આરતી નાયર

સામાન્ય રીતે હું ફેશનને લગતાં સામયિકો વગેરે ખાસ વાંચતી નથી, કેમકે મારૂં માનવું છે કે તે દરેક વ્યક્તિની બહુ અંગત બાબત છે. પણ દુનિયાની ચાલ એનાં કરતાં ઊંધી ચાલતી જોવા મળે છે. સમયે સમયે જૂદી જૂદી ફેશનનાં મોજાં ચાલતાં હોય છે. ફેશન પાછી બદલતી પણ રહે. છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં આપણે જોયું છે કે ફિલ્મો, ફિલ્મ અભિનેતાઓ, ફેશન શૉ વગેરે ફેશનનાં ચલણપર ખાસાં પ્રભાવ કરતાં હોય છે. ફેશન ડીઝાઈનનો વ્યવસાય પણ અત્યારે પ્રચલિત થઇ ચૂકેલ છે. પણ યાદ કરીએ તો એકદમ ઘેરદાર, લાંબા, ક્યારેક ખાસા ભારે પણ, એવા ડ્રેસ પરંપરાગત વસ્ત્રપરિધાનની શૈલીનાં મૂળ પાશ્ચાત્ય સન્નારીઓની વસ્ત્રપરિધાન શૈલી આંખ્ સામે તરી રહે.

એમાંથી એ સ્ત્રી વર્ગ ટુંકા સ્કર્ટ તરફ ક્યારે અને કેમ વળ્યો?

મુંબઈની જૂનાં પુસ્તકોની એક દુકાનમાં બહુ અમૂલ્ય ફેશન સંગ્રહનું પુસ્તક મળી ગયું. એ હતું મેડ્જ ગારલેન્ડ દ્વારા લેખિત, પેન્ગ્વીન દ્વારા ૧૯૬૪માં પ્રકાશિત ‘ફેશન’ નામનું પુસ્તક.

clip_image002

સ્ત્રીઓની ફેશન એટલે શું, તે કેમ વિકસી, બજારનો તેના વિષે પ્રતિભાવ, કેમ પૅરિસ ફેશનનું મક્કા બન્યું જેવી બાબતોને ખૂબ રસાળપણે વર્ણવા ઉપરાંત ‘રમત ગમતે ફેશન પર શું પ્રભાવ પાડ્યો’ એ વિષે પણ સ-રસ વાતો પુસ્તકમાં જણાવાઈ છે. પુસ્તક તસવીરો અને ઉદાહરણો પણ છે. આપણે તેના કેટલાક અંશ અહીં જોઈશું:

છેલ્લી અરધી સદીમાં ફેશન ઉપર સૌથી વધારે પ્રભાવ નિ:શંકપણે રમત ગમતનો રહેલ છે. જેમ જેમ સ્ત્રીઓ વધારે ને વધારે સક્રિય થતી ગઈ, રમત ગમતમાં વધારે ભાગ લેતી ગઈ તેમ તેમ તેમનાં વસ્ત્રપરિધાનમાં ધરખમ ફરક થતો ગયો. ચોક્કસપણે કહી શકાય કે રમત ગમતે પોષાક પર ફેશન કરતાં વધારે અસર કરી છે.

૧૯મી સદીમાં સ્ત્રીઓ માટે ઘરની બહારનાં મનોરંજનનાં સાધન શિકાર અને તીરંદાજી હતા. એ બન્ને માટે કે લૉન પર ગેંડી દડા કે વધારે સ્વતંત્રતા મેળવી ચૂકેલ સ્ત્રી વર્ગમાટે ટેનિસ માટે એક ચોક્કસ પહેરવેશ હતો. ઊંચા કૉલરવાળા અને લાંબી બાંયવાળા કૉર્સેટ જેવી કાંચળી, અને લાંબા ઘાઘરા સાથે એ સ્ત્રીઓ કેમ સર્વીસ કરી શકતી હશે તે દુઃખદ રહસ્ય છે.

clip_image004clip_image006

                                                                    જૂની શૈલીનાં લાંબાં ટેનીસ સ્કર્ટ

પણ સમ્રાટ એડવર્ડના સમયની અને સમ્રાટ જ્યોર્જના સમયની છોકરી વચ્ચેની મોટી ખાઈ પડે છે ટેનિસ કૉર્ટ અને સમુદ્ર તટપર નહાવાના પહેરવેશ દ્વારા. ક્યાંય સુધી પાણીને ખાળી રહેલો બંધ જેમ અચાનક જ ધસમસાટ પાણી છોડે તેમ સ્ત્રીઓની અત્યાર સુધી દબાવી રાખેલ સ્વતંત્રતા તેમના પહેરવેશમાં પ્રતિત થવા લાગી; ૧૯૨૩માં સ્કર્ટ ટુંકાં થયાં, ૧૯૨૪માં રૂંવાટી સાફ થઇ ગઇ અને ફ્લેપર શૈલીના સ્કર્ટ તેમને ૧૯૨૮માં મળ્યા.

હવાઈ સફરે પણ વસ્ત્રપરિધાનના ફેરફારોમાં પોતાનો ફાળો આપ્યો છે. એમ તો રાજકારણ અને યુધ્ધોએ પણ પોતાની ભૂમિકા ભજવી છે, પણ રમત ગમતની તોલે કંઈ ન આવે.


સુશ્રી આરતી નાયરનો સંપર્ક rtnair91@gmail.com વીજાણુ સરનામે થઈ શકશે

Print Friendly
Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailFacebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmailby feather

3 Comments

  • Dipak Dholakia says:

    તમે યુદ્ધની નોંધ લીધી છે તે યોગ્ય છે. યુરોપમાં પહેલા અને બીજા વિશ્વયુદ્ધોને કારણે પુરુષો યુદ્ધ મોરચે ગયા. પણ યુદ્ધ માટે ઉત્પાદન કરવું પડે. આથી સ્ત્રીઓ શ્રમના બજારમાં આવી. કામ કરનાર માટે એરિસ્ટોક્રેટિક ડ્રેસ ચાલે નહીં.
    વેગુ પરના જ મારા આ લેખ પર ધ્યાન દોરું છું.

    https://goo.gl/pXj4VR

  • pragnajuvyas says:

    અમારા પ્રોફેસર પ્રવચનને સ્કર્ટ સાથે સરખાવતા.બહુ ટુંકા કે વધુ લાંબા સ્કર્ટ પહેરવા યોગ્ય નથી.
    આપણા એક મંત્રીએ કોમેન્ટ કરી કે વિદેશી સ્ત્રીઓએ ભારતમાં સ્કર્ટ પહેરીને ન ફરવું જોઈએ. તેને કારણે બળાત્કારના કિસ્સાઓ બને છે.પુરુષ અને સ્ત્રી વચ્ચે આકર્ષણ હોય તે કુદરતી છે તેનો સ્વીકાર જરૂરી છે પણ કંટ્રોલ તો સ્ત્રીએ જ કરવાનો હોય છે. આ જાતીય ભેદભાવ જન્મતાંની સાથે ગળથૂથીમાં સ્ત્રી અને પુરુષ બન્નેને મળે છે. પણ તેથી સ્ત્રીના કપડાં કે શરીર પુરુષનો પોતાના તનમન પરનો કાબૂ ગુમાવી દે તેનો સ્વીકાર કેવી રીતે થઈ શકે?

  • ઉમાકાન્ત વિ.મહેતા.(ન્યુ જર્સી) says:

    બ્રહ્માએ જ્યારે સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું ત્યારે તેમણે સર્જન પ્રક્રિયા સતત ચાલુ રહે માટે જાતીય આકર્ષણ માટે વાસનાનું બીજારોપણ કર્યું. એટલે જ આપણા રૂષીમુનિયો શાસ્ત્રોમાં એથી કહી ગયા કે “मन: एवं मनुष्याणाम् कारणम् बंध मोक्षयो:।” માટે વસ્ત્રો લાંબા કે ટુંકાનો સવાલ નથી પણ માનસિકતાનો છે. માનસિકતાને બહેલાવવામાં ફિલ્મનો ફાળો વિશેષ છે.
    ઉમાકાન્ત વિ.મહેતા ( ન્યુ જર્સી)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Powered By Indic IME