ફિર દેખો યારોં : આતેજાતે હુએ મૈં સબ પે નઝર રખતા હૂં

– બીરેન કોઠારી સ્વર્ગસ્થ સાહિત્યકાર ચં.ચી.મહેતાના એક પ્રવાસવર્ણનમાં વાંચ્યું હોવાનું યાદ છે એ મુજબ પૂર્વ જર્મનીના પ્રવાસ દરમિયાન તેઓ પોતાની ગાઈડને ત્યાંની સરકાર વિશે પૂછે છે. બન્ને ટ્રેનમાં મુસાફરી કરી રહ્યાં હોય છે. તેમની ગાઈડ તેમને કાનમાં કહીને ચેતવે છે…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૨૫: ક્લાઇવનું મૂલ્યાંકન

દીપક ધોળકિયા ક્લાઇવ વિશે વધારે ચર્ચા કરવા માટે આપણે ૧૧મા પ્રકરણમાં પાછા જઈશું તો સારું થશે. એમાં જણાવ્યા પ્રમાણે લંડનમાં કંપનીના પ્રમુખ જોશિઆ ચાઇલ્ડે ભારતમાં વેપાર માટે ગયેલા એજન્ટોને નવી દિશા આપી. એના પહેલાં લંડનમાં ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપનીના ગવર્નરો માત્ર…

ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ = = મ ણ કો ૨૩ = =

ભગવાન થાવરાણી અને હવે અંતમાં વાત હીરામનની …. નહીં હીરામનોની ! ફણીશ્વરનાથ રેણુએ એમની અમર કૃતિ  ‘ મારે ગએ ગુલફામ ઉર્ફ તીસરી કસમ ‘ અને એના નાયક હીરામનની પરિકલ્પના કરી ત્યારે એમના મનમાં નેપાળની સરહદને અડીને આવેલા બિહારના પૂર્ણિયા અને…

(૬૨) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન–૮ :: યે ન થી હમારી ક઼િસ્મત (શેર ૧૦ થી ૧૧)

– મિર્ઝા ગ઼ાલિબવલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર) (ગતાંક આંશિક ભાગ – 3 ના અનુસંધાને ચાલુ) યે ન થી હમારી ક઼િસ્મત (શેર ૧૦ થી ૧૧)  (આંશિક ભાગ – ૪)  ઉસે કૌન દેખ સકતા કિ યગાના હૈ વો યક્તા જો દુઈ કી…

વ્યંગ્યચિત્રોના વિશ્વમાં : (૭) : ‘હિંદ છોડો’ ચળવળ: કોના માટે?

-બીરેન કોઠારી આપણા દેશના સ્વાતંત્ર્યસંગ્રામના ઈતિહાસમાં ‘હિંદ છોડો’ ચળવળ કે ‘ઑગષ્ટ ક્રાંતિ’ તરીકે ઓળખાવાયેલી ચળવળ મુંબઈના ગોવાળિયા તળાવ મેદાન પરથી આરંભાઈ. ભારતીય કૉંગ્રેસના સત્રમાં ગાંધીજીએ 8 ઑગષ્ટ, 1942ના રોજ અંગ્રેજોને સીધો જ ‘હિંદ છોડો’નો આદેશ આપ્યો. ‘કરેંગે યા મરેંગે’ આ…

સોરઠની સોડમ : ૨૯ – ત્રાઠી હયણી (ભાગ ૨)

ડૉ. દિનેશ વૈષ્ણવ આ વાતનો પે’લો ભાગ વે.ગુ.માં જુલાઈ ૧૭, ૨૦૦૧૮ના પ્રસિદ્ધ થયેલ.: આ ભાગ પે’લા ભાગના અનુસંધાને છે એટલે જો પે’લો ભાગ ન વાંચ્યો હોય તો ઈ પે’લાં વાંચજો જેથી આ ભાગ સમજી સકાય. બીજું આ લેખમાં કાઠિયાવાડી તળપદી…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : ગુજરાતી પડદાને હસતી ભેટ –રમેશ મહેતા

– રજનીકુમાર પંડ્યા ”હું એનો વર છું.” “શું કહ્યું ?” સાહેબે પૂછ્યું. “હા સાહેબ. હું એનો વર છું. એને દિલ્હી લઈ જાઉં છું. રજા આપો મને.” ગુજરાતી ફિલ્મોમાં પોતે આજે બોલે છે એવી જ શરારતી અદાથી રમેશ મહેતા ઉર્ફે રમેશચંદ્ર…

વિમાસણઃ સલાહ /સૂચન/અભિપ્રાય ……….આપવાં કે નહિ ?

– સમીર ધોળકિયા દુનિયામાં સૌથી સહેલું શું છે? દુનિયાને સૌથી ગમતી પ્રવૃત્તિ કઈ છે? એવી કઈ વસ્તુ છે કે જે આપવા દરેક લોકો હંમેશા તૈયાર હોય છે, અને તે પણ ગમે ત્યાં અને ગમે તે વખતે …..અને તે પણ મફતમાં…

બંસી કાહે કો બજાઈ – પ્રકરણ ૯

લેખિકા : નિર્મલા દેશપાંડે અનુવાદ : કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસે સાંજ થવા આવી હતી. આકાશમાં મેઘ ભરાઈ આવ્યા હતા. ડુંગરાઓ, વૃક્ષોની ટોચ અને ધરતી પરની હરિયાળી પર સૂર્યનાં ફિક્કા કેસરી રંગના તડકા પર વાદળાંઓની છાયા તરી રહી હતી. ચંદ્રાવતીનું મનોમંથન શરુ…

ડંકો પડે ત્યારે

– રજનીકુમાર પંડ્યા મૂળ શું? આપણો સ્વભાવ સરળ એટલે માણસો આપણને સમજી શકે નહીં. હમણાં એ જ કોઈ વાત આપણે ફેરવી ફેરવીને કરીએ તો સામું માણસ એક તો સમજ્યા વગર હા પાડી દે અને વળી આપણી ગણતરી બુદ્ધિશાળીમાં થાય. પણ…

બંદિશ એક, રૂપ અનેક – ૪૬ – હરિ ને ભજતાં હજી કોઈની લાજ જતી નથી જાણી રે

– નીતિન વ્યાસ ભક્ત કવિ શ્રી ગેમલની સરળ, લોકપ્રિય ભજન, રચના “હરિ ને ભજતાં હજી કોઈની લાજ જતી નથી જાણીરે” નો શ્રી કાકાસાહેબ કાલેલકર દ્વારા આસ્વાદ, લોક મિલાપ પ્રકાશન “ભજનાંજલિ”માંથી સાદર સાભાર સાથે અહીં પ્રસ્તુત છે: આ ભજન વર્ષોથી લોકગાયકો…

દેશભક્તિના ફિલ્મીગીતો

નિરંજન મહેતા ૧૫મી ઓગસ્ટ આપણો સ્વાતંત્ર દિવસ. આઝાદી મેળવવા કરેલી વર્ષોની લડત બાદ આપણે તે પ્રાપ્ત કરી હતી. આમાં ફિલ્મી જગત પણ સામેલ થયું હતું – સ્વતંત્રતા મળ્યા પહેલા અને પછી. કેટલીયે ફિલ્મોમાં દેશભક્તિના ગીતો મુકાયા છે અને તે લોકકંઠે…

સુક્ષ્મ જીવોની સૃષ્ટિ (૧૬)…. બેક્ટેરીયા/જીવાણુઓ:

– પીયૂષ મ. પંડ્યા અગાઉની કડીમાં આપણે બેક્ટેરિયાની કેટલીક વિશિષ્ટ ખાસિયતો જાણી. આજે એ જ દિશામાં આગળ વધીએ. અહીં આપણે બેક્ટેરિયાની બે ખાસિયતો, શ્વસન અને પ્રજનન વિશે વિગતે વાત કરીએ. પહેલાં કેટલાંક બેક્ટેરિયાના શ્વસન બાબતે થોડું જાણીએ. પૃથ્વી ઉપર જીવનની…

સાયન્સ ફેર : ‘સિમોન’ : ધી ફ્લાઈંગ બ્રેઈન

જ્વલંત નાયક ભાગ્યે જ કોઈ ટેકનોસેવી માનવી એલન મસ્કના નામથી અજાણ હશે. ટેસ્લા ઇન્કોર્પોરેશન નામની ટેકનો જાયન્ટ કમ્પનીમાં કો-ફાઉન્ડર, સીઈઓ અને પ્રોડક્ટ આર્કિટેક્ટની ત્રિવિધ જવાબદારી નિભાવી રહેલા એલન મસ્ક એક જીનીયસ વ્યક્તિત્વ છે. માત્ર ૧૨ વર્ષની ઉંમરે પોતાની મેળે કમ્પ્યુટર…

ફિર દેખો યારોં : ગાય રસ્તા પર ફરે કે અભયારણ્યમાં, શો ફેર પડે?

– બીરેન કોઠારી કેટલીક ચ્યુઈંગ ગમ એવી હોય છે કે તેને ફેંકી શકાય નહીં કે ગળે પણ ઊતારાય નહીં. આથી તેને ચગળતા રહેવું પડે. સંસ્કૃતિની ચ્યુઈંગ ગમ આવી જ છે. સંસ્કૃતિનો અર્થ વાસ્તવમાં ઘણો બહોળો છે, પણ તેને રાજકીય મુદ્દો…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૨૪: મીર જાફરનો અંત

દીપક ધોળકિયા પ્લાસી પછી ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની કર્ણાટકમાં લડાઈમાં પડી હતી. અહીં એમનો મુકાબલો ફ્રેન્ચ સામે હતો. કર્ણાટકમાં અંગ્રેજોને બહુ મોટી સફળતા ન મળી, માત્ર બે ફ્રેન્ચ જહાજ નાશ પામ્યાં હતાં. ક્લાઇવને લાગ્યું કે બંગાળ સુધી આ સમાચાર પહોંચશે તો…

વિશ્વના રહસ્યો : ૯ : આકાશગંગાઓ કેવી રીતે બની હશે?

ડૉ. પંકજ જોશી સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. પંકજ જોશીની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં શરૂ થયેલી શ્રેણી ‘વિશ્વનાં મહારહસ્યો’નો ૧૧-૦૩-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ  મણકો સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે

વ્યંગ્ય કવન : (૨૭) ‘માગી માગીને માગ્યું વડું વરદાનમાં!!!’

– વલીભાઈ મુસા (અછાંદસ) બ્રિટીશ શાસનકાળની વાત; રાજાઓ, નવાબો અને રાણાઓ હતા ખંડિયા શાસક, નીતિવિષયક નિર્ણયોમાં તેમનું કશું ન ચાલે, અને આમેય સઘળી રીતે તેઓ, કઠપુતળી (Puppet) સરકાર, ડોર GBસંસદ અંગુલિએ, નાચવું પડે જ્યમ નાચ નચાવે!          (૧) કેટલીક સત્તાઓનું વિકેન્દ્રીકરણ,…

યૂં કિ સોચનેવાલી બાત : સ્ટેન્ડ – અપ કૉમેડી :: નવું માધ્યમ, નવા પ્રયોગ, નવા અનુભવ

સુજાત પ્રજાપતિ સંકલન અને રજૂઆત: આરતી નાયર વર્ષ ૨૦૧૮ની શરૂઆત સાથે મારા એવા એક વર્ષનો અંત થયો, જે દરમિયાન મારે એકલા પ્રવાસ કરવાનો હતો, તંદુરસ્ત બનવાનું હતું, લેખનને કારકિર્દી તરીકે અપનાવવાની હતું, અને સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડી કરવાની હતી. મારું એક વર્ષ…

વાર્તામેળો – ૨ : ચસકેલીની “અમર” ચૂંટણી

જોશી હિતાર્થ શાળા- દિવાન બલ્લુભાઈ શાળા, કાંકરિયા એક નાનું એવું ગામ હતું. ગામનું નામ ડોબાપુર. ડોબાપુરમાં બધા ગાંડા રહે. તે ગામમાં સરપંચની ચૂંટણી દર વર્ષે યોજાય. જે સૌથી વધુ ગાંડો લાગે તેને સરપંચ બનાવાય. દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ…

મંજૂ ષા ૧૪ : નિબિડ રાત પછી અજવાળાનું સુખ

વીનેશ અંતાણી મારું એક સામાન્ય સૂત્ર છે: ગમે તેવા ટ્રાફિકમાં રસ્તાની પેલી બાજુ પહોંચવા જગ્યા મળી જ જાય છે. આ સૂત્રમાં જાતઅનુભવ છે અને અન્ય લોકોને રસ્તો પાર કરતા જોવાનો અનુભવ પણ છે. જીવનમાં ઊભા થયેલા પડકારોના સમયમાં બીજી પણ…

Science સમાચાર (૪૪)

દીપક ધોળકિયા (૧) આપણું મેઘાલય, આપણો “મેઘાલયન યુગ” ૧૧,૭૦૦ વર્ષ પહેલાં શરૂ થયેલા આધુનિક ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય યુગ હૉલોસીનના બે ભાગ મનાતા હતા પણ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધકોની એક ટીમે એનો ત્રીજો આખા હૉલોસીન યુગને ત્રણ ભાગમાં વહેંચી નાખ્યો છે અને એને આપણા…

બંસી કાહે કો બજાઈ : પ્રકરણ ૮

લેખિકા : નિર્મલા દેશપાંડે અનુવાદ : કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસે આખરે મૅટિકનીપરીક્ષાઓ આવી અને ચાર દિવસમાં પતી ગઈ. શાળામાં વિદ્યાર્થિનીઓને ‘સેન્ડ ઑફ’ અપાયો. હેડમિસ્ટ્રેસ મિસ જોહરી તથા શાળાની અન્ય શિક્ષીકાઓએ તેમના ઘરમાં ટી પાર્ટી રાખી. આજે મંજુલા શિર્કેની હવેલીમાં બધી છોકરીઓને…

ત્રણ રચનાઓ

– ડૉ. હાર્દિક નિકુંજ યાજ્ઞિક                        ( ૧) ચાલ, ગરબડ જરા ગ્રંથોમાં કરી જોઈએ.રામાયણમાં રહીમ ને કુરાનમાં કૃષ્ણ લખી જોઈએ! ફરક શું પડશે એમાં એની મહાનતાનેચાલ,અદલાબદલી ઉપરવાળાની કરી જોઈએ! અઝાન પછી મંદિર ને દેવળે દેવાય,ને મસ્જિદમાં આરતી અલ્લાહની કરી જોઈએ!…

શૈલેન્દ્ર અને રોશન

સંકલન અને રજૂઆત : અશોક વૈષ્ણવ શંકરદાસ કેસરીલાલ, (જન્મ ૩૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૨૩ – અવસાન ૧૪ ડીસેમ્બર, ૧૯૬૬), જે હિંદી ફિલ્મ જગતમાં શૈલેન્દ્રનાં નામથી અમર છે, દિવસો સુધી ગીતની એક પંક્તિ ન લખી શકતા અને પછી કંઈક એવું બનતું કે એક…

૧૦૦ શબ્દોની વાત : પ્રત્યક્ષ પ્રેમ

તન્મય વોરા પોતાની રોજીંદી પ્રવૃત્તિને કળાનું સ્વરૂપ બક્ષવું તે ધન્યતાની અભિભૂતિ છે. આવો,. રસ્તાપર ઊભીને સ્વાદિષ્ટ સોડા વેંચતા ડૉ. સોડાને મળીએ. પોતાનાં કામના તે ચાહક છે. પોતાને “સોડામાં પી.એચડી.” કહે છે. તેમના માટે સોડા એ લોકોને આનંદીત કરવા માટેનું માધ્યમ…

હું મહેક…… :: “જાનીવાલીપીનાલા”

આજની વાર્તાનું નામ છે “જાનીવાલીપીનાલા” તમને ખબર છે ને કે જાનીવાલીપીનાલા શું છે ? ‘જાનીવાલીપીનાલા’ એ આપણા રંગોનું નામ છે. આ વાત સમજાવવા હું એક વાર્તા કહીશ. એક વખત બધા રંગો બગીચામાં ભેગા થયા અને વાતો કરવા લાગ્યા વાતો કરતાં…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૧: ગુલામી પ્રકરણ ૨૩: મીર જાફર અને ક્લાઇવની સંતાકૂકડી

દીપક ધોળકિયા પ્લાસીમાં સિરાજુદ્દૌલાની હાર સાથે ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપનીએ ભારતને ભરડો લેવાનું શરૂ કર્યું હતું પણ હજી એના અશ્વમેધના ઘોડાને રોકનારા બાકી રહ્યા હતા અને એમને નિર્મૂળ કરવાનું બાકી હતું આ કામ લગભગ એક દાયકો ચાલ્યું. ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની માટે…

ફિર દેખો યારોં : સંશોધનપત્રોની સચ્ચાઈ: જૂઠા હી સહી….

– બીરેન કોઠારી એક જાણીતી બાળવાર્તામાં આવે છે એમ એક ચોર ચોરી કરતાં પકડાયો. શિક્ષારૂપે તેનું નાક કાપી નાંખવામાં આવ્યું. શરમાવાને બદલે તેણે નાક કપાવાથી પોતાને ઈશ્વર દેખાય છે એવો દાવો કરવા માંડ્યો. તેનો દાવો માનીને બીજા અનેક લોકો સામે…

વ્યાવસાયિક આરોગ્ય અને સલામતી – સરનામાં: જોખમી કાર્યસ્થળોના

– જગદીશ પટેલ કામના જોખમો વિશે વાત નીકળે છે ત્યારે ઘણી વાર પ્રતિપ્રશ્ન કરાય છે – છે ક્યાં જોખમ? અમને જો કે અત્રતત્ર સર્વત્ર દેખાય છે. પણ જેમને ચોક્કસ સરનામાંની જરૂર છે એમને પ્રસ્તુત લેખ કદાચ મદદ કરી શકશે. હા,…

ભગવત રાવત : માણસ અને માણસાઈના કવિ = = મ ણ કો ૨૨ = =

ભગવાન થાવરાણી ભગવત રાવતની કવિતાઓના રસાસ્વાદની લેખમાળાના અંતિમ બે હપ્તાઓમાં  ‘ તીસરી કસમ ‘ વાળા હીરામન વિષયક એમની કવિતાઓ અને એની પશ્ચાદભૂમિકાની વાત કરીએ એ પહેલાંનો આ છેલ્લો એપિસોડ. ભગવતની મોટા ભાગની કવિતાઓના પઠન – શ્રવણ દરમિયાન મને  ‘ આવારા…

કળાકાર બનવા માટેનો મારો માર્ગ

– મહેન્દ્ર શાહ ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીની મહાનવલ ‘સરસ્વતીચંદ્ર’ હું ૧૦મા ધોરણમાં ભણ્યો હતો. કથા પ્રેમ, દોલત, વ્યાપાર અને કુટૂંબના તાણાવાણામાં વણાયેલ છે. અમારા મુખ્ય આચાર્ય જે અમારા આ વિષયના શિક્ષક પણ હતા તે દર અઠવાડીયે અમને એક એક પ્રકરણ શીખવાડતા. તેમની…

માની યાદો: મારી સુખમય ક્ષણો

– મંજુબેન મોદી સંકલન -પૂર્વી મોદી મલકાણ આ લોકમાં એક જ અમૂલ્ય ચીજ માનો પ્રેમઝાંખા પડે સંબંધ બીજા, કારણ માનો પ્રેમ એ જ છે હેમ. સુખની સીમા ક્યાં છે તેની કોઈને ખબર છે? મારી સુખની સીમા હતી મારા પતિ અને…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી જુઠાભાઈની ઠાઠડી !

–રજનીકુમાર પંડ્યા (આજે તો રાજકોટ અને સમગ્ર સૌરાષ્ટ્રમાં ‘ભારતીય જનવિજ્ઞાન જાથા’ નામની રાષ્ટ્રીય સ્તરની સંસ્થાના ધૂરાધારી એડવોકેટ જયંત પંડ્યા અને તેમની ટીમ, તો પાલીતાણાના ચતુર ચૌહાણ, અમદાવાદમાં તેમના વકિલ પુત્ર પિયુષ ‘જાદુગર, અંકલેશ્વરના અબ્દુલ વકાણી, ગોધરાના ડૉ સુજાઅત વલી અને…

Science સમાચાર (૪૩)

દીપક ધોળકિયા હળદર કૅન્સરને રોકવામાં મદદ રૂપ હળદરમાં એક પ્રાકૃતિક એન્ઝાઇમ છે જે પરમાણુ સ્તરે બીજા એક એન્ઝાઇમ (DYRK2) સાથે જોડાય છે. આની અસર એ થાય છે કે કોશોનો ફેલાવો અટકે છે. આમ કૅન્સરના કોશો પણ ફેલાતા અટકે છે! કેલિફૉર્નિયા…

બંસી કાહે કો બજાઈ : પ્રકરણ ૭

લેખિકા : નિર્મલા દેશપાંડે અનુવાદ : કેપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસે શીલાને ઘેર જવા માટે ચંદ્રાવતી તૈયાર થવા લાગી. અરીસાની સામે ઊભા રહી તેણે વાળ સમાર્યા અને પીઠ પર એક ચોટલો છોડી, પાવડર – કંકુ લગાડી સરસ મજાની સાડી પરિધાન કરી અને…

મિ. લાલજી માયાળુ

– વલીભાઈ મુસા અમારો બેઉ મિત્રોનો સાંજનો નિત્યક્રમ હતો કે પોસ્ટઓફિસે જઈને અમારી ટપાલ હોય તો રૂબરૂ મેળવી લઈને પછી હાઈવે તરફ વોકીંગ માટે જવું. એ દિવસે અમારા પહોંચવા પહેલાં પોસ્ટમેન નીકળી ગયેલો હતો. અઠવાડિયા પહેલાં બદલી પામીને આવેલા નવીન…

એક ગીતનાં અનેક સ્વરૂપ – ૯ – સરખા મુખડા, ફિલ્મો જૂદી, અંતરા અને બીજું ઘણું જૂદું : [૬]

સંકલન અને રજૂઆત: અશોક વૈષ્ણવ મુખડાના શબ્દો મહદ અંશે સરખા હોય પણ બાકીની આખી રચના જૂદી જ ફિલ્મમાં પ્રયોજવામાં આવી હોય એવાં અલગ અલગ વર્ઝનનાં હિંદી ફિલ્મ ગીતો આપણે આ શૃંખલામાં સાંભળી રહ્યાં છીએ. સમાંતરે બીજી શ્રેણીઓ પરનાં ગીતોની શોધખોળ…

ફિલ્મીગીતો સાથે સંકળાયેલ ફિલ્મના શીર્ષક (૧૦)

નિરંજન મહેતા આ શ્રેણીમાં આગળ વધતાં હવે પછી Nનો વારો છે પણ તેમાં જુજ ગીતો દેખાયા એટલે લેખમાં Oવાળા ત્રણ ગીતો મળ્યા તે પણ આ લેખમાં સમાવી લીધા છે. N ૧૯૫૬ની ફિલ્મ ‘બસંતબહાર’માં ગીત છે नैन मिले चैन कहां दिल…

પરિસરનો પડકાર ૧૩ : કચ્છ કોઈને કેમ ભુલાશે!

– ચંદ્રશેખર પંડ્યા. પરિસ્થિતિ વિજ્ઞાન અને પર્યાવરણ ઉપરાંત સાહિત્યમાં મને ખાસ રૂચી રહી છે. સન ૧૯૯૨-૯૩ દરમ્યાન સરકારી નોકરીના ભાગ રૂપે મારી બદલી ભુજ – કચ્છમાં ઘણા ટૂંકા સમય પુરતી થઇ હતી. કચ્છ જીલ્લા ગ્રામ વિકાસ એજન્સીની કચેરીમાં મારી નિમણુંક…

સાયન્સ ફેર : જોઈએ છે : મંગળ ઉપર જનારા રોવર માટે ‘હાઉસ કીપિંગ’ સ્ટાફ!

જ્વલંત નાયક નાસાનું ‘અપોર્ચ્યુનિટી રોવર’ પોતાના જીવનકાળ દરમિયાનની સૌથી મોટી મુસીબતનો સામનો કરી રહ્યું છે. મંગળ ગ્રહ પર ઉમડેલી ધૂળની ડમરીના તોફાને કાળો કેર વર્તાવ્યો છે. ધૂળની ડમરીઓ એટલે ઉંચે સુધી ચડી છે કે મંગળ ગ્રહ પર આવેલા સૌથી ઊંચા…

ફિર દેખો યારોં – સંસ્કારવારસાનું જતન : ખયાલ અચ્છા હૈ

– બીરેન કોઠારી ‘જિયોડેસિક લિ.’ નામની મુંબઈસ્થિત એક સોફ્ટવેર કંપની છે. આ કંપની પર કરચોરીનો, નાણાંની મોટા પાયે ગેરરીતિનો આક્ષેપ છે. આશરે 812 કરોડ રૂપિયાનો મામલો છે, જેના માટે આવકવેરા વિભાગ, ઈકોનોમિક ઑફેન્‍સ વીંગ તેમજ એન્‍ફોર્સમેન્‍ટ ડાયરેક્ટરેટ દ્વારા આ કંપની…

ભારતઃ ગુલામી – અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ :: ભાગ ૧ :: ગુલામી :: પ્રકરણ ૨૨ – પ્લાસીનું યુદ્ધ

દીપક ધોળકિયા ૧૭૫૭ની ૧૩મી જૂને સિરાજુદ્દૌલા લશ્કર સાથે અંગ્રેજો સામે લડવા માટે નીકળ્યો, પણ ક્લાઇવની ફોજ એનાથી ત્રણ દિવસ પહેલાં જ મુર્શીદાબાદ તરફ નીકળી ચૂકી હતી. પરંતુ ક્લાઇવ પોતે તરત જ હુમલો કરવાને બદલે રાહ જોવાની તરફેણમાં હતો. એની વૉર…

વલદાની વાસરિકા–૫૯ – આત્મહત્યા – એક વિચારણીય લેખ

– વલીભાઈ મુસા મેં મારા એક લેખ ‘Depression’ (ઉત્સાહભંગ)માં દર્શાવ્યું હતું કે ‘ઉત્સાહભંગ’ જેને બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો ‘હતાશા’ એ માનવીના મનની એવી નકારાત્મક સ્થિતિ છે કે જેનો ભોગ બનનારને તે કોઈકવાર આત્મહત્યા કરી લેવા તરફ દોરી જાય છે. ‘આત્મહત્યા’…

આપણી ખેડૂતોની “દોડ” ખોટી નહીં – “દિશા” ખોટી છે !

– હીરજી ભીંગરાડિયા ભારે ઝડપથી દોડી રહેલા એક મુસાફરે રસ્તાની બાજુ પરના ઝાડ નીચે બેઠેલા માણસને પૂચ્છ્યું: “ભાઇ ! હું દિલ્હી ક્યારે પહોંચીશ ?” “ક્યારેય નહીં !” એને જવાબ મળ્યો. “ હેં ! આટલી બધી ઝડપે દોડી રહ્યો છું છતાં…

વિજ્ઞાન જગત : મંગળ ફરીથી તેનું ભવ્ય દર્શન કરાવવા આવી રહ્યો છે

– ડૉ. જે. જે.રાવલ સાભાર સૌજન્ય: ડૉ. જે. જે. રાવલની જન્મભૂમિ પ્રવાસીની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં નિયમિતપણે પ્રકાશિત થતી શ્રેણી ‘વિજ્ઞાન જગત’માં ૨૨-૦૭-૨૦૧૮ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ લેખ સંપાદકીય નોંધઃ ઉપરની ઈમેજ પર ક્લિક કરવાથી હજૂ મોટી સાઈઝમાં આ ઈમેજ વાંચી શકાશે

વાર્તામેળો – ૨ : મિયા લટકિયા

રાઠોડ પ્રિયાંશી શાળા – સિલ્વર ગ્રીન અંગેજી માધ્યમ શાળા, વિદ્યાનગરી હિમંતનગર મિયા લબ્બે. પથારીમાં પડેલા પણ ઊંઘ આવે નહીં. વાણિયો અને શેઠાણી મોડી રાત સુધી જાગેલાં. લબ્બેજી સૂતેલા બહાર, પણ કાન અંદર. સોનાની વાત સાંભળી એટલે બેઠા થઈ ગયા. બારણાની…

“ભવિષ્ય જતુ અંધકારમાં”

બિરજુ ગાંધી આજના યુગમાં મા-બાપ દ્વારા તેમના બાળકોનો ઉત્સાહ કેવી રીતે વધારવો તે નાનકડી વાતનો મારો દ્રષ્ટિકોણ શું છે તે કેહવા માંગું છું. આજે દરેક માતા-પિતાની અપેક્ષા બહુ જ વધી ગઈ છે એમાંની હું પણ એક છું. આપણે એ કેમ…

કેળવણીનાં શિલ્પી : કુ. એન સુલીવાન

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા ભારતીય ચિંતન મનુષ્યજીવનના ઘડતરમાં માતા, પિતા અને ગુરુ – એ ત્રણ વ્યક્તિઓનું મહત્વ પ્રપત્તિભાવે સ્વીકારે છે. મનુષ્યમાં સુષુપ્ત રીતે પડેલી પ્રતિભા, માતા-પિતા દ્વારા વાવવામાં આવી હોય તો ગુરુ એનું સંમાર્જન કરે છે એને સંકોરે છે. ગુરુનું કાર્ય, આ…