જયા-જયંત અંક ૩ : પ્રવેશ છઠ્ઠો

ન્હાનાલાલ દલપતરામ કવિ

પાત્રપરિચય

સ્થલ : ગિરિદેશ, વન, ને વારાણસી.

કાલ : દ્વાપર ને કલિની સન્ધ્યા.

મુખ્ય પાત્રો :

દેવર્ષિ : દેવોના ઋષિરાજ.

ગિરિરાજ : ગિરિદેશના રાજવી.

જયન્ત : ગિરિરાજનો મન્ત્રીપુત્ર.

કાશિરાજ : વારાણસીના રાજવી.

વામાચાર્ય : યોગભ્રષ્ટ યોગી.

તીર્થગોર : પાપમન્દિરનો પૂજારી.

પારધી : પશુત નો શિકારી.

રાજરાણી : ગિરિદેશનાં રાણીજી.

જયાકુમારી : ગિરિદેશની રાજકુમારિકા.

તેજબા : તીર્થગોરની બહેન.

શેવતી : તીર્થગોરની બ્રહ્મકન્યા.

નૃત્યદાસી : એક દાસી.

-૦-

                                                             અંક ૩
                                                       પ્રવેશ છઠ્ઠો

                          સ્થલકાલ: પૂર્ણિમાની રાત્રિએ ગંગાના મધ્ય વ્હેણમાં – જયા અને જયન્ત નાં બે હોડલાં.

                                           (જગતની જાહ્નવીનું ગીત ગાતાં ગાતાં બન્ને જલ પર તરે છે.)

જયન્ત : ઘૂમે ઘૂમે ને ઘેલી વહે,
ને કાંઈ વ્હેતી અખંડ ને અનંત રે !
જાહ્નવી જગની ઘૂમે રે !
જગતની જાહ્નવીમાં, જયા
મેલ્યાં તરતાં આપણાં હોડલાં.
જો પ્‍હણે, પેલો વમળ છે;
તારવીને લેજે ત્‍હારૂં નાવડું.

જયા : ઘણા વમળો વટાવ્યા, જયન્ત !
સંસારનાં મહાજલમાં.
નથી બૂડ્યાં, ને નહીં બૂડે
આપણાં પ્રભુરક્ષેલાં હોડલાં.

જયન્ત : પણ જયા ! વમળની પાછળ
ખડક ખડો છે, ભૈરવ જેવો;
ભોગનો તે ભૂખ્યો છે.

જયા : હિમાદ્રિનાં શિખરો કૂદતાં આપણે,
ગરૂડનાં બાલક જેવાં, જયન્ત !
ત્‍હેને ખડક શા નડશે ?
નથી-નથી આ અવની ઉપર કાંઈ
જે ભાગે આપણાં હોડકાંઓને.
ગગનમાં જો, જયન્ત !
ચન્દ્રિકાના સાગરમાં ચન્દ્ર તરે છે;
તરશે આપણા યે આત્મનચન્દ્ર
પુણ્યના એમ મહાસાગરમાં.
પાણી ભર્યાં છે પુણ્યનાં,
ને મંહી ઝોલે સુહાગિયાં સંત રે !
જાહ્નવી જગની ઘૂમે રે.

જયન્ત : ભય નથી આપણે, જયા !
સાધુતાના શઢ છે,
ને પ્રભુતાનાં સુકાન છે,
નથી એ નૌકાને
શયતાનના યે ભય.
પણ ફોગટ તો નથી ને
આપણી આ જીવનલીલા ?
જો, જયા ! જો !
મોજાં ઉછળે છે,
ને પ્રત્યેક મોજામાં મૃત્યુ છે.
વાદળને કાંઠડે જો ! પેલી વાદળી:
આવરશે ઉડતી ઉડતી એ,
ને આવરશે ચન્દ્રપ્રભાને.

જયા : મૃત્યુ દેહને મારે છે,
પુણ્યને મારતું નથી.
પુણ્ય તો અમ્મર છે અવનીમાં.
એક શરદ પૂર્ણિમાએ
-યાદ છે ને ? જયન્ત !-
ચન્દ્રનું ખગ્રાસ ગ્રહણ
જોયું હતું આપણે ગંગોત્રીએ.
પણ તેથી કાંઇ
ચન્દ્રનો અમૃતથાળ ફૂટ્યો નહીં.

જયન્ત : ખરૂં, જયા ! ખરૂં છે.
સૂર્ય ને ચન્દ્ર સમા
પુણ્યના પાયા યે અમ્મર છે.
સત્ નામ સાહેબનું:
સત્ નાશ પામતું જ નથી.
વાવ ત્ય્હારે, જયા!
ઓ અનન્ત કાલની જોગણ !
ત્‍હારાં પુણ્યનાં વાવેતર:
પૃથ્વી ભરી ભરી વાવ
ઇક્ષુના અમૃતભંડાર.
ને ધરાવ પુણ્યનો એ પરમ ફાલ
પુણ્યરસના પીપાસુઓને.
જો ! જગત પુણ્યતરસ્યું છે.
અલ્પ છે આયુષ્યની અવધ;
પણ સત્કર્મનાં આયુષ્ય તો
આત્મા જેટલાં અમ્મર છે
ચલાવ હોડલાં ઓ જગન્માતા !
પુણ્યજાહ્નવીનાં મહાપૂરમાં
ને આદર આપણી
અનન્તતાની એ મહાયાત્રા.

                             (હોડકા ચલાવતાં અને સંસાર જાહ્નવીનું ગીત ગાતાં ગાત્તાં જયા અને જયન્ત ચન્દ્રિકામાં તરે છે.)

સગરકુમારોને તારિયા,
ને એમ તારશે માનવજાત રે !
જાહ્નવી જગની ઘૂમે રે
બ્રહ્માંડે ભર્યા બ્રહ્મનાં અમી,
સાધો ! માણજો મંહી દીનરાત રે !
જાહ્નવી જગતની ઘૂમે રે !

દેવર્ષિ: (ગીત વચમાં અટકે અન્તરિક્ષે દેવવિમાનમાંથી)
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्धयनादि उभावपि.

                                                                     -૦-

સંપૂર્ણ

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.