ગ઼ાલિબકા અંદાજ઼-એ-બયાં : (૪૯) : બજ઼્મ-એ-શાહંશાહ મેં અશઆર કા દફ઼્તર ખુલા …

… (ગ઼ઝલ) – મિર્ઝા ગ઼ાલિબ

વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર)

બજ઼્મ-એ-શાહંશાહ મેં અશઆર કા દફ઼્તર ખુલા
રખિયો યા રબ યે દર-એ-ગંજીના-એ-ગૌહર ખુલા

શબ હુઈ, ફિર અંજુમન-એ-રખ઼્શન્દા કા મંજ઼ર ખુલા
ઇસ તકલ્લુફ઼ સે કિ ગોયા બુત-કદે કા દર ખુલા

ગરચે હૂઁ દીવાના પર ક્યૂઁ દોસ્ત કા ખાઊઁ ફ઼રેબ
આસ્તીં મેં દશના પિન્હાઁ હાથ મેં નશ્તર ખુલા

ગો ન સમઝૂઁ ઉસ કી બાતેં ગો ન પાઊઁ ઉસ કા ભેદ
પર યે ક્યા કમ હૈ કિ મુઝ સે વો પરી-પૈકર ખુલા

હૈ ખ઼યાલ-એ-હુસ્ન મેં હુસ્ન-એ-અમલ કા સા ખ઼યાલ
ખ઼ુલ્દ કા ઇક દર હૈ મેરી ગોર કે અંદર ખુલા

મુઁહ ન ખુલને પર હૈ વો આલમ કિ દેખા હી નહીં
જ઼ુલ્ફ઼ સે બઢ઼ કર નક઼ાબ ઉસ શોખ઼ કે મુઁહ પર ખુલા

દર પે રહને કો કહા ઔર કહ કે કૈસા ફિર ગયા
જિતને અર્સે મેં મિરા લિપટા હુઆ બિસ્તર ખુલા

ક્યૂઁ અઁધેરી હૈ શબ-એ-ગ઼મ હૈ બલાઓં કા નુજ઼ૂલ
આજ ઉધર હી કો રહેગા દીદા-એ-અખ઼્તર ખુલા

ક્યા રહૂઁ ગ઼ુર્બત મેં ખ઼ુશ જબ હો હવાદિસ કા યે હાલ
નામા લાતા હૈ વતન સે નામા-બર અક્સર ખુલા

ઉસ કી ઉમ્મત મેં હૂઁ મૈં મેરે રહેં ક્યૂઁ કામ બંદ
વાસ્તે જિસ શહ કે ‘ગ઼ાલિબ’ ગુમ્બદ-એ-બે-દર ખુલા

 

* * *

શબ્દાર્થ

બજ઼્મ-એ-શાહંશાહ= બાદશાહની મહેફિલ, દરબાર; અશઆર= કવિતા, શેરનું બ.વ.; યા રબ= અય ખુદા; દર-એ-ગંજીના-એ-ગૌહર= મોતીઓના ખજાનાનો દરવાજો, દરબાર; શબ= રાત્રિ; અંજુમન-એ-રખ઼્શન્દા= ચમકદાર તારા; મંજ઼ર= દૃશ્ય; તકલ્લુફ઼= સંસ્કારી દેખાડો; બુત-કદે= મંદિર; દીવાના= પાગલ; ફ઼રેબ= ધોખો; દશના= છુરી, કટારી; પિન્હાઁ= છૂપું; નશ્તર= બારીક અને નાજુક છુરી; પરી-પૈકર= પરીની જેમ સુંદર; ખ઼યાલ-એ-હુસ્ન= સુંદરતાની કલ્પના; હુસ્ન-એ-અમલ= કાર્યની સુંદરતા; ખ઼ુલ્દ= જન્નત, સ્વર્ગ; દર= દરવાજો; ગોર= કબર; આલમ= હાલત, દશા; જ઼ુલ્ફ઼= વાળોની લટ; શોખ઼= ચંચલ, ચપલ, હસીન (માશૂક) અર્સા:= મુદ્દત, વખત; શબ-એ-ગ઼મ= ગમની રાત; નુજ઼ૂલ= નીચે ઊતરવું; દીદા-એ-અખ઼્તર= તારાઓની આંખ; ગ઼ુર્બત= બેવતની, પ્રવાસી; હવાદિસ= દુર્ઘટનાઓ; નામા-બર= પત્રવાહક, ટપાલી; ઉમ્મત= અનુયાયીઓનો સમૂહ, ઈસ્લામના પયગંબરને માનવાવાળાઓનો સમુદાય; શહ= શાહ, બાદશાહ, (અહીં ઈસ્લામના પયગંબર હજરત મહંમદ સ.અ.વ.); ગુમ્બદ-એ-બે-દર= દરવાજા વગરનું આસમાન, મુસલમાનોના માનવા પ્રમાણે હજરત મહંમદ સાહેબ આસમાન ઉપર ગયા હતા, જેને મેરાજ કહે છે.

* * *

ઋણસ્વીકાર :

(૧) મૂળ ગ઼ઝલ (હિંદી લિપિ) અને શબ્દાર્થ માટે શ્રી અલી સરદાર જાફરી (દીવાન-એ-ગ઼ાલિબ)નો…
(૨) http://www.youtube.com વેબસાઇટનો…
(૩) http://techwelkin.com/tools/transliteration/ (દેવનગરી-ગુજરાતી સ્ક્રીપ્ટ કનવર્ટર)

* * * * *

શ્રી વલીભાઈ મુસાનાં સંપર્કસૂત્ર:

ઈ મેઈલ – musawilliam@gmail.com ||મોબાઈલ : + 91-93279 55577

નેટજગતનું સરનામુઃ

William’s Tales (દ્વિભાષી-ગુજરાતી/અંગ્રેજી) ||  વલદાનો વાર્તાવૈભવ | | માનવધર્મ – જીવો અને જીવવા દો

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail

Leave a Reply

You have to agree to the comment policy.