લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : બગસરામાં છ્યાંસી વર્ષ પહેલાં પ્રગટાવેલો દીવો

– રજનીકુમાર પંડ્યા

બગસરાનું નામ પડતાં જ પ્રતાપી નામોની એક આકાશગંગા ચિત્તના આકાશમાં પોતાનું તેજ રેલાવી રહે છે. કેટલાક યાદ કરીએ તોય કેટલાંય રહી જાય એમ છે. જેમનાં ચરણચિહ્નો ઈતિહાસમાં અમીટ નિશાન છોડી ગયાં છે તેવાં સ્ત્રી-પુરુષોમાં કોણ પહેલાં અને કોણ પછી એવી ચડઊતરમાં આપણે ના પાડીએ તો સૌથી તરત સ્મરણે ચડે તે સ્વર્ગસ્થ ઝવેરચંદ મેઘાણી. બીજા અનેકોની યાદી આજ લગી બનાવીએ તો ૨૦૧૨ના સપ્ટેમ્બરની ૨૩મી એ જેમનું અવસાન થયું તેવા વિશ્વવિખ્યાત જાદુ-કલાકાર કે. લાલ, શાયર કુતુબ આઝાદ અને ‘વિશ્વ ગુજરાતી સમાજ’ના સંસ્થાપક કૃષ્ણકાંત વખારિયા સુધી આપણે આવવું જોઈએ. પણ આ લેખ બગસરાના અનન્ય એવા ‘બાળ કેળવણી મંદિર’ વિષે લખવાનો ઈરાદો હોવાથી એના સંદર્ભે નામ યાદ આવે છે સ્વર્ગસ્થ લાલચંદ વોરાનું. ૮૧ વર્ષ પહેલાં ૧૯૩૧માં તેમણે સ્થાપેલી સંસ્થા ‘બાળ કેળવણી મંદિર’ આજે એક વિરાટ વટવૃક્ષ સમાન બની રહી છે અને એના હાલના નિયામક દેવચંદ સાવલિયા એને દર વર્ષે એવા અને એવા ઊંચા પગથારે મૂકતા જાય છે કે જેની કલ્પના લાલચંદ વોરાએ પણ નહિ કરી હોય.

દેવચંદ સાવલિયા

‘બાળ કેળવણી મંદિર’ની સ્થાપના વર્ષ ૧૯૩૧માં લાલચંદભાઈ જયચંદભાઈ વોરાએ કરી હતી. વર્ષ ૧૮૯૬ની રામનવમીએ જન્મેલા લાલચંદભાઈ ૨૪ ડિસેમ્બર ૧૯૮૯ના રોજ ત્રાણું વર્ષની વયે અવસાન પામ્યા. ખ્યાતનામ જાદુગર કે. લાલના તેઓ કાકા થાય જેમને કે. લાલ ‘બાપા’નું સંબોધન કરતા. ૧૯૧૭માં કલકત્તામાં ભરાયેલા કૉંગ્રેસ અધિવેશનમાં તેમણે હાજરી આપી હતી. ગાંધીજીની સાથે લાલચંદભાઈ પ્રવાસમાં પણ જોડાતા હતા. એથી તેમને રાષ્ટ્રભક્તિનો નાદ લાગ્યો હતો અને ૧૯૨૬થી વિદેશી વસ્ત્રોનો ત્યાગ પણ કરી દઈ તેઓ સ્વદેશીના હિમાયતી બની ગયા હતા. ‘નવજીવન’ અને ’હરિજનબંધુ’ના વાંચનથી તેમનો વિચારપિંડ બંધાવા લાગ્યો હતો અને દેશનેતાઓના સંપર્કથી સ્વરાજની લડતમાં ખેંચાવા લાગ્યા હતા. 1925માં ગાંધીજીને બગસરા લાવવાનો યશ તેમના ફાળે જાય છે.

સ્વરાજની લડત સાથે રચનાત્મક કામ થતું હતું. ‘સૌરાષ્ટ્ર સ્વદેશી પ્રચારક મંડળ’ના મંત્રી તરીકે લાલચંદભાઈ શહેરોમાં ઘૂમતા હતા. વિદેશી વસ્ત્રો વિશે ભાષણો કરતા હતા. વિદેશી વસ્ત્રોની હોળી પ્રગટાવતા હતા.દારૂના દૈત્ય સામે જેહાદ જગાવતા હતા. એક તરફથી આ કામ કઠણ હતું તો બીજી તરફથી લોકોનો ઉત્સાહ ઓસરતો જતો હતો; એટલે બીજા રચનાત્મક પંથે પ્રયાણ કરવાની જરૂર હતી. વળી બધાને રચનાત્મક કાર્યની મહત્તા સમજાવવી હતી. શ્રી ગીજુભાઈ બધેકા વકીલાત કરતા હતા, પણ તેમને ત્યાં પુત્રનો જન્મ થતાં તેઓ તેની કેળવણીની ફિકરમાં પડી ગયા અને દક્ષિણામૂર્તિ સંસ્થામાં બાલમંદિર શરુ કરીને,શાળાને એક મંદિર જેવી પ્રતિષ્ઠા આપી હતી. લાલચંદભાઈ પોતાના નાનાભાઈ ગીરધરલાલને દાખલ કરવાની ઈચ્છાથી ત્યાં ગયા; અને ત્યાંનું જોયા પછી તેમને બાલમંદિરની મહત્તા (અનિવાર્યતા) સમજાઈ હતી. તેમનું સાહિત્ય લઈને લાલચંદભાઈ પોતાના મૂળ વતન માવઝીંઝવામાં થોડો સમય ગાળી આવ્યા.પછાત તો શું, ઉજળિયાત વર્ગના બાળકોનું પણ હીર હણાતું જોઈ વાત્સલયભાવથી સાડા આઠ હજારની વસ્તીવાળા, પાંચ દરબારના ભાયાતી ગામ બગસરાને સ્વરાજનું થાણું બનાવી શ્રી લાલચંદભાઈએ સં. ૧૯૮૮ના ભાદરવા વદી બારશને તા. ૮-૧૦-૧૯૩૧ના રોજ બાપુની મંજૂરી મેળવીને તેમની જન્મ જયંતી રેંટિયાબારશના રોજ રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવીને ડૉ.શાંતિભાઈ શુક્લ વૈદ્યવાળા પાંચ રૂપિયાના ભાડાવાળા મકાનમાં બાલમંદિરનું મંગલાચરણ કર્યું હતું. બાળકો હોય એટલે ક્રીડાંગણ તો જોઈએ જ અને એનાં સાધનો પણ જોઈએ.

એક ડૉક્ટરે લપસણા માટે 10 રૂપિયા આપ્યા તો એકાદ-બે કારીગરોએ હિંચકા ટીંગાડી આપ્યા.તો સુથારના છોકરાએ રમકડાં બનાવી આપ્યાં એટલે કામ ચાલ્યું. બે કાળી શેતરંજી પર પંજા મુકાવી, ચોકથી ચિત્રો ઉપસાવવા લાગ્યા એટલે બાળકો હરખભેર નિહાળવા લાગ્યા. અને બાળકોને ‘ન મારો, ન બિવડાવો’નાં સૂત્રો વહેતાં કર્યા. રીતસરનું ઉદઘાટન કલાપીનાં મિત્ર થિયોસૉફિસ્ટ અને હડાળા –બગસરાના દરબારશ્રી વાજસૂર વાળા હસ્તક રાખવું હતું, પણ મંગળાચરણ વખતે રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવેલો હોવાથી, દ.શ્રી વાજસૂરવાળા આવી શક્યા નહીં.(કારણ કે બ્રિટિશ રાજનો ગુનો ગણાતો‌) એટલે પછી એક ઓલિયા જેવા ઉઘાડપગા વિશ્વપ્રવાસી વહોરા સદગૃહસ્થ એહમદઅલી કાસમજી બૂટવાલાનું બગસરામાં એ વખતે આગમન થયું હતું, એનો અનાયસ લાભ લઈને,તેમના વરદ હસ્તે તા. ૧૮-૧૦-૧૯૩૧ના બાલમંદિરનું ઉદઘાટન કરાવવામાં આવ્યું અને બાલમંદિરનું આંગણું એકવીસ બાળકોથી કિલ્લોલ કરવા લાગ્યું. (આ એ જ અત્યારનું બાળ કેળવણીમંદિર, બગસરા)

એ વખતે નાસ્તા સહિતનું માસિક લવાજમ (ફી) માત્ર આઠ આના હતું, પણ એટલું આપવામાંય કેટલાક વાલીઓ અખાડા કરતા હતા અને પોતાના બાળકને ઉઠાડી લેવાની ધમકી આપતા હતા, પણ પ્રયોગોને સફળ બનાવવા લાલચંદભાઈએ ધીરજ અને શાંતિથી કામ લીધું. ટાંચાં સાધન, સહકાર્યકરોનો અભાવ અને બાલશિક્ષણના અનુભવ કે અભ્યાસ વિના આ કઠિન કાર્યને મૅડમ મૉન્ટેસરીનાં પુસ્તકોનાં વાંચન, વિચાર અને અવલોકનથી લાલચંદભાઈ દ્રઢમૂલ કરતા રહ્યા હતા.

૧૯૩૨માં બાલમંદિરનું વાર્ષિક બજેટ 600 રૂપિયા હતું. મોરબીના મહારાજા લખધીરસિંહ બગસરા પધારેલા તેમણે બાલમંદિરને રૂ. પચાસ ભેટ આપ્યા હતા. તો સ્વદેશી પ્રજામંડળે કબાટ સાથે એકસો પચાસ પુસ્તકો ભેટ આપ્યા હતાં. ઝવેરચંદ મેઘાણીએ પત્ની દમયંતીબહેનની સ્મૃતિમાં ૫૦૧ રૂપિયા આપ્યા.

એ જ અરસામાં મુંબઈથી ડૉ. વ્રજલાલ મેઘાણીનો પત્ર આવ્યો કે બગસરાના વતની શ્રી કૃષ્ણલાલ વેલજી છાંટબાર જે મિડલ સ્કૂલના હેડમાસ્તર હતા, તે પરદેશથી પરત આવી ગયા છે અને હરિજનસેવાનું કાર્ય કરવા ઉત્સુક છે. એટલે શ્રીકૃષ્ણલાલ છાંટબાર બગસરા આવી પહોંચતાં હરિજનવાસમાં આઠ આનાના ભાડેથી વણકર વેલજીભાઈની ઓસરી ભાડે રાખી અને હરિજન જ્ઞાનમંદિર શરૂ થઈ ગયું. ૩૦ થી ૩૫હરિજન બાળકોથી જ્ઞાનમંદિર ગાજતું થયું.

એનો લાભ એ થયો કે આ હરિજન જ્ઞાનમંદિરને કારણે દસ હરિજનોએ મુડદાલ માંસ ખાવાનું અને કેટલાકે દારૂ પીવાનું છોડી દીધું. વિદ્યાર્થીઓ નિર્વ્યસની બન્યા. હરિજન સેવાને કારણે બાલમંદિરને નાણાભીડ ભોગવવી પડતી હતી, એવામાં ઓચિંતો એડિસઅબાબા (આફ્રિકા)થી રૂ. ૧૫૦નો ચેક મળ્યો અને કામ આગળ ચાલ્યું.

પણ ભાડાના મકાનમાં ચાલતા આ બાલમંદિરને અને હરિજન જ્ઞાનમંદિરને સ્વકીય જગ્યા અને મકાનની જરૂર હતી. એટલે થોડા વાવેતર અને કૂવાવાળી લગભગ 30 હજાર ચોરસ હાથ (સાડા ચાર વીઘા)જમીન રૂ. 1236માં હડાળા દરબારશ્રીના યુવરાજ અમરાવાળાસાહેબ પાસેથી મળી જતાં ત્યાં બાલમંદિરના પહેલા મકાનનું ખાતમુહૂર્ત ઠક્કરબાપાનું હસ્તે કરાવ્યું. એ જ વખતે હરિજન જ્ઞાનમંદિરનું ઉદઘાટન ગુજરાત વિદ્યાપીઠના નરહરિ પરીખે કર્યું. આમ લાલચંદભાઈએ બાલમંદિરરૂપી નાવડું તરતું મૂક્યું હતું અને હલેસાં માર્યા કરતા હતાં. અખૂટ ધીરજ હોવા છતાં એકલા હાથે ક્યાં સુધી હલેસાં મારી શકાય ? પણ યુવરાજ અમરાવાળાસાહેબે પોતાના પુત્ર લક્ષ્મણ વાળાના જન્મપ્રસંગે પાંચ વર્ષનો વેરો ૧૩૧ રૂ. માફ કરીને અને રાયસાંકળીના દરબારશ્રી ગોપાલદાસેઅને ભક્તિબાએ આવીને છાત્રાલય શરૂ કરાવીને લાલચંદભાઈના હાથને મજબૂત કર્યા હતા.

**** **** ****

ભાઈ લાલચંદ,

તમે તો ઠીક પ્રવૃત્તિઓ ચલાવી રહ્યા છો, બધાનો મેળ સાધી, કેવળ સેવાવૃત્તિથી જ આવી વસ્તુઓ ચાલે તો જરૂર લાભદાયી નીવડે

– બાપુના આશીર્વાદ, વર્ધા, તા 8-9-35.

બગસરામાં બાલ કેળવણી મંદિરની સ્થાપનાના ચોથા જ વર્ષે એના સ્થાપક લાલચંદભાઈ વોરાને મહાત્માજીના આવા સલાહભર્યા આશીર્વાદ સાંપડ્યા.

અગિયાર વર્ષના ટૂંકાગાળામાં બાળલક્ષી હોય એવાં અનેક કામો થયાં એટલે 1942માં એ બધાને માથે એક છત્ર જેવા ‘બાલ કેળવણી મંદિર ટ્રસ્ટ’ની સ્થાપના કરવામાં આવી. 1956માં આ બાલમંદિરનું ‘ગુજરાત નઈ તાલીમ સંઘ’ સાથે જોડાણ થયું અને મનુભાઈ પંચોળી જેવા સમર્થ કેળવણીકાર અને સાહિત્યકારના પ્રમુખસ્થાને સંસ્થાએ રજતજયંતી પણ ઊજવી.

સૌરાષ્ટ્રમાં ઘણાં બધાં સાર્વજનિક કુમાર છાત્રાલય હતાં, પણ સાર્વજનિક કન્યા છાત્રાલયની સંખ્યા ઓછી હતી. એટલે ગુજરાત હરિજન સેવક સંઘના મંત્રી પરીક્ષિતલાલ મજમુદારના સહકારથી કન્યા છાત્રાલયની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી અને કામાણી ફાઉન્ડેશનના સ્થાપક પૂનમચંદ રામજીભાઈ કામાણીની ભલી ભાવનાથી 50 બાળાની સગવડ સચવાય એવા ‘શ્રીમતી જડાવબેન કામાણી કન્યા ભવન’નું શિલારોપણ જાળિયાના બાલુભાઈ ભટ્ટનાં પત્ની શકુંતલાબહેન ભટ્ટ પાસે કરાવ્યું હતું અને ઉદઘાટન પુષ્પાબહેન મહેતા પાસે 1967માં કરાવ્યું હતું.

1961-62માં 1. સ્થાનિક કલા વિશેષતા 2. સૌરાષ્ટ્રની તેમ જ વિશ્વની વિભૂતિની પ્રતિમા,3. ભારતદર્શન, 4. વિજ્ઞાનવિકાસ, 5. બાળઉછેર અને આરોગ્ય, 6. શિક્ષણસંસ્થા, 7. પશુ-પંખીના નમૂના,8. ગાંધી જીવનદર્શન અને 9. ગ્રામોદ્યોગ અને ગામોદ્ધાર ચિત્રિત કરતું બાલ સંસ્કાર દર્શન (મ્યુઝિયમ) નું ઉદઘાટન પદ્મભૂષણ હંસાબેન મહેતા પાસે કરાવી બગસરાની અધૂરપને પૂરી કરાવી હતી. તેઓ આગળ લખે છે, ઈટલીના મૅડમ મારિયા મૉન્ટેસરીના શતાબ્દી મહોત્સવ નિમિત્તે ‘બાળમહિમા’ અને ‘જીવનપંથ ઉજાળ’ નામે બે પુસ્તિકા સંસ્થાએ પ્રસિદ્ધ કરી હતી. પછી ‘બાળગીતા’પણ પ્રગટ કરી હતી. 1973 સુધીમાં 8 હજાર બાળકો બાલમંદિરમાં તાલીમ મેળવી ચૂક્યાં હતાં અને પછાત વર્ગના 500 છાત્રો અને 200 કુમારિકાએ છાત્રાલયનો લાભ લીધો હતો

1981માં આ સંસ્થાએ 50 વર્ષ પૂરા કર્યા ત્યારે સામયિક ‘બાલમૂર્તિ’નો આરંભ કે. લાલના હાથે થયો.

લાલચંદભાઈ – ગાંધીયુગના એક આદર્શ કાર્યકર તરીકે તા. 24-12-1989ના રોજ 93 વર્ષનું દીર્ઘ આયુષ્ય ભોગવીને અવસાન પામ્યા. તેમણે સતત સડસઠ વર્ષ લગી બાળશિક્ષણની આરાધના કરી. બાળકોના ભીષ્મપિતામહે યુવાનીનાં શ્રેષ્ઠ વર્ષો પણ બાળશિક્ષણ, હરિજન-સેવા અને ખાદીપ્રવૃતિને સમર્પિત કરી દીધાં.

લાલચંદભાઈનાં સતત ચાલીસ વર્ષોના સાથી શામજીભાઈ ચાગલાણી અને તેમનાં પત્ની રુક્ષ્મણિબહેનએ લાલચંદભાઈની વિદાય પછી ‘બાળકેળવણી મંદિર’ની ધૂરા સંભાળી અને ‘બાલ કેળવણી મંદિર’ને અનુપમ પ્રતિષ્ઠા અપાવી, 2003 પછી સંસ્થાના અત્યારના યુવાન નિયામક દેવચંદ સાવલિયાએ બાલ કેળવણીની કામગીરીને જરા પણ જફા પહોંચાડ્યા વગર સંસ્થાને સંકુલની બહાર પણ વિસ્તરી આપી.

હજુ તો બેંતાલીસ વર્ષના દેવચંદ સાવલિયાએ મનુભાઈ પંચોળીની સુવિખ્યાત ‘લોકભારતી’માં 1995માં રૂરલ સ્ટડીઝમાં અનુસ્નાતકની પદવી મેળવી ત્યારે જ નિર્ણય કરેલો કે સરકારી નોકરી કરવી નથી અને ગ્રામસમાજના ઉત્થાનનું કામ વતનના તાલુકા એવા અમરેલીની આસપાસ જ કરવું છે. તેમણે 1998માં ‘વિશ્વ વાત્સલ્ય સેવા ટ્રસ્ટ’ની સ્થાપના કરી અને પત્ની જયશ્રીબહેનના સાથમાં એ ટ્રસ્ટ અંતર્ગત બહુ નોંધપાત્ર કામો-વિશેષ તો પછાતઅને કંગાળના વર્ગમાં આવતી કોમો માટે કર્યા, સુંદર અને રમણીય વાતાવરણમાં ઈન્ડોર અને આઉટડોર રમતઘર સાથેનું બાળમંદિર તો ખરું જ, પણ સાથે વાલી પુસ્તકાલય ઊભું કરવામાં આવ્યું કે જેમાં વાલીઓ પોતે પોતાનાં બાળકોને કહેવાની વાતો, વાર્તાઓ, ગીતો અને રમતોની જાણકારી એમાંથી પામી શકે. એવી જ એક યોજના ‘શિશુકુંજ ઈન્ટરનેશનલ’ ઝવેરી પરિવાર દ્વારા પ્રેરિત ‘સ્કૂલ ઈન બૉક્સ’ની છે જેમાં જરૂરતમંદ પરિવારનાં બાળકોને ભાર વગરનું પૂરક ભણતર આપવાનો પ્રયોગ સફળતાપૂર્વક કર્યો. ઝૂંપડપટ્ટી વિસ્તારના બસો ઉપરાંત બાળકોને રખડતાં-ભટકતાં કે ભીખ માગતાં બંધ કરીને રોજના બે કલાક શિક્ષણઅને કેળવણી આપવાની પ્રવૃત્તિ સુપેરે ચાલી રહી છે. ઉપરાંત 2008-09માં સ્વ.લાલચંદભાઈ વોરાના નામે શરૂ થયેલા બાલભવન અંતર્ગત સંગીતશાળા, સર્જનશાળા, ઑડિયો વિઝ્યુઅલ સેન્ટર અને કૉમ્પ્યુટર સેન્ટર ચાલે છે. આ બાલભવન દિલ્હીના રાષ્ટ્રીય બાલભવન સાથે સંલગ્ન છે.

પણ અત્યારે સમાજ તરફથી જે તાકીદની અપેક્ષા છે એ આ સંસ્થાના કૅમ્પસ પર ચાલતા કન્યા વિદ્યાલયના નવા મકાનના ચાલતા બાંધકામને ધનના અભાવે ન અટકવા દેવાની. વર્ષો જૂનું મકાન 2001ના ધરતીકંપ પછી તો સાવ જ ખળભળી ગયું હતું. કન્યાઓ વર્ગમાં બેસતી તો વરસાદના દિવસોમાં માથે પાણીની ધારા થતી. સ્થિતિ અસહ્ય બની ત્યારે આખા મકાનને ઊતરાવી લેવું પડ્યું. નવા મકાનની અનિવાર્ય આવશ્યકતા ઊભી થઈ. અવારનવાર દાન આપતા દાતાઓ પાસેથી ટહેલ નાખીને થોડી રકમ ઊભી કરી અને 10-5-12થી બાંધકામની શરૂઆત કરી દીધી. મુંબઈના સી.કે.ઠુમ્મર, સી.કે. બાબરિયા અને નલિનભાઈ દોશી જેવાઓએ માતબર રકમોની મદદ કરી અને બીજા અનેક શુભેચ્છકોએ પચીસ હજારથી માંડીને અઢી લાખ સુધીની મદદ કરી અને એ રીતે ત્રેસઠ લાખ જેટલું દાન તો આવી ગયું અનેગ્રાઉન્ડ ફ્લોર અને પ્રથમ માળનું બાંધકામ તો પરિપૂર્ણ થઈ ગયું. પણ બીજા માળ પર પ્રાર્થના હૉલ, લાઈબ્રેરી અને લૅબોરેટરીનું કામ બાકી રહ્યું છે. એને માટે હજુ ત્રીસેક લાખ જેવી ખાધ રહે છે. એ નહિ મળે તો ચોમાસા સુધીમાં કન્યા વિદ્યાલયના આ મકાનનું કામ સંપૂર્ણ નહિ થઈ શકે. પણ દેવચંદ સાવલિયા અને સ્વ. લાલચંદભાઈ વોરાનાં પુત્રી લીલાબહેન શાહ કે જે આ સંસ્થાના સતત સક્રિય રહેલાં પ્રમુખ છે તેમને અને બીજા ટ્રસ્ટીઓને શ્રદ્ધા છે કે હવે હાથી પૂંછડે નહિ અટકે. આવકવેરાની કલમ 80જી પ્રમાણેનું સર્ટિફિકેટ પણ ઉપલબ્ધ છે. સ્ટેટ બેંક ઑફ ઈન્ડિયાની બગસરા બ્રાંચમાં બાલકેળવણી મંદિરના નામે એકાઉન્ટ નંબર- 56031003997 છે.


(વિશેષ નોંધ: આ લેખ જૂનો છે, પણ તે લખાયા પછી 2011ના એપ્રિલની 24 મીએ ‘જનતા કન્યા વિદ્યાલયની ઇમારત’નું ખાતમૂહુર્ત કરવામાં આવ્યું,જે હવે સંપૂર્ણ થઇ ગયું હોવું જોઇએ. તે જ દિવસે મહિલા તાલીમ અને રોજગાર કેન્દ્રનું પસ્ણ ઉદઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું.


વધુ વિગતો માટે

દેવચંદ સાવલિયા, બાલકેળવણી મંદિર,બગસરા – 365440,

જિ. અમરેલી, ફોન નંબર –+91 2796-222479 અને

મોબાઈલ નંબર – +91 94269 65234 અને

ઈ-મેઈલ: vvmst@rediffmail.comઅનેvbalbhavanbagasara@yahoo.com

(મુંબઈમાં સંપર્ક:

પ્રફુલભાઈ વોરા,

111-એ, પહેલો માળ, કરીમજી બિલ્ડિંગ, મુંબઈ યુનિવર્સિટી સામે, એમ.જી.રોડ, મુંબઈ – 400023

મોબાઈલ નંબર : +91 98191 87400 અથવા +91 22-22671359 અથવા 22670518 અને

કુલીનકાંત લુઠિયા – +91 98200 39469 અથવા +91 22-25919755.

———————————————————————————————–

લેખક સંપર્ક:

રજનીકુમાર પંડ્યા.,બી-૩/જી એફ-૧૧, આકાંક્ષા ફ્લેટ્સ, જયમાલા ચોક,મણિનગર-ઇસનપુર રૉડ,અમદાવાદ-૩૮૦૦૫૦

મો.+91 95580 62711 ( વ્હૉટ્સએપ) / લેન્ડલાઇન-+9179-25323711/ ઇ મેલ- rajnikumarp@gmail.com

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

1 comment for “લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : બગસરામાં છ્યાંસી વર્ષ પહેલાં પ્રગટાવેલો દીવો

  1. Piyush Pandya
    October 30, 2017 at 11:53 am

    કાયમની જેમ જ, એકદમ રોચક શૈલીમાં કહેવાયેલી સત્યકથા. ખાસ તો ‘પૂંછડે હાથી નહીં અટકે’ વાળો પ્રયોગ ખુબ જ ગમ્યો. શિક્ષણના ક્ષેત્રે મેઁ ઓગણચાળીશ વરસ કાઢ્યાં એનો થોડોય નશો ચડવા જાય, એ આવા ધૂણીધારીઓને વિશે જાણ થતે જ ઉતરી જાય છે.

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.