લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : વાત્રક હોસ્પિટલ : મરણતોલ અવસ્થા-પછી નવજીવન

રજનીકુમાર પંડ્યા

ગુજરાતનો રાજસ્થાનની સરહદની નજીકનો એક જિલ્લો તે સાબરકાંઠા. એની સરહદ પર બહુ જાણીતું નહીં એવું ગાબટ નામનું એક નાનકડું ગામ. આ ગામમાં જ એક કોદરભાઈ કાલિદાસ શાહ નામધારીનો જન્મ થયેલો. કોદરભાઈ નામ અજાણ્યું લાગતું હોય, પણ એમની જાણીતી ઓળખ તે કે.કે શાહ. તમિલનાડુના એક સમયના ગવર્નર..! ગાબટ ગામના વતની કોદરભાઈ કાલિદાસ શાહનો જન્મ 1908 માં. ભણવા-ગણવામાં ભારે હોંશિયાર. કાયદાના ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ લીધો અને થોડાક જ સમયમાં સોલિસીટર તરીકે ડંકો વગાડ્યો. એમની ખ્યાતિ છેક વડોદરાના મહારાજા સુધી પહોંચી. મહારાજનું આમંત્રણ સ્વીકારી એ વડોદરા રાજ્યના ફાયનાન્સિયલ સેક્રેટરી બન્યા.

આમ તો હવે બસ સુખ જ સુખ હતું. પણ કોદરભાઈનું સંવેદનતંત્ર અલગ જ ચેતના ઝીલી રહ્યું હતું.

ગાંધીજીના સાત્વિક પ્રભાવમાં આવીને કોદરભાઈએ સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામમાં ઝુકાવ્યું. કોઠાસૂઝથી સમય જતાં નહેરુ અને સરદારના પણ પ્રિય બની રહયા. આઝાદીની લડત વખતે જેલમાં ગયા. બહાર આવીને ‘ફૂટપાથ પાર્લામેન્ટ’ નામની સંસ્થાની મુંબઈમાં સ્થાપના કરી. પછી તો ઓલ ઈન્ડિયા કોંગ્રેસ કમિટિના મહામંત્રી પણ બન્યા. ગાંધી-નહેરૂ-સરદારના પ્રિય તો હતા જ, પણ પછી ઈંદિરાજીના પણ માનીતા રહ્યા. કેન્દ્રમાં બ્રોડકાસ્ટીંગ મિનિસ્ટર, પછી આરોગ્ય પ્રધાન થયા, અને તામીલનાડુના ગવર્નર તો છેક છેલ્લે થયા.

પણ આ સુખના દિવસોમાં કોદરભાઈ કાળીદાસ શાહ વતન ગાબટને ભૂલ્યા નહતા. સાબરકાંઠા જિલ્લાની સરહદે આવેલું અને માંડ પંદર-વીસ હજારની વસ્તી ધરાવતું ગામ બાયડ. એક તરફ ગાંધીનગર જીલ્લો, બીજી તરફ પંચમહાલ. ગામ વળી જૂના ઈડર સ્ટેટનું- અભાવો અને અગવડોથી ભરેલું. ગામમાં આરોગ્યની સુવિધાને નામે મોટું મીંડુ હતું ત્યારે એ પોતે દેશના આરોગ્યપ્રધાન થયા. આ વિસંવાદના વિચારે એમનામાં વ્યથા જન્માવી. અને એ સક્રીય થયા. જૂના મિત્ર અને વડોદરાના મહારાજ ફતેહસિંહરાવ ગાયકવાડનો સાથ લઈને કુલ ૯૯ એકર જમીન સંપાદન કરી. એમાં ખેતીની જમીન ૫૬ એકર અને ૨૧ ગુંઠા, બાકીની ૪૩ એકર બીન ખેતીવાડી કરાવી એના ઉપર આલિશાન હૉસ્પીટલની ઈમારત બનાવી- ખાતમૂહર્ત યશવંતરાય ચવ્હાણને હાથે કરાવ્યું હતું, તો વાસ્તુ મોરારજીભાઈએ કરેલું. ઉદઘાટન તત્કાલિન કેન્દ્રીય આરોગ્ય પ્રધાન ડૉ. સુશીલા નાયરના હાથે ૧૯૬૫ની પંદરમી માર્ચે થયેલું. અલબત્ત, આ વિકાસયાત્રામાં નવ વરસ લાગ્યા. ‘સાબરકાંઠા આરોગ્ય મંડળ’ની સ્થાપના ૧૯૫૬ની જૂલાઈ ૩૧મીએ કર્યા પછી જ તબક્કાવાર આટલે સુધી પહોંચ્યા. એ વખતે એ બોલ્યા હતા : “સરકારી ના હોય તેવી આવડી વિશાળ હૉસ્પીટલ આ જિલ્લામાં મારા વતનના ગામમાં ઉભી કરતાં હું ઋણ ચૂકવ્યાની લાગણી અનુભવું છું. મને વિશ્વાસ છે કે બહુ થોડા જ વરસોમાં આ હૉસ્પિટલમાં સારવાર માટે દર્દીઓ દેશભરમાંથી આવશે.’

પણ એમની આ ભવિષ્યવાણી સાચી પડી ? ઈતિહાસ શું કહે છે ?

સૌથી પહેલું વિઘ્ન તો સરકાર તરફથી જ આવ્યું. ૧૯૬૫માં શરૂ થયેલી દોઢસો બેડની હોસ્પિટલ શરૂઆતમાં તો ઠીક ઠીક ચાલી. ત્રીસેક કિલોમીટર દૂર મોડાસામાં હજુ તબીબી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ નહીં, એટલે છેક ડુંગરપુર, ઉદેપુર જેવા દૂરના સ્થળોએથી દર્દીઓ અહીં આવતા હતા. હૉસ્પીટલ દર્દીઓથી ઉભરાતી રહેતી હતી પણ ધીરે ધીરે આસપાસના મોડાસા-હિંમતનગર જેવા શહેરોમાં તબીબી સગવડો વધવા લાગી. વાત્રક હોસ્પીટલમાં દર્દીઓ ઓછા થતા ગયા અને થતા ભારે ખર્ચ સામે થતી આવક પાતળી પડવા માંડી. ત્યાં વળી દુકાળમાં અધિક માસની જેમ સરકાર તરફથી પણ તવાઈ આવી.- “તમે લોકોએ મેડિકલ કોલેજ કરવાના બહાને છપ્પન એકર જમીન વધારે મેળવી છે – તે પરત કરો. કારણ કે ૧૯૭૬થી જમીનનો ટોચમર્યાદા ધારો ૧૯૬૦થી અમલમાં આવે તે રીતે જારી થયો છે. ને તમે મેડીકલ કોલેજ કરી નથી. આ સરકારી તાવણીમાંથી મુક્તિ મેળવતાં મેળવતાં ૨૦૦૦ની સાલ આવી ગઈ. વચ્ચે જમીન ખાલસા કરવાના ઓર્ડર સુધ્ધાં નીકળી ગયેલા, પણ અપીલ કરી અને ખેતીવાડીની જમીન રાખવાનો હુકમેય મેળવી લાવ્યા. આમ, ખેતીવાડીની જમીન ધરાવતી હોય એવી ગુજરાતની આ એક માત્ર હૉસ્પીટલ બની.

આ ‘ધર્મયુદ્ધ’માં લાંબો સમય વ્યસ્ત રહેવાનું બન્યું એ દરમ્યાન સરકારી ગ્રાન્ટના નિયમો આકરા બન્યા. અને પરિણામે ભયંકર નાણાકીય કટોકટી ઉભી થવા માંડી. ડોકટરોના માન્ય પગાર ( કે જે ખાનગી હૉસ્પીટલો કરતાં ઘણો જ ઓછો નિયત થયેલો હોય)ના માત્ર પંચોતેર ટકા ગ્રાન્ટ મળે. પગાર પૂરો ચૂકવવો, એના ય ફાંફા પડવા લાગ્યા. નવા શ્રેષ્ઠ ડૉકટરો તો આવતા બંધ જ થવા લાગ્યા, પણ જે જૂના ડૉકટરો હતા, તે પણ ખાનગી હૉસ્પીટલોમાં વધારે પગારના આકર્ષણે જવા માંડયા. પરિણામે કાર્યદક્ષ સ્ટાફની ખેંચ વર્તાવા માંડી. કિમતી મશીનો ટેકનીશ્યનોના અભાવે પડયા પડયા કટાવા માંડયા અને આ બધાના પરિણામે દર્દીઓની સંખ્યા ઘટવા લાગી. આ સ્થિતિમાં હોસ્પિટલને ટકાવી રાખવામાં પણ ફાંફા પડવા માંડ્યા. આ વિશાળ હૉસ્પીટલને તાળાં મારવાં પડે તેવી પરિસ્થિતિ આવીને ઉભી રહી હતી, પણ એ પછી સમયના અજગરે જાણે કે બીજી દિશામાં કરવટ લીધી. અને શરૂ થઈ એના નવજીવનની ધીમી છતાં મક્કમ પ્રક્રિયા. એ આખી કથા રસપ્રદ છે.

***** ***** *****

આ કલ્યાણકારી આયોજન સદંતર બંધ કરવી પડે તેવી પરિસ્થિતિ કુદરતને પણ મંજૂર નહીં એટલે પરીકથા જેવી બે ત્રણ ઘટનાઓ બની. અને તેમાંની એક તે આણંદના ધીરુભાઇ પટેલનો આમાં પ્રવેશ. અધ્યાપક તરીકે પહેલી, બીજી, ને પછી ત્રીજી એમ સતત નોકરીઓ બદલ્યે રાખતા, સાયન્સની માસ્ટર ડીગ્રી ધરાવતા, બાયડમાં વાસદરા ગામમાં ૧૯૩૪માં જન્મેલા ધીરુભાઈ વીરમભાઈ પટેલ સામાન્ય સ્થીતીના હતા. પોતાના ત્રણ મધયમવર્ગીય દોસ્તો સાથે મળીને મૈસુર સ્ટેટની કુલ પાંત્રીસ ટિકિટો ત્રીસ રૂપિયામાં ખરીદતા હતા. એક વાર લોટરી વેચવાવાળા પાસે રૂપિયો છૂટો ન હતો . એટલે એણે વિનંતી કરીને ધીરુભાઈને એકલાને છત્રીસમી ટિકિટ પધરાવી અને ચમત્કાર એ બન્યો કે એ ટિકિટને જ રૂપિયા એક લાખનું એ કાળે જંગી કહેવાય તેવું ઈનામ લાગ્યું ! એ જમાનામાં એ રકમ બહુ મોટી ગણાતી. આ અચાનક આવી પડેલી મુડીનું શું કરવું? પ્રોફેસર ધીરુભાઇ વીરમભાઇ પટેલે એ લાખ રૂપિયામાંથી નાનો ઉદ્યોગ સ્થાપ્યો અને એમાં વ્યસ્ત થઇ ગયા. એ ઉદ્યોગ એમને પાછો ફળ્યો પણ ખરો. એમાં જ એ બે પાંદડે થયા એટલે વતનના ગામ બાયડમાં આવેલી આ હૉસ્પીટલમાં ઉપરછલ્લો રસ લેવા માંડ્યા. એમાં સક્રીય થયા. ધીરેધીરે વાઈસ પ્રેસીડેન્ટ થયા અને વિદેશ પ્રવાસો દ્વારા હૉસ્પીટલ માટે થોડુંઘણું ફંડ ઉઘરાવી લાવવા માંડ્યા. સમાંતરે જ સેક્રેટરી ચંદુકાકા, અને ડૉ. સી. એમ. શાહ જેવા મિત્રો સાથે વધુ નિકટતા કેળવાતી ગઈ એમ હૉસ્પીટલ સાથે વધુ ને વધુ સંકળાતા ગયા. રિટાયર્ડ પ્રિન્સીપાલ કે.સી.શાહ પણ આ જ વિસ્તારના હતા . એમને પણ સાથે રાખ્યા. ધીરૂભાઈને ફેક્ટરીમાં શુક્રવારે પાવર સ્ટેગરીંગ હતું એટલે એ આખો શુક્રવાર અને પછી શનિ-રવિ પણ હૉસ્પીટલ માટે આપવા માંડ્યા. આ બધા તાણાવાણા ગુંથાતા જતા હતા ત્યાં એક બહુ સારી વાત બની તે આદ્યસંસ્થાપક કે. કે. શાહના પુત્ર પ્રકાશભાઈ શાહની આમાં સામેલગીરી થઇ. એ અમેરિકામાં સી. પી. એ. (ચાર્ટેડ પબ્લિક એકાઉન્ટન્ટ) છે. – ત્યાં રહ્યે રહ્યે પિતાએ સ્થાપેલી આ અનન્ય સંસ્થાના સંચાલન કે વહીવટમાં રસ લેવાનું તેમને માટે શકય બને તેમ નહોતું, પણ ધીરૂભાઈ પટેલ અગાઉ જ્યારે અમેરિકા ગયા ત્યારે તેમની પાસેથી પ્રકાશભાઈએ હૉસ્પીટલને પાછી બેઠી કરવાના સંગઠીત પ્રયત્નો વિષે જાણ્યું અને તેમણે તરત ઓફર કરી કે જો તમે હૉસ્પીટલની વ્યવસ્થા સંભાળતા હો તો પૈસાની જવાબદારી હું લઉં છું.- પણ પોતાને માટે એ શરત પૂરી કરવી સમયના અભાવે અશક્ય હતી .ધીરૂભાઈએ નિખાલસતાપૂર્વક પ્રસ્તાવનો અસ્વીકાર કર્યો..

પણ જ્યારે 1997 માં સાનુકુળ સંજોગોને લીધે ધીરૂભાઈ અને મિત્રો પૂરો સમય હૉસ્પીટલના વહીવટમાં આપી શકે તેવી પરિસ્થીતી પેદા થઇ ત્યારે પ્રકાશભાઈએ પોતાનું જૂનું વચન દોહરાવ્યું અને નાણાંકીય મદદ શરૂ કરી. આ લખાય છે ત્યાં સુધીમાં તો પ્રકાશભાઈ આ સંસ્થાને પચાસ લાખ રૂપિયા ઉપરાંત આપી ચૂક્યા છે, પરંતુ તે વખતની વાત કરીએ તો હૉસ્પીટલના વાર્ષિક ખર્ચના રૂપિયા ત્રણ લાખ જોતાં તેમણે ત્રણ વર્ષ લગી ત્રણ ત્રણ લાખ રૂપિયા આપ્યા. અને બીજી અનેક રીતે મદદ કર્યે રાખી. એમના એક દક્ષિણ ભારતીય મિત્ર ડૉ. અશોક કુમાર કે જે અમેરિકામાં પ્રકાશભાઈ વસે છે એ જ શહેરમાં સુવિખ્યાત કાર્ડિયોલૉજીસ્ટ છે, તેઓ પણ પ્રકાશભાઈના પ્રેર્યા દર વર્ષ જૂન અને ડિસેમ્બર એમ બે વાર આ હોસ્પીટલમાં નિ:શુલ્ક સેવાઓ આપવા આવવા માંડ્યા. એટલું જ નહીં પણ, સાથે બે અઢી લાખની કિંમતની દવાઓ પણ જરૂરિયાતમંદ દર્દીઓને મફત દેવા માટે લાવવા માંડ્યા. દરેક વખતે એમના ત્રણ ત્રણ દિવસના રોકાણ દરમ્યાન દર્દીઓના ટોળાં ઉભરાતાં અને સવારથી માંડીને મોડી રાત સુધી ડૉ.અશોક કુમાર દર્દીઓને તપાસતા રહેતા.

હોસ્પિટલના સેવાકાર્યોની સુવાસ ફેલાવા લાગી. બીજાઓ પણ આ તરફ આકર્ષાયા, વાઘબકરી ચાવાળા પિયુષભાઇ, સ્વામિ સચ્ચીદાનંદજી, વિનોદ બ્રહ્મભટ્ટ, વ્રજમોહન શાહ અને બીજા અનેકોએ લાખથી માંડીને પંદર લાખ સુધીની સખાવતો કરી અને પરિણામે ડચકાં ખાતી ને મરું મરું થતી હૉસ્પિટલને જાણે કે સંજીવની મળી. પણ સેવાઓ આપવાનું વધતું ગયું તેમ ચાલુ ખર્ચ વધતો ગયો, પગારો વધતા ગયા, સાધન, સરંજામના ખર્ચા વધતા ગયા. અને મોંઘવારી એટલે તો જાણે જોગણીનું ખપ્પર. હોસ્પિટલના સૌથી મોટા લાભાર્થીઓ તો સાવ નિર્ધન પ્રજા, એ ઘણું ય ઇચ્છે તો ય રૂપિયાની વાત આવે ત્યારે નિમાણા થઇને ઊભા રહે. એમનો, એ લોકો દઇ શકે તેવો વાજબી સહકાર કઇ રીતે લઇ શકાય? ટ્રસ્ટીઓએ અનોખા રસ્તાઓ અજમાવ્યા, જે આજ સુધી કોઇ ટ્રસ્ટના હાઇ-ફાઇ ટ્રસ્ટીઓએ નથી વિચાર્યા. એ નવતર રીત હતી –અને તે અનાજનું ઉઘરાણું કરવાનો રસ્તો.. ગામે ગામ ફરીને અનાજ ઉઘરાવવાનું શરુ કર્યું. જો કે, એ કામ સહેલું ન હતું. એના માટે સમય અને રુટનું આયોજન કરવામાં આવ્યું. ઘઉં તૈયાર થવાના થાય એટલે માર્ચના પહેલા અઠવાડિયામાં ચેરમેન ખુદ, સેક્રેટરી અને બીજા બે ચાર ટ્રસ્ટીઓ અને મિત્રો ગાડાં, બીજાં વાહનો કે જે સગવડ હોય તે લઈને નીકળી પડે. મોટે ભાગે અગાઉથી માણસો ફેરવીને અગાઉથી જ ઘઉંરૂપે ફાળા કેટલાકે નોંધાવી દીધા હોય. ત્યાં ક્યાંક તદ્દન નવેસરથી જ આપનારને, ગળે વાત ઉતરાવવાની હોય. કોઈ વીસ કીલો ઘઉં લખાવે, કોઈ દસ કીલો, તો કોઈ પાંચ જ કીલોગ્રામ લખાવે. લગભગ તો આ માટે કોઈ ના ન પાડે. આ મંડળી રોજ સાંજે નીકળી પડે, કારણ કે સાંજના છ પછી જ ખેડૂતવર્ગ ઘેર મળે. એટલે ગામમાં એવું વાતાવરણ ખડું થાય કે જાણે બાવાઓ ઉઘરાણા માટે આવ્યા છે ? ખાધેપીધે સુખી, કરોડોપતિ ટ્રસ્ટીઓને આ રીતે હૉસ્પીટલના હેતુ માટે “ભીખ” માગવામાં કોઈ શરમ નહીં. અરે, કોઈ તોછડાઈથી જાકારો આપે તોય આ મહામના લોકો ગમ ખાઈ જાય. ક્યાંક કોઈક ‘ઘઉં નથી, બટાટા લઈ જાઓ’ એમ કહીને બટાકા આપે. ક્યાંક મકાઈ, ક્યાંક શેરડી, ક્યાંક નકરા રાડા આપ્યાના દાખલા છે. પણ આ ફરતીયાળ બંદાઓ સાંજના છથી રાતના અગીયાર સુધીમાં સપાટો બોલાવી દે. સાદી રીતે આજુબાજુના ત્રીસ-પાંત્રીસ ગામો આવરી લેવાય ને પછી જે કંઈ એકત્ર થયુ હોય તેનું વર્ગીકરણ થાય, સાફસૂફી થાય, વ્યવસ્થિત રીતે પેક થાય અને પછી બજારમાં એને વેચીને રોકડી કરી લેવાય. જ્યારે હૉસ્પીટલમાં જરૂર પડ્યે ત્યારે બજારમાંથી તાજા ખરીદી લેવામાં આવે – આવી રીતે દૂધમંડળીઓએ પણ દૂધ-માખણ આપ્યા હોય તેમાંથી ખપપૂરતો ઉપયોગ કરીને બીજું વેચી દેવાય ને તેની રકમ આગળ ઉપર દર્દીઓના માટે જ સારી કામમાં આવે. ટ્રસ્ટીઓની આ ‘ડાઉન ટુ અર્થ’ કાર્યપધ્ધતિએ ઘણી ચમત્કારિક અસર પેદા કરી. લોકોને હૉસ્પીટલ પોતીકી લાગવા માંડી.

આ અપૂર્વ પ્રયોગ પછીનો બીજો પ્રયોગ તે ફાજલ પડેલી 56 એકર જમીનને ખેતી અને બાગાયત માટે ઉત્પાદક રીતે વાપરવાનો. એમાં આમળાના પાંચ હજાર વૃક્ષો, આંબા, સીતાફળી અને જામફળીનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું. કૃષિનિષ્ણાતોની દેખરેખ નીચે એમાંથી પૂરક આવક ઊભી કરી. પૈસો પણ આવ્યો અને પર્યાવરણ પણ સુધર્યું. આ બધું તથા એની તમામ તબીબી સેવાઓ. એનું ઉચ્ચ સ્તર, સુવિધા, ડૉક્ટરોની ઉપલબ્ધિ, સારવારના અદ્યતન સાધનો અને ઉપકરણો અને સાથે આવતા બરદાસીઓને મળતી મફત ભોજન અને અન્ય સગવડો, ખોરાકનું સ્તર અને સ્વચ્છતા જોઇને 2004માં આ વાત્રક હૉસ્પિટલને ‘ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં આરોગ્યક્ષેત્રે ઉત્તમ કામગીરી’બદલનું સર્ટિફિકેટ પણ ગુજરાત સરકારે આપ્યું.

હાલની સ્થીતી ?

જેમ જેમ દાતા મળતા જાય છે તેમ તેમ સંસ્થામાં સગવડો વધારાતી જાય છે. તિથિદાન યોજના હેઠળ એક વાર રૂપિયા અઢી હજાર આપીને એક સ્વજનની મૃત્યુતિથિ બુક કરાવવાની યોજનાને સારો પ્રતિસાદ મળ્યો તો બસો રૂપિયા આપીને એક વૃક્ષ દત્તક લેવાનો વિચાર પણ વધાવાયો છે. મશહૂર આરોગ્ય સંસ્થા જિંદાલ, બેંગ્લોરથી દર વર્ષે દસ-દસ હજાર આવે છે. સંતરામ મંદિર, નડિયાદે ઑપરેશન ટેબલ માટે એક લાખ રૂપિયા ઉપર દાન આપ્યું. આ બધી જ રકમ સો ટકા ગરીબ દર્દીઓ માટે જ વપરાય છે. દર્દીઓને હૉસ્પીટલમાંથી જ બે ટાઈમ ભોજન અને ચા-દૂધ મફત અપાય છે. સ્પેશીયલ રૂમ માત્ર પચાસ રૂપિયાના કિફાયતી દરથી અપાય છે. કેમ્પસની સામે પ્રકાશભાઈ અને જયંતિભાઈ શાહ, કે. કે. શાહ ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટ ચલાવે છે. ત્યાં શ્રીજી આશ્રમમાં પણ આ હૉસ્પીટલમાં દર્દીઓની સાથે આવનારીઓ માટે નિવાસની નિઃશુલ્ક વ્યવસ્થા છે. શ્રીમંત ફતેહસિંહરાવ મહારાજ તો હવે નથી પણ એમના પુત્ર શ્રીમંત રણજિતસિંહ ગાયકવાડ ઘણા મદદરૂપ થાય છે. (હવે તો તેઓ પણ સ્વર્ગવાસી થયા.) તો અન્ય એક દાતાશ્રી ચંદ્રકાંતભાઈ ગોગરી (આરતી ગૃપ ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રિઝ – મુંબઈ)ના માતબર દાનના લીધે 2008 ના વર્ષથી આ સંસ્થાના નેજા હેઠળ ‘મહાવીર સ્કુલ ઓફ નર્સિંગ’ ચાલુ કરી શકાઈ છે. પ્રથમ વર્ષમાં 30 વિદ્યાર્થીઓને પ્રવેશ અપાયો. હાલ 50 વિદ્યાર્થીઓને પ્રવેશની માન્યતા છે. ચંદ્રકાંતભાઈના સહકારથી જ લગભગ 200 વિદ્યાર્થીનીઓ રહી શકે, તે માટે ‘યશોદા ગર્લ્સ હોસ્ટેલ’ પણ બનાવવામાં આવી છે. અત્યાર સુધીની બધી જ બેચના છોકરા – છોકરીઓ સારી હોસ્પિટલમાં અને સરકારી હોસ્પિટલમાં નર્સ તરીકે ગોઠવાઈ ગયા છે. નર્સિંગના બે વર્ષના ડીગ્રી કોર્સ માટે કોલેજ ઓફ નર્સિંગ પણ આ કેમ્પસમાં જ ચાલુ છે. આ સંસ્થાને મહાવીર બી.એસ.સી નર્સિંગ કોલેજ શરૂ કરવાની માન્યતા પણ મળી ગઈ છે. 30 બેઠકની મંજૂરી છે, ને ચાર વર્ષનો આ કોર્ષ ઓક્ટોબર 2014 થી શરૂ થઈ ગયો છે, જેની પહેલી બેચ ચાલુ વર્ષ 2018-19માં બહાર પડશે.

દર્દીઓને રાતદિવસ સેવા મળી રહે તે માટે હોસ્પિટલમાં ઓર્થોપેડિક વિભાગ, ગાયનેક વિભાગ તથા મેડિકલ વિભાગમાં સારી સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે એક એક વધારાના ડોકટર નિમવામાં આવ્યા છે. સરકારી ધારાધોરણ મુજબ ગ્રાન્ટ મળે છે, પણ એ પૂરતી નથી. હોસ્પિટલમાં સરકાર દ્વારા 53 માણસોનો સ્ટાફ મંજુર કરવામાં આવ્યો છે. પણ લોકોની સંખ્યા અને સેવાનું ઉચ્ચતમ ધોરણ જાળવી રાખવા વધારાનો સ્ટાફ રાખવો પડે છે. હોસ્પિટલને જીવાડવા માટે કાબેલ ડૉક્ટર્સને વધારે પગાર આપીને પણ સાચવવા પડે છે. તબીબી સાધનો ખરીદવા કે નવા બાંધકામ માટે ગ્રાન્ટ મળતી નથી. કિડનીના રોગો માટે પાંચ ડાયાલિસિસ મશીન સાથેનું યુનિટ કાર્યરત છે. હોસ્પિટલમાં નવું ઓપરેશન થિયેટર બનાવાયું છે. વર્ષ 2018 ના ફેબ્રુઆરી માસથી નવા દસ બેડનું આઈ.સી.યુ પણ કામગીરી બજાવી રહ્યું છે. લેબોરેટરીમાં અલગ અલગ પરીક્ષણો માટે નવાં નવાં મશીનો વસાવવામાં આવ્યા છે. આ બધા ખર્ચને લીધે હોસ્પિટલને દર વર્ષે જંગી ખોટ ભોગવવી પડે છે. આ ખોટ આવકમાંથી તો સરભર કરવી શક્ય નથી, એટલે દાન પર નિર્ભર રહેવું પડે છે.

હોસ્પિટલની સેવાકીય મૂડીના બળ પર દાતાઓ મળતા રહે છે.

(લખતા આનંદ થાય એવું છે કે આ લેખકના ‘ચિત્રલેખા’માં 16 એપ્રિલ, 2007ના અંકમાં લખાયેલા લેખના કારણે આ સંસ્થાને કરોડોનું દાન આપનારા મૂળ કચ્છના અને હાલ મુંબઇ વસતા ચંદ્રકાંત ગોગરી જેવા દિલદાર દાતાઓ ઉપરાંત બીજા અનેક દાતાઓ મળ્યા)

પરંતુ પરિસ્થિતિ એવી છે કે દેનેવાલે હજારોં, તો લેનેવાલે કરોડ ! હોસ્પિટલના સુવર્ણજયંતિ વર્ષ નિમિત્તે રૂ. એક કરોડનું ભંડોળ એકઠું કરવાનું લક્ષ્ય રાખેલું, તેની સામે વર્ષ 2017-18 સુધી ફક્ત 16,92,268રૂ. નું દાન જ મેળવી શકાયું છે. એકલદોકલ કર્ણના દાનથી હોસ્પિટલને ચલાવવી શક્ય નથી. હોસ્પિટલને ઘણા કર્ણની જરૂર તો છે જ, પણ કર્ણની સાથે ભામાશા પણ આ હોસ્પિટલને જુએ – દાન કરે, તો આ સેવાયજ્ઞ અવિરતપણે ચાલુ રહી શકે.

1986માં શ્રી કે.કે. શાહના અવસાન પછી ‘સાબરકાંઠા આરોગ્યમંડળ’ને ‘શ્રી કે.કે.શાહ સાબરકાંઠા આરોગ્ય મંડળ’ નામ આપવામાં આવ્યું. એટલે ચેક યા ડ્રાફ્ટ ‘શ્રી કે. કે. શાહ સાબરકાંઠા આરોગ્ય મંડળ’ ના નામે હોવો જરૂરી છે. કરમુક્તી માટે 80 જી અને 35 એ.સી. સર્ટિફિકેટ તથા વિદેશથી દાન મેળવવા માટે પણ રજીસ્ટ્રેશન નંબર- 0420670097 છે.ચેરમેન શ્રી ધીરુભાઇ પટેલ તો આણંદ રહે છે, પરંતુ અઠવાડીયામાં ચાર દિવસ હૉસ્પિટલમાં જ રાત દિવસ રહે છે.

તેમનો મોબાઇલ ફોન નંબર +91 94265 71642 છે, જ્યારે સંસ્થાનો નંબર છે- 02779 – 222018 અને 222001. ઇ મેલ: vatrakhospital@gmail.com અને વેબસાઇટ www.vatrakhospital.com. સરનામું છે. વાત્રક જનરલ હૉસ્પિટલ ,વાત્રક-383326 જિ.સાબરકાંઠા)-ગુજરાત

આજુબાજુ શહેરી વિસ્તારની ખાનગી મોંઘી તબીબી સેવાઓના પ્રમાણમાં લગભગ ૯૦ ટકા ઓછા ખર્ચે યા જરૂર પડે તેની નિઃશુલ્ક સારવાર આપતી આ વાત્રક હૉસ્પીટલ હિંમતનગરથી માત્ર ૫૬ કિલોમીટર દૂર છે.

કુરિયરની ડિલીવરી ત્યાં થતી નથી એટલે કુરિયરથી ટપાલ બાયડ જ મોકલવાની રહે. તે મોકલવા માટેનું સરનામું:

પ્રતિ,

શ્રી ધીરુભાઇ પટેલ.(અંગત)/ 94265 71642/(02779) 222018 અને 222001

શ્રી કે કે શાહ સાબરકાંઠા આરોગ્ય મંડળ,

વાત્રક જનરલ હૉસ્પિટલ, વાત્રક,

બાયડ-383326 (જિ.સાબરકાંઠા) ગુજરાત. | vatrakhospital@gmail.co


લેખકસંપર્ક: રજનીકુમાર પંડ્યા

બી-૩/જી એફ-૧૧, આકાંક્ષા ફ્લેટ્સ, જયમાલા ચોક, મણિનગર-ઇસનપુર રૉડ,અમદાવાદ-૩૮૦૦૫૦

મો.95580 62711 ( વ્હૉટ્સએપ) / લેન્ડલાઇન-079-25323711/ ઇ મેલ- rajnikumarp@gmail.com

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

7 comments for “લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : વાત્રક હોસ્પિટલ : મરણતોલ અવસ્થા-પછી નવજીવન

  1. Jagdish Patel
    April 1, 2019 at 4:13 pm

    સુંદર માહિતી. લોટરી ધીરુભાઈને નહી જાણે હોસ્પિટલને લાગી. ધીરુ ભાઈ ખુદ એમની લોટરી ગુજરાતમાં ખાનગી ટ્રસ્ટ સંચાલન કરતા હોય તેવી સેવા રૂરલ ઝ્ગાડીયા માં ઉપરાંત નવસારી પાસે ખારેલમાં અને બીજે પણ છે. આ હોસ્પીટલની માહિતી ન હતી. કે.કે.શાહની પાછળ મુંબઈના એક પત્રકાર પડી ગયા હત જે પહેલા જનશક્તિના તંત્રી હતા . કે કે શાહના દીકરા વિનયભાઈ બરોડા રેયોનના મેનેજિંગ ડાયરેક્ટર હતા અને વિમાન અકસ્માત માં મૃત્યુ થયું હતું , ૧૯૭૬માં

  2. mahendra shah
    April 2, 2019 at 4:04 am

    સુંદર!

  3. April 2, 2019 at 3:42 pm

    खूब सुंदर માહિતી,મે સેવા રૂરલ ઝઘડિયા સંસ્થા માં કામ કરેલું….વાત્રક હોસ્પિટલ માં પણ સદવિચાર પરિવાર ના ભોગીભાઈ શાહ,સુધાબેન સાથે લેપ્રસી ઇરીડિકેશન પ્રોગ્રામ નું ઠબકમ કર્યું હતું.ડોકટર અનિલ દેસાઈ ઝઘડિયા મને રેફરેન્સ આપ્યો હતો..આપે ખૂબ આંતરિક જઈ ને માહિતી આપી છે..ગાબટ ના કે.કે.શાહ પરિવાર ના નીમેશભાઈ શાહ મારા ખાસ મિત્ર છે..આભાર

  4. mahendra thaker
    April 2, 2019 at 5:24 pm

    Unique example

  5. Niranjan Mehta
    April 3, 2019 at 1:11 pm

    બહુ વિસ્તૃત માહિતી. આપ લેખ નહીં પણ યજ્ઞ જેવું કાર્ય કરી રહ્યા છો. અભિનંદન.

  6. April 3, 2019 at 9:01 pm

    Rajnikumarji
    This is one of a kind Hospital, thanks a lot for supporting such a nice project.

  7. April 11, 2019 at 2:49 am

    બહુ જ પ્રેરક વાત.

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.