય કશાનું પણ પુનરાવર્તન નહોતું. બધાને કાંઇને કાંઇ નવિન કહેવાનું હતું. એમાં પેલી હાથીવાળી જાણીતી વાર્તા જેવું નહોતું કે દરેકે જગદીશના વ્યક્તિત્વના કેવળ પોતાને સ્પર્શેલા અંગ વિષે જ વાત કરી. ના,એવું નહોતું. એ વક્તવ્યોમાં બોલનારા સૌએ જગદીશના વનપ્રવેશના મહાત્મ્યના અલગ અલગ પિચ્છકલાપો પોતપોતાની અનુભવવાણીથી ખોલી આપ્યા. એટલી બધી વિવિધતા એ સૌની વાતોમાં હતી કે નજર સામે હરફર કરતો, હસતો હસાવતો, ક્યારેક દેશાવરથી હાકલા દેતો, તો ક્યારેક અચાનક નજર સામે સાક્ષાત પ્રગટ થતો ‘સમગ્ર જગદીશ’ ખડો થયો. આવા અલગ અલગ વક્તવ્યોથી પેદા થતું ચિત્ર કોઇ એક કલાકાર દ્વારા નહિં, પણ કોઇ વિશાળ આર્ટ ગેલેરીના પરિસરમાં બેસીને અનેક કલાકારોની પીંછીના લસરકે દોરાતા એક બહુરંગી મનુષ્યના ચિત્ર જેવાં બહુપરિમાણી હોય છે.

જગદીશનો પાછલા થોડા વર્ષોનો ઇતિહાસ હું એક વાર્તાકાર હોવા છતાં મને રોમાંચિત કરે છે. એટલે મારે પણ એના વિષેની, આ એનો અનોખો કાયાકલ્પ થયો તે પહેલાના ગાળાની એક- બે ખાનગી વાત કરવી છે. જી ના, એમાં એનું કંઇ ઘસાતું નથી આવતું. બહુ બંધબેસતી છતાં કંઇક મોટા માપની લાગે એવી એક સરખામણી આપું તો ઋષિ વાલ્મિક ક્યારેક વાલીયો પણ હતા એવી વાત કોઇ ક્યાંક એક દાખલારૂપે મૂકે તો એક ક્ષણ તો લોકો એના ‘વાલીયાપણા’ને એન્‍લાર્જ કરીને જોવા માંડે અને હાલના ઋષિસ્વરૂપને શંકાની આંખે જોવા મંડે. અહીં મારે વાલીયા કે વાલ્મિક જેવી કોઇ અતિરંજિત વાત નથી કરવાની, પણ જે મારી સામેલગીરીની હકીકત છે એ જ કહેવાની છે. એમાં કોઇ ગુપ્ત ગપશપ નથી, જે કંઇ આ નાનકડા લેખમાં છે તેના પગેરાં પણ આ અને અગાઉના પુસ્તકોમાંથી જ ક્યાંક ને ક્યાંક જડી આવશે, અને એ પણ મોટે ભાગે કોઇ અપ્રિય બાજુની કબૂલાતરૂપે નહિં, પણ જગદીશના વિકાસગ્રાફના એક પ્રારંભિક નકશા તરીકે.

એ સિલસિલામાં સૌથી પહેલા ત્રીસેક વરસ પહેલાંનું એક દૃશ્ય યાદ કરું. અગાઉ લખ્યું તેમ એ પણ એક જૂની શ્વેતશ્યામ ફિલ્મના દૃશ્યનો રોમાંચ પૂરો પાડે છે.

સુરેન્દ્રનગર પાસેની એક લીલીકુંજાર વાડીમાં (કદાચ રામસાગર તળાવના કાંઠે) મધરાતે અમારી થોડા મિત્રોની મહેફીલ જામી હતી. આ મિત્રોની મહેફીલમાં મને લઇ જનાર મારો મિત્ર એવો હિમાલયન કાર રેલીવાળો ભરત દવે હતો. એ તો સર્વપ્રિય અને સર્વમિત્ર છે. એ પોતે સાવ નિર્વ્યસની, પણ અંગતોનું આતિથ્ય શુધ્ધ આર્યભાવે કરવામાં એને કોઇ વાતે છોછ નહિં. એણે જ અમારા માટે આતરખડ કરી હતી. એમાં કેન્દ્રસ્થાને મારા ઉપરાંત દક્ષિણ ગુજરાતના એક વયોવૃધ્ધ લેખક રમણ પાઠક (હવે તો સ્વર્ગસ્થ) પણ હતા.અમારી સાથે એક અમારી જ જામેલી રેશનાલિસ્ટિક પ્રવૃત્તિમંડળીના એક બીજા મિત્ર જોરાવરનગરના જમનાદાસ કોટેચા પણ હતા. (હવે તો એ પણ સ્વર્ગસ્થ, જો કે એ સ્વર્ગમાં માનતા નહોતા ). અમારા માનમાં જ આ ખાણીપીણીની મસ્તીભરી મિજલસ ચાલી રહી હતી.

દિલદાર દરબારો પીરસણે હોય પછી શી મણા હોય ? મેં તો હવે જો કે લાંબા સમયથી મદિરાપાન સદંતર બંધ કર્યું છે, પણ એ કાળે તો હું જરી શુગલો કરી લેતો હતો. પણ ભોજનમાં સંપૂર્ણ શાકાહારી રહેતો હતો. રાતે દસેક વાગે બધા ભેગા થયા અને નવી નવી જે ઓળખાણો હતી તેમના ‘ઓહો,ઓહો’ પરિચયથી બેઠકનો મઝાનો પ્રારંભ થયો. થોડી જ વારમાં પ્યાલીઓ પણ ભરાઇ. પહેલા ઉણી, પછી ‘સમાયે’ ભરવામાં આવી. પણ ક્યાંય કશુ મર્યાદાની બહારનું નહોતું. ધીરેધીરે વધતી જતી મસ્તીના આલમમાં જામતી રાતે, આછા અજવાળામાં મઝાકમસ્તીનો દૌર શરુ થયો. બધું જામતું જામતું આવતું હતું. એવે વખતે અચાનક મહેફિલમાં એક નવા સભ્યની એન્ટ્રી થઇ. અણધાર્યા જ એક નવજુવાન મુચ્છડ દરબાર અમારા કસુંબામાં સામેલ કરવા માટે જે જણને સાથે લઇ આવ્યા તે હતો આ જગદીશ ત્રિવેદી ! એને ખભે કપડાનો બગલથેલો હતો. ઝભ્ભાલેંઘા ઉપર બંડી ચડાવી હતી. ઉંચો, પંજાદાર જુવાન લાગતો હતો. ગૌર અને પહોળા કપાળવાળો ગોળ ચહેરો અને એના પર છંટાયેલી થોડી થોડી કાળી દાઢીના કોંટા ! મેં તો અગાઉ એનું નામ નહોતું જ જાણેલું, પણ એણેય મારું નહિં. મારી અને મારી સાથેના વડીલ લેખકની ઓળખાણ કરાવવામાં આવી, પણ એને એમાં ઝાઝો રસ નહોતો. સામે અમને પણ એનો પરિચય પણ બે લીટીમાં જ કરાવવામાં આવ્યો! શું ? ‘ઉગતા હાસ્ય કલાકાર છે. વાદીપરાના ડાયરામાંથી સીધા ઉપાડી લાવ્યા છીએં. આપણી જેમ રંગીલો જણ છે. એને રંગમાં આવવા દો. હવે આપણને એ મઝો કરાવશે.’

‘પ્યાલી ભરો ને, યાર !’ બેસીને એણે તરત સહેજ અથરા અવાજે કહ્યું અને ચોતરફ તરસી નજર ફેરવી. તરત એની સામે પ્યાલી મુકાઇ, ભરાઇ અને છલકાઇ. એને અડીને હું બેઠો હતો એટલે એણે મારી સાથે ‘ચિયર્સ’ કર્યું અને એક ઘુંટડે પ્યાલી મોંમાં ઠાલવી દીધી ! હું ચકિત થઇ ગયો. આટલી ઝડપ ! હું તો આને ગામડીયો ગણું.

‘હવે ધીરે ધીરે પણ…‘ એણે કહ્યું : ‘ભાઇબંધો, દીધા કરજો, હો ! ખાલી પ્યાલી મને જોવી જ ગમતી નથી. એમ લાગે કે જાણે…’ એણે ઉર્દુનો એક સસ્તો રંજક શેર ફરમાવ્યો ! અમે સૌ સાંભળનારા રંગમાં આવી ગયા. ‘વાહ વા, વાહ વા, ‘આગે ક્યા ?આગે કૂછ હોગા ના !”

‘આગળ તો ઇ જ … કે ,,”

એણે બીજી પ્યાલીમાંથી મોટો ઘૂંટ ભર્યો, પછી બીજો, ત્રીજો અને પછી..

પછી અણધારી જ એણે જોક્સની બૌછાર શરુ કરી. એની કહેણી બિલકુલ કાઠીયાવાડી હતી અને એમાં કહેવતો, રુઢીપ્રયોગો અને ઓઠાંનો ભરપૂર ઉપયોગ હતો તો સાથોસાથ બોધકતા પણ ભારોભાર હતી. બોલતી વખતે એ જોક સાદી હોય કે સમજવી અઘરી પણ એ ક્યાંય જુગુપ્સાપ્રેરક નહોતી.

એ પછી પણ બેશક અમે બધાં આમ તો ‘ઠેકાણે’ હતા. જગદીશ પણ. અમને બધાને ભુખ બરાબરની લાગી હતી. પણ જમવા માટે સામેના એકઢાળીયામાં લઇ જવામાં આવ્યા. ત્યાં શાકાહારી અને માંસાહારી બન્નેની વ્યવસ્થા હતી.

મને એ જોઇને નવાઇ ના લાગી કે મને શાકાહારી કાઉન્ટર પર છોડીને જગદીશ માંસાહારી પ્લેટો તરફ જતો રહ્યો.

વર્ષોના અનુભવે મને સમજાઇ ગયું હતું કે આવા કલાકારો કે જેમને સતત લોકોનું મનોરંજન કરવાનું હોય છે અને જેમને રોજે રોજ જાતજાતના લોકો વચ્ચે જવા, બેસવાનું અને હળતા-ભળતા રહેવાનું હોય છે, ટાણે-કટાણે ઉઠવા-સુવા-જમવાનું હોય, પરિવારની સાથે સંપર્ક-સાતત્ય રહેતું ના હોય, તેઓ જન્મે મરજાદી હોય તો પણ એવા ‘મરજાદી’ એ લાંબો સમય રહી શકતા નથી. મારી જાણના શાહબુદ્દીન રાઠોડ, અભેસિંહ રાઠોડ, ભીખુદાન ગઢવી કે એવા જૂજ અપવાદો બાદ કરતા આ કલાકારોને મેં સાવ લાઇન ચાતરી જતા જોયા છે. આગળ ઉપરની વાત કરું તો અનેક વારના પરદેશ પ્રવાસો વખતે મેં ઉત્તમ ગણાતા કલાકારોને સાવ લુઢકી જતા જોયા છે. ખાજ-અખાજનો કોઇ ભેદ તેમને મન રહેતો હોતો નથી..

એટલે જગદીશ ત્રિવેદી એ તરફ વળી જાય એમાં કોઇ નવાઇ નહોતી મારે મન. વળી મારે અને એમને કોઇ આત્મિયતા તો એ કાળે હતી જ નહિં. એટલે મને એ બહુ યાદ પણ આવતા નહોતા.

**** ***** *****

એ પછીના ગાળે બે ચાર વાર મારે અને જગદીશને અલપઝલપ મળવાનું થયું. પણ એ લટકસલામ જેવું હતું. મને એક લેખક હોવાને નાતે એણે હરિવંશરાયની ‘મધુશાલા’નો પોતે કરેલો અનુવાદ, રુખડ કાવ્યો,પેરોડી સંગ્રહ વગેરે મોકલ્યા હતા. મેં પહોંચો પણ લખી નાખી હતી, પણ એ પુસ્તકો વિષે ક્યાંય લખવાનું મારાથી બન્યું નહોતું. હું એવું લગભગ તો લખતો પણ નથી. એને તેની પરવા નહોતી અને લખું તો ય તેને મન પણ એનું કોઇ વજન નહોતું. અમારી વચ્ચે દોસ્તીનો તંતુ બંધાય એવી કોઇ વાત એમાં નહોતી. અમસ્તાંય મારા કરતા ઉમરમાં એ ઓગણત્રીસ વર્ષ નાના હતા એટલે કંઇ જામે એમ નહોતું.

પણ મારા એક વાચક અને પછી તો ગાઢ મિત્ર અને પ્રવાસોમાં લગભગ કાયમી હમસફર બની રહેલા કલોલના સેવંતિલાલ મણિલાલ શાહ જગદીશના જબરા ચાહક નીકળ્યા. લગભગ સમવયસ્ક એવા સેવંતિલાલ અસલમાં આફ્રિકાના એક દેશ સોમાલીયામાં વસતા હતા ત્યારે ૧૯૮૨-૮૩માં મને સોમાલીયા મુલાકાતે આવવા માટે ટિકિટ મોકલી આપવાની પણ ઓફર કરી હતી! હું તો જઇ શક્યો નહોતો અને એના મારા પોતાના કારણો હતાં, પણ સેવંતિલાલને પણ ત્યાંના ભયાનક આંતરવિગ્રહને કારણે સામૂહિક હિજરતમાં સામેલ થઇને ભારત પાછા આવતા રહેવું પડ્યું હતું. એ આખી કહાણી મેં લાંબે પટ્ટે મારા પુસ્તક ‘રોમાંચરેખા’માં આલેખી છે. એ સેવંતિલાલના અહિં કલોલ આવી ગયા પછી અમારી મૈત્રીના દોરને વારંવારની મુલાકાતો અને એક બે અંગત સુખ-દુખના પ્રસંગોમાં સાથે સંડોવાવાને લીધે માંજો ચડતો રહ્યો. એવામાં એક વાર એમને ત્યાં કલોલ જવાનું થયું ત્યારે એમણે પોતાને ગમતા કલાકારોની વાત કરી હતી. એ વાતચીતમાં જગદીશ ત્રિવેદીનું નામ વારંવાર ટપકતું હતું. એ એને પોતાને ત્યાં નિમંત્રવાની વાત વિચારતા હતા. ત્યારે એમની કીર્તિ અહિં સુધી પ્રસરી છે એની મને થોડી નવાઇ લાગી. જો કે, હવે તો એ દેશ-વિદેશમાં ફરતા થયા છે એથી નવાઇ પામવા જેવું નહોતું, પણ નવાઇ મને બીજી એક વાતે લાગી હતી એ કે શુધ્ધ નિર્વ્યસની અને ચુસ્ત શાકાહારી એવા સેવંતિલાલ એમને પોતાને ઘેર બે-ત્રણ દિવસ રોકવા માગતા હતા.

‘અઘરું પડશે.’ મેં કહ્યું :” હું એમને ઓળખું છું પૂરેપૂરા. અમે સાથે બેઠા છીએ.’

‘કેમ અઘરું પડશે?’ એમણે પૂછ્યું : ‘શા પરથી કહો છો ?’

“કલાકારોને જે ટેવો હોય છે તેને તમે નહિં જીરવી શકો.” મેં કહ્યું ;” તમે કોરાધાકોર છો. જ્યારે એ સિગારેટ પીએ, નોનવેજ ખાય.” હું બોલતાં બોલતાં અટક્યો.

મારે આથી વધુ કોઇ બિહામણું ચિત્ર જગદીશનું ખડું કરવું નહોતું. મારા મનમાં જે છાપ દૃઢ થઇ હતી અત્યાર સુધી- એ જ પ્રગટ કરવી હતી. કહ્યું: ‘પીધા પછી મેં જો કે એમને બહેકતા જોયા નથી, પણ એ વાતને તો વરસો થયા. હવે ….’ મેં થોડા સંકોચ સાથે કહ્યું: ‘હવે તો સવારી ઘણી આગળ વધી ગઇ હોય ને ?’

સેવંતિલાલ ખડખડાટ હસ્યા : “ તો તમે જાણી લેજો કે તમે જોયેલો એ જગદીશ ત્રિવેદી હવે એ રહ્યો નથી. મને ભલે ધાર્મિક કથાકારોમાં કોઇ રસ ના હોય પણ તમને કહું કે મોરારીબાપુના સંગ પછી અને બીજા કેટલાક સત્સંગ પછી એક નવો જગદીશ ત્રિવેદી પેદા થયો છે. જેણે એક સાથે માંસ, મદિરા અને બીજા એકે એક વ્યસનનો ત્યાગ કર્યો છે. અને..”

**** **** ****

સેવંતિલાલ શાહ મને માફ કરે અને જગદીશ પણ. મેં ઉપર લખેલી વાતમાં થોડી રંગદર્શીતા છે. થોડા સંવાદો કાલ્પનિક પણ ઉમેર્યા છે. કોઇ પણ વાસ્તવિક વાત પણ, જો લખનારો વાર્તાકાર હોય અને એને કારણે એની લખાવટમાં થોડી રંગદર્શીતા ઉમેરે તો એને માફ કરી દેવું. પણ એની હકીકતોને ખોટી ના લેખવી.

કહેવાની મારી મૂળ વાત જગદીશ ત્રિવેદીની કાયાપલટ અંગેની નહિં, કાયાકલ્પ અંગેની છે.

એની અને મારી વચ્ચે હવે આત્મિયતા સ્થાપાઇ ચુકી છે. એણે મને સામેથી એને વડીલભાવે તુંકારો કરવાની વિનંતી કરી છે. એની સાથે તુંકારો કરતા જ હૃદયમાં વહાલ છૂટે એવો ભાવ હવે કુદરતી જ જાગે છે.

એના વ્યક્તિત્વની અનેક અને એ પણ વિધવિધ રીતે ૨૦૧૭ના ઑક્ટોબર ૧૫ ના એના ‘વાનપ્રસ્થના વધામણાં’ કાર્યક્રમમાં વિરાટ જનમેદની વચ્ચે પૂ.મોરારીબાપુની સાક્ષીએ અનેક વક્તવ્યોમાં કહેવાઇ ચૂકી છે. એમાંથી પડઘાતાં પુનરાવર્તનો આ અનેક ગ્રંથોમાં પણ હશે. મારે એ પુનરાવર્તનોમાં ઇજાફો નથી કરવો. એમાં એના સગા નાના દેવશંકર મહેતા જેવા સાહિત્યકાર સાથેના સંસ્કાર-અનુસંધાનની વાતો છે. (જો કે, એ મારે મને બહુ રોમાંચક ઘટના છે. જ્યારે ‘નૂતન સૌરાષ્ટ્ર’માં દેવશંકર મહેતાની કલમ દોમ દોમ ધૂમ મચાવતી હતી ત્યારે લગભગ ૧૯૬૩ ની આસપાસ મેં એ સાદા ધોતીયાંધારી બ્રાહ્મણ લેખકને કોઇક ખેડૂતના કેસમાં સાચા સાક્ષી તરીકે આવેલા ધ્રાંગધ્રાની કોર્ટની લાંબી પરસાળમાં જોયા હતા. એ વખતે ગામડીયા કણબીઓથી એ ઘેરાયેલા હતા, છતાં થોડી વાત મારી સાથે કરી હતી.) આ પહેલાંના વક્તવ્યોમાં અને આ ગ્રંથમાં એની એકાધિક ડૉક્ટરેટ મેળવ્યાની વાતો, એની સાહિત્યકૃતિઓની વાતો, હવેની બધી કમાણી સંસ્થાઓને ન્યોચ્છાવર કરી દેવાની વાતો એક દસ્તાવેજી રેકોર્ડ તરીકે આવી હશે/ છે. આ બધું જ એના અનોખા વ્યક્તિત્વના પાસાંઓ તરીકે આવી છે/હશે. એ ગૌરવની ઘટનાઓ છે, પણ એ બધું મારે અહિં રિપીટ કરવું નથી.

પણ લેખની શરૂઆત મેં સહેતુક જ એના ‘અવગુણદર્શન’થી કરી. એની પાછળ મારો ઇરાદો એના બૅકગ્રાઉન્ડમાં એની કાયાપલટની નહિં, પણ અદભુત કાયાકલ્પની વાતને ઊઠાવ આપવાનો હતો! આ કાયાકલ્પ માત્ર જીવનશૈલી(વ્યસનમુક્તિ વગેરે)માં સમાઇ જતો નથી. એ તો અમુક અંશે ઘણાએ કરેલો હોય છે. પરંતુ બીજા જે નથી કરી શક્યા એ અસંભવિત લાગે તેવી પ્રક્રિયા પોતાની-સ્વ-ની તત્વસરણીના સમૂળા બદલાવની છે. તત્વસરણી બદલાય તો એનું ફળ એક તપના ફળથી જરાય ન્યૂન નથી હોતું. કેવળ વિચારસરણી બદલાય તો એ તો ક્યારેક ફરીથી પલટો મારીને એના મૂળ સ્થાને આવીને પાછી બેસી પણ જાય. સિંદરીનો વળ પાછો હતો તેમ આવી જાય એના જેવી આ વાત છે. પણ ભીતરનું તત્વ સીંદરી જેવું નથી. એ બદલાય તો એ બદલાયેલું જ રહે છે. એ તો જીવતેજીવ નવો જન્મ પામવા જેવું છે. એ બદલાવ પછી તો એ જામોકામી જ હોય.

(જગદીશ ત્રિવેદીનાં કેટલાક પુસ્તકો)

મને ખબર છે કે સમજવામાં આ અઘરું પડે એવું છે. એમ થાય તો એ મારી અભિવ્યક્તિની ઓછપ છે, બાકી જરા થંભીને પછી મનનની પ્રક્રિયા અપનાવશો તો એ કદાચ સમજાઇ પણ જશે. પણ બસ,એ સમજાશે એટલું જ ! બાકી સમજાયા પછી પણ સાધવામાં એ એટલું અઘરું છે કે મારા જેવા અનેકો સાચા દિલથી એની સરાહના કરનારા પણ એને ક્યારેય સાધી શકતા નથી. કારણ કે એ સૌને પોતાનો સંસાર ગળે વળગેલો છે. બિલકુલ હસી કાઢવા જેવું નથી આ. કારણ કે, વાસ્તવિક જંજાળોનું જાળું આપણને સજ્જડ વીંટળાયેલું છે. માટે આપણે જગદીશને ના અનુસારી શકીએ તો એમાં હસવા જેવું કંઇ નથી. બસ, આપણે આવા છીએ એટલે છીએ. આપણે જગદીશને, એનાં આ પગલાંને, સમજીએ તોય ઘણું છે.

એ અર્થમાં કહું છું કે જગદીશે જે નિર્ણયો લીધા તે અનન્ય છે, બસ. એટલું જ કહેવાનું કે એ દિવસે એણે જે નિર્ણયો જાહેર કર્યા એનો પંથ કઠીન હતો. વિરાટ મહાસાગર પણ મનુષ્યના મન જેટલો સતત ડોલતો-અને કાંઠે કાંઠે માથાં પછાડતો નથી હોતો. એટલે હું એને કહેતો હતો કે ભાઇ જગદીશ, હવે તારી સાધના-ઉપાસનાની ભૂમિકા પૂરી થઇ. એ તો તું પાર કરી ગયો.,તારી ખરી કસોટી હવે શરુ થઇ. હવે તો વર્ષો સુધી લંબાતો એક પગે કરવાની તપશ્ચર્યાનો તારો પંથ આરંભાય છે. જોજે, એમાંથી દોલાયમાન ના થવાય.

પણ એ વાતને આજે દોઢ વર્ષ થયું. કસોટી માટે એ ગાળો જરાય ઓછો ન ગણાય. એ ગાળામાં મેં અને દુનિયાએ જે નિહાળ્યુ તે અદભુત, અનન્ય અને અપૂર્વ રહ્યું.

૧૨મી ઓક્ટૉબર, ૨૦૧૭ના દિવસે જગદીશ ત્રિવેદીને ૫૦ વર્ષ પુરાં થયાં એણે ૫૧ માં પ્રવેશ કર્યો. તે દિવસે ત્રણ હજાર માણસો વચ્ચે ત્રણ પ્રતિજ્ઞા લીધી કે પોતે હયાતી સુધી સફેદ વસ્ત્ર જ પરિધાન કરશે, જુવાનીનો ખોટો દેખાડો કરવા કદી વાળને ડાઇ નહિં કરે. અને સૌથી કઠીન અને પરિવારની રાજીપા સાથે જેની સહમતિ જોઇએ તેવો નિર્ણય તે પોતાના અત્યારે ચાલતા જાહેર કાર્યક્રમો ક્યારેય બંધ તો નહિં કરે, પણ એની આવકનો એક પણ રુપિયો ઘેર નહિં લાવે,પરમાર્થમાં જ વાપરશે.

પાળવામાં આ અતિ અશક્ય લાગતા, અને ખરેખરા અર્થમાં અપૂર્વ જ હોય તેવા આ નિર્ણયનું પાલન તેણે કર્યુ. ૧૨ ઑક્ટોબર, ૨૦૧૮ સુધીમાં કાર્યક્રમોની કમાણીના રુ ૪૪,૧૦,૫૫૫ માંથી રુ ૪૨,૧૮,૫૫૫ જગદીશે સાવ સાચા જરુરીયાતમંદ લોકોને આરોગ્ય અને શિક્ષણમાં દાન કર્યા. અને તેમાંથી વધ્યા તે રૂ 1,92,000 હજુ સિલક છે જે વાપરવાના જ છે. અત્યારે સાયલાના યજ્ઞનગર વિસ્તારમાં એક સરકારી પ્રાથમિક શાળા પાયામાંથી જગદીશ દ્વારા સંપૂર્ણ અંદાજીત ખર્ચ આશરે 25 લાખ આપીને તૈયાર થઇ રહી છે. અને એનું ઉદઘાટન પૂ. રમેશભાઇ ઓઝા ‘ભાઇશ્રી’ના હાથે ઓક્ટોબરની ૧૨ મીએ જગદીશના ૫૨ મા જન્મદિવસે છે.

આ ઉપરાંત પુલવામા શહીદોના પરિવારને પાંચ લાખ અને સુરેન્દ્રનગરમાં એક મહિલા પુસ્તકાલય અને એક બાળ પુસ્તકાલય તૈયાર થઇ રહ્યું છે, જેનો ખર્ચ આશરે વીસ લાખ જેટલો થશે. કેન્સરના ત્રણ દર્દીઓને તથા ચાર વિદ્યાર્થીઓને આર્થિક સહાય, કીમોથેરાપી, દવા, શાળા- કોલેજની ફી વગેરે કરતાં અત્યારે દાનની કુલ રકમ ૬૦ લાખને પાર કરી ગઈ છે અને પાંચ મહીના પછી નિવૃત્તિના બે વરસે એક કરોડને સ્પર્શ કરશે તેવી સાત્વિક શ્રદ્ધા છે. પ્રથમ વર્ષનાં ૪૪ લાખ લેખે જગદીશે થાનગઢમાં ૭૫ વર્ષની આશરે શેષ આયુ ગણીને ૧૧ કરોડનું કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી, પણ આ વરસે ૫૬ લાખ જેવું કામ થશે તેવી તેને આશા છે. જો કે, તેને આશા છે, મને તો ખાતરી છે. તેનામાં, તેનાં પત્ની, પુત્ર અને પરિવારમાં અને દેશ-વિદેશ વસતી ગુજરાતી પ્રજામાં તેના પોતાના આ શબ્દો સાચા જ પડે તેવા સિદ્ધબલી છે.

તેના શબ્દોમાં ‘જો બે વરસમાં એક કરોડનું દાન થાય તો ૨૫ બદલે ૨૧ વરસમાં ભગવાન મારો મનોરથ પુરો કરશે તેવી પ્રાર્થના કરું છું’

અમે તો કેવળ તને નિહાળનારા છીએ .એટલે જ હૃદયમાં ઉદગાર સ્ફૂરે છે.

शिवास्ते पंथानः

———————————————————————————-

લેખકસંપર્ક:

રજનીકુમાર પંડ્યા.,બી-૩/જી એફ-૧૧, આકાંક્ષા ફ્લેટ્સ, જયમાલા ચોક,મણિનગર-ઇસનપુર રૉડ,અમદાવાદ-૩૮૦૦૫૦

મો.95580 62711 ( વ્હૉટ્સએપ) / લેન્ડલાઇન-079-25323711/ ઇ મેલ- rajnikumarp@gmail.com

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

1 comment for “લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : એક હાસ્યકલાકારની અતિગંભીર પ્રતિજ્ઞા

  1. નિરંજન મહેતા
    July 9, 2019 at 5:34 pm

    મા. જગદીશભાઈના લેખો તો માણ્યા છે પણ તેમના જીવનની આ માહિતી તો રજનીકુમાર પાસેથી જ જાણી શકાય. આભાર રજનીકુમારજી

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.