દિવાળીબાઈના પત્રો – # ૫ થી # ૭

શ્રી મણિલાલ દ્વિવેદીની પ્રણયખોજની નિષ્ફળતા અને કરુણતા પર પ્રકાશ પાડતા દિવાળીબાઈ નામની પરણિત સ્ત્રીના આ પ્રેમ પત્રો પૈકી પત્ર #૧ થી #૪ આપણે આ પહેલાં વાંચી ચૂક્યાં છીએ. આજે હવે પત્ર # ૫ થી # ૭ વાંચીશું ♣♣♣♣♣♣♣♣ દિવાળીબેન પત્ર…

પુત્ર

ડૉ.દર્શના ધોળકિયા ડૉ. દર્શના ધોળકિયાનાં સંપર્કસૂત્રઃ • પત્રવ્યવહારનું સરનામું: ન્યૂ મિન્ટ રોડ, ભુજ (કચ્છ), ભારત ૩૭૦૦૦૧ •ઇ-પત્રવ્યવહારનું સરનામું: dr_dholakia@rediffmail.com

ટીપું

‘સ્વરસેતુ’ના સર્જક,કવિ અને જાણીતા સંગીતકાર શ્રી શ્યામલ મુનશીનું એક ગીતઃ પાણીનાં વિવિધ સ્વરૂપો પર આધારિત કાર્યક્રમ ‘જળની કાયા- જળની માયા’ માટે આ ગીત લખાયેલ છે… ‘વેગુ’ સાહિત્ય સમિતિ વતી…દેવિકા ધ્રુવ.                              ટીપું ટપ ટપ ટપ ટપ પડતું, તરસ્યા અંતર ને…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ – પત્ર નં-૫

દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ, હ્યુસ્ટન યુએસએ. પ્રિય નીના, કોલેજ કાળની વાતો લખીને તું મને સાબરમતીને તીરે લઈ ગઈ. એચ. કે આર્ટ્સ કોલેજમાં વહેલી સવારે ઝીરો પીરીયડ્માં સંસ્કૃતના પાઠો ભણવાનો પણ એક લ્હાવો હતો! આપણે કેટલાં નસીબદાર કે મોટા મોટા સાહિત્યકારો પાસે…

પ્રથમ હરોળના અભિનેતાઓ માટેનાં મન્નાડેનાં ગીતો [૪]

મન્ના ડેએ ફિલ્મના નાયક માટે ગાયેલાં ગીતોની આપણી સફરમાં આપણે તેમણે ગાયેલાં દિલીપકુમાર, દેવ આનંદ, રાજ કપૂર, અશોક કુમાર, બલરાજ સાહની, ડેવીડ અબ્રાહમ, ભારત ભુષણ, કિશોર કુમાર, શમ્મી કપૂર, ગુરુ દત્ત માટેનાં ગીતોને યાદ કરી ચુક્યાં છીએ. સંકલન અને રજૂઆત: …

सावनને લગતાં ફિલ્મીગીતો (૨)

નિરંજન મહેતા सावनને લગતાં ફિલ્મીગીતોનો પ્રથમ ભાગ તા. ૧૦.૮.૨૦૧૯ના દિવસે વે.ગુ. પર મુકાયો હતો. હવે તેનો બીજો ભાગ આ લેખ દ્વારા આપું છું. ૧૯૭૫ની મનોરંજક ફિલ્મ ‘ચુપકે ચુપકે’નું ગીત છે अब के सजन सावन में आग लगेगी बदन में કલાકાર…

ગુજરે હૈ હમ કહાં કહાંસે : (૬) પ્રવેશોત્સવ

જીવનના આ પડાવ ઉપર પહોંચ્યો છું ત્યારે ભૂતકાળમાં માણેલા વિવિધ પ્રકારના આનંદદાયી અનુભવો યાદ આવતા રહે છે. એ પૈકીના કેટલાક અહીં વહેંચવાનો અને એ સાથે જોડાયેલાં પાત્રોનું નિરૂપણ કરવાનો ઉપક્રમ છે. અમુક કિસ્સામાં પાત્રોનાં અને સ્થળનાં નામ ચોક્કસ કારણોસર બદલેલાં…

લોકોના વિજ્ઞાની – ડૉ. વિક્રમ સારાભાઇ

આ વર્ષે મે મહિનામાં શક્તિશાળી વાવાઝોડું ‘ફણી’ ઓરિસ્સા પર ત્રાટક્યું તેમાં આશરે ૭૦ મૃત્યુ થયાં અને તારાજી પણ થઇ. ૧૦ લાખથી વધુ લોકોને સ્થળાંતર કરી સુરક્ષિત જગ્યાએ લઇ જવાયાં. એમાં કેટલાય હશે જેમને સ્થળાંતરના કારણે જીવન મળ્યું હશે. આથી પહેલ…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ ૧૦ :: ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ – ગદર પાર્ટી (૨)

દીપક ધોળકિયા આ જ અરસામાં પંજાબના આર્યસમાજી દેશસેવક ભાઈ પરમાનંદ અમેરિકાની મુલાકાતે જતા અને ત્યાં હિન્દુસ્તાની વિદ્યાર્થીઓમાં અંગ્રેજી શાસનની સામે લડવાની જરૂર સમજાવતા. પંજાબના બીજા નેતા લાલા હર દયાલ પણ સ્ટૅનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં અધ્યાપનની સેવા આપવા આવ્યા. એમણે ઘણી જાગૃતિ ફેલાવી.…

ફિર દેખો યારોં : પીવાના નહીં, ભરાઈ જતા પાણીથી આઝાદી જરૂરી

– બીરેન કોઠારી વિલંબાયેલા ચોમાસાને લીધે હજી માંડ બે સપ્તાહ અગાઉ દુષ્કાળના આયોજનની તૈયારીઓ થઈ રહી હતી, તેને બદલે હવે અતિવૃષ્ટિને કારણે રાહતકાર્યોનું આયોજન કરવું પડે એવો વરસાદ પડ્યો છે. માત્ર પંદર દિવસમાં આખા પ્રદેશનું ચિત્ર ધરમૂળથી બદલાઈ જાય ત્યારે…

હાથીને ગોળીએ દીધો (૧૯૩૬) – જ્યોર્જ ઑર્વેલ :: [૨]

અનુવાદકઃ અશોક વૈષ્ણવ દેખીતી રીતે સાવ નાની ઘટનામાં શહેરમાં એક મદમસ્ત હાથીએ ભયનું વાતાવરણ સર્જાયું છે. આ અચાનક બનેલી ઘટનામાં લેખકને સામાજ્યવાદની જોહુકમી ચલાવતી શાસન વ્યવસ્થાની સાચી દાનત કેમ દેખાય છે તે જાણવાની આપણને પણ ઉત્સુકતા હોય તે સ્વાભાવિક છે.…

કચ્છનું રણ અને આખ્યાયિકાઓ– ૧૫ – ૧૯૮૦: ચમત્કારનો દેશ – ગુજરાત!

કૅપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસે હું ભુજ પહોંચ્યો ત્યારે જાણવા મળ્યું કે અહીં એક નવી જ બટાલિયન આવી હતી. અગાઉ મેં ભુજ છોડ્યું ત્યારે પંચાવનમી બટાલિયન હતી. અત્યારે ૪૮મી -એટલે ૧૯૬૮ બાદ ભુજમાં આવેલી આ ત્રીજી બટાલિયન હતી. નવા અફસરો અને નવા…

વ્યંગ્યચિત્રોના વિશ્વમાં : (૧૯) મહાવિનાશના પ્રતીક મશરૂમ ક્લાઉડની મસ્તી

-બીરેન કોઠારી 6 ઑગષ્ટ, 1945નો કાળમુખો દિવસ. સમગ્ર વિશ્વ જેને દાયકાઓ સુધી ભૂલી શકવાનું ન હતું એવી, માનવ ઈતિહાસમાં ક્રૂરતમ કહી શકાય એવી કારુણી આ દિવસે બની. તે માનવસર્જિત હતી. એ ઘટના હતી અમેરિકા દ્વારા જાપાનના હીરોશિમા નગર પર અણુબૉમ્બ…

વ્યંગ્ય કવન : (૩૯) સરસ્વતીનું સ્મરણ કરીને

– નયન દેસાઈ સરસ્વતીનું સ્મરણ કરીને કરમાં લીધી લેખણ જોને; અડધા હાથે લકવો નયનભાઈ, અડધા હાથે ઝણઝણ જોને! કાગળ ઉપર હાથનો પંજો ચીતર્યો છાનોમાનો જોને; નામ અમારું એવું પાડ્યું : નહીં માતર કે કાનો જોને! સડી ગયેલાં શ્વાસો વચ્ચે આવે-જાય…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : એક કલ્પનારંગી સત્યકથા – મેરા બચ્ચા…(૨)

– રજનીકુમાર પંડ્યા ૧૨-૮-૨૦૧૯ના પ્રકાશિત થયેલ ૧લા ભાગથી આગળ પાંચ વર્ષ પલકારામાં વીતી ગયાં. એ પછી તો સર આદમજી હાજી દાઉદ હોસ્પિટલમાં અનેક શિશુઓ જનમ્યાં પણ એ બધાં ‘બચ્ચાં’, બાકી ‘મેરા બચ્ચા’ સંબોધન ફરી ક્યારેય હોઠે ના આવ્યું. દિલમાં ઉઠતા…

ટાઈટલ મ્યુઝીક : ૧૬ : આરોપ (૧૯૭૪)

– બીરેન કોઠારી સાગરના ગર્જન જેવો કે કોઈ પર્વતની ટોચે સંભળાતી વાદળોની ગડગડાટી જેવો ઘેરો અને ઘેઘૂર સ્વર ધરાવતા ગાયક ભૂપેન હજારિકામાં એક વિરલ કહી શકાય એવું પ્રતિભાસંયોજન હતું. ગાયક, ગીતકાર, સંગીતકાર, વાર્તાકાર, દિગ્દર્શક એમ અનેક પાસાંઓમાં તેમનુ પ્રદાન નોંધપાત્ર…

એનું સત્ય…

રાજુલ કૌશિક “હેલ્લો મૅમ” એક સાધારણ દેખાવના યુવકે એકદમ અદબથી સીધું જ મારી સામે નજર તાકતા કહ્યું. “હાય…”જવાબ આપવામાં જરા વાર તો લાગી પણ વિવેક તો હું પણ ચૂકી નહી. “આઈ એમ શેહઝાદ,” હજુ પણ એ જ તહેઝીબ, એવી જ…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ – પત્ર નં-૪

– નયના પટેલ, લેસ્ટર, યુકે. પ્રિય દેવી, આ પત્રમાં તેં સરસ વિષય ખોલ્યો. કેટલાં દિવસથી વિચારતી હતી કે, નાનપણમાં જે કંઈ વાંચતા, તેનો સાચો અર્થ તો હવે સમજાય છે. કારણ કે તે, જીવનમાં અત્યારે અનુભવાય છે. ગયા વર્ષે ઘણી વિપરીત…

ઓગષ્ટ એટલે શ્રાવણનો મહિનો – કૃષ્ણને હવે કોમ્પ્યુટર પર મળવાનો પડકાર

– દેવિકા ધ્રુવ કોઈને ક્યાંય ન મળતા કૃષ્ણને હવે કોમ્પ્યુટર પર મળવાનો પડકાર ફેંક્યો છે અને આશા પણ સેવી છે કે જગતમાં શાંતિ ફેલાવે. શમણાંમાં આવીને પૂછ્યું છે રાજ્જા,                      તો કહી દઉં છું સીધુ તું સાંભળ હે કાના, નથી…

હુસ્ન પહાડી કા – ૧૨ – નઈ મંઝિલ નઈ રાહેં /\ સો ગયા સારા જમાના

– ભગવાન થાવરાણી બધાં મિથ્યા વસન બા’રે ઊતારી અદબ વાળી પહાડીમાં  પ્રવેશો … હંમેશ મુજબની કાવ્યમય પહાડી પ્રશસ્તિથી શરુ કરી તુરંત સંભારીએં આપણા કવિ રાજેન્દ્ર શુક્લની એક ગઝલના બે શેર : લો કરું કોશિશ ને ફાવે તો કહું શબ્દ  જો …

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૧૭

ચિરાગ પટેલ उ. १.५.५ (६९३) यस्य ते पीत्वा वृषभो वृषायतेऽस्य पीत्वा स्वर्विदः। स सुप्रकेतो अभ्यक्रमीदिषोऽच्छा वाजं नैतशः॥ (गौरवीति शाक्त्य) હે સોમ! બળવાન ઈન્દ્ર તમારું પાન કરીને અધિક બળવાન બની જાય છે. આત્મજ્ઞાની પણ આપનું પાન કરી અત્યંત આનંદિત બને છે.…

ગઝલાવલોકન – ૧૨ – ગઝલમાં સજીવારોપણ

સુરેશ જાની ગઝલ કે ગીતમાં ઉપમા કે રૂપક ઉમેરવાં , એ કવિ પાસે કલ્પના માંગી લે છે. પણ સજીવારોપણ માટે તો કલ્પનાથી ઘણી વધારે માવજત જરૂરી બની જાય છે. નિર્જીવ ચીજમાં જાન રોપી દેવા માટે એક માતાના જેવી કુશળતા આવશ્યક…

ફિર દેખો યારોં : અજ્ઞાન અને અતિજ્ઞાન બન્ને સમાન અવસ્થાઓ છે?

– બીરેન કોઠારી વનવિસ્તાર સતત સંકોચાઈ રહ્યો હોવાના અને તેને પગલે વન્ય સૃષ્ટિ પર વધતા જતા જોખમના અહેવાલો અવારનવાર આવતા રહે છે. પર્યાવરણના નીકળી રહેલા આયોજનબદ્ધ ખોના સમાચાર ચિંતાજનક હોય છે. આવા અહેવાલોની વચ્ચે હમણાં આનંદ થાય એવી વાત જાણવા…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ ૯ :: ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ – ગદર પાર્ટી (૧)

દીપક ધોળકિયા દેશના આઝાદી માટેના સંઘર્ષમાં પંજાબમાં બનેલી ગદર પાર્ટીનો ઇતિહાસ મહત્ત્વનો છે. એનું મૂળ કારણ એ કે ગદર પાર્ટી ભારતની આઝાદી માટે મુખ્યત્વે વિદેશી ભૂમિ પર સ્થપાઈ, વિકસી અને સંઘર્ષ કરતી રહી. એના જીવનમાં મુખ્યત્વે ૧૯૦૭થી ૧૯૧૫ સુધીનાં વર્ષો…

બંદિશ એક, રૂપ અનેક (૫૭) : આપણું રાષ્ટ્ર ગીત – "જન ગણ મન અધિનાયક જય હે, ભારત ભાગ્ય વિધાતા"

નીતિન વ્યાસ (મૂળ રચના શ્રી ગુરુદેવે “ભારતો ભાગ્ય વિધાતા” અને બંદિશ રાગ બિલાવલ – યમની અથવા તો યમન કલ્યાણ, મધ્યલય, બંદિશ બીજા કોઈ રાગ માં મેં સાંભળી નથી) કવિવર શ્રી રવીન્દ્રનાથ રચિત આપણાં રાષ્ટ્ર ગીત નો રસાવિર્ભાવ શ્રી કાકા સાહેબ…

વલદાની વાસરિકા : (૭૨) બેલગામ તરંગતુરંગ – જવલ્લે જ’ આવા લેખ (૪)

– વલીભાઈ મુસા ‘તમે ઓલરાઉન્ડર સાહિત્યકાર જેવા લાગો છો, તો પછી ગઝલ ઉપર તમારો હાથ કેમ અજમાવતા નથી?’ ‘કોઈને ખંખેરવાનો હોય તો હાથ અજમાવવાનું કહેવાય, ભલા માણસ! બિચારી ગઝલ તો સાવ નાજુક કહેવાય અને તેને રૂની પૂણીનો પ્રહાર પણ ભારે…

વિમાસણ : સંપૂર્ણતાનો આગ્રહ ….કે દુરાગ્રહ ?

–  સમીર ધોળકિયા આપણી આજુબાજુ કેટલીય વ્યક્તિઓ એવી હોય છે જેને દરેક વસ્તુ, દરેક પરિસ્થિતિ ‘પરફેક્ટ ‘ એટલે કે આદર્શ જોઈએ છે. સહેજ પણ આઘુંપાછું ચલાવી ન લે ! તે જમવા બેસે તો થાળી એકદમ ચોખ્ખી જોઈએ, ટેબલ ચોખ્ખું જોઈએ,…

સંસ્કૃતિની શોધમાં : ૧૫ : ખેવરા સોલ્ટ માઇન

પૂર્વી મોદી મલકાણ ઇતિહાસ ક્યાંથી શરૂ થયો તે ઘણીવાર જરૂરી નથી હોતું, બસ આપણે તે ઇતિહાસનાં પાનાં પર ચાલીને થોડીવાર માટે તે ઇતિહાસ નો ભાગ બની જઈએ એ જરૂરી હોય છે. શેરશાહ સૂરિનાં સમયમાં થોડીવાર ચાલીને અમે એનાથી યે વધુ…

દિવાળીબાઈના પત્રો – પત્ર #૧ થી #૪

મણિલાલના જીવનમાં આવેલ સ્ત્રીઓમાં દિવાળીબાઈ નામની પરણિત સ્ત્રીનું સ્થાન અનોખું છે. તેણે તેમના પર પ્રેમપત્રો લખ્યા હતા અને એ પત્રો દ્વારા ઉત્કટ પ્રેમ કેળવીને તેણે મણિલાલને ચરણે આત્મસમર્પણ કર્યું હતું. મણિલાલના વિયોગમાં ઝૂરીને તે છેવટે ક્ષયના રોગથી મૃત્યુ પામી હતી.…

લ્યો. આ ચીંધી આંગળી : એક કલ્પનારંગી સત્યકથા – મેરા બચ્ચા…(૧)

– રજનીકુમાર પંડ્યા મજાકમાં કહેવાતું પણ મજાકની પાછળ કાંઇક સચ્ચાઇ હતી.1940ના એ દાયકાની સચ્ચાઇ એ હતી કે ડૉ. મિસ બોન્ડ ભારતીય નહોતાં, આયર્લેંડનાં આયરીશ સન્નારી હતાં અને એમને હાથે જેતપુરની મોટા ભાગની પ્રસુતાઓની સુવાવડ થતી હતી. કોઇ પણ બાળકના જન્મની…

કાલ હવે …

અમદાવાદના યુવાન કવિ તેજસ દવે વે.ગુ. પર અગાઉ પગરણ માંડી ચૂક્યા છે. તેમની એક કવિતાઃ ‘વેગુ’ સાહિત્ય સમિતિ વતી…દેવિકા ધ્રુવ.                                                              કાલ હવે … કંકુના થાપાની છેલ્લી નિશાની એ દઈ જાશે કાલ હવે આંગણે , અજવાળું ઉગે નૈં આંખોની ખૂંટે…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ – પત્ર નં ૩

દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ, હ્યુસ્ટન યુએસએ. પ્રિય નીના, ગયા શનિવારનો પત્ર ખૂબ ટૂંકો લાગ્યો !! સૌથી પ્રથમ તો તારા પ્રશ્ન વિશે લખું. તું ચિંતા સેવે છે કે, “વિષયોની વિવિધતા, અત્યારના હાસ્યકારો અને સામાન્ય રીતે એવા જોક્સ, ફેઈસબુક પર રાખનાર વ્યક્તિઓમાં ક્યારે…

શૈલેન્દ્ર અને હેમંત કુમાર, રવિ અને કલ્યાણજી (આણંદજી)

સંકલન અને રજૂઆત:  અશોક વૈષ્ણવ શંકરદાસ કેસરીલાલ, (જન્મ ૩૦ ઓગસ્ટ, ૧૯૨૩ – અવસાન ૧૪ ડીસેમ્બર, ૧૯૬૬), જે હિંદી ફિલ્મ જગતમાં શૈલેન્દ્રનાં નામથી અમર છે, તે જેટલા જાણીતા ગીતકાર હતા તેટલા જાણીતા કવિ કદાચ ન હતા. તેમનાં ફિલ્મ માટે લખાયેલાં ગીતો…

सावनને લગતાં ફિલ્મીગીતો (૧)

નિરંજન મહેતા શ્રાવણ મહિનાની શરૂઆત થઇ ગઈ છે. શ્રાવણનો મહિનો એટલે તહેવારોનો મહિનો. આ તહેવારનો લગતાં ફિલ્મીગીતોની નોંધ ગયા વર્ષે ૨૫.૦૮.૨૦૧૮ના લેખમાં લેવાઈ ગઈ છે એટલે આ લેખમાં ફક્ત सावनને લગતાં ગીતોને સમાવાયા છે. ૧૯૪૯ની ફિલ્મ ‘લેખ’ના ગીતથી શરૂઆત કરીએ.…

સાયન્સ ફેર : ભવિષ્યની ટેકનોલોજી વિષેની ઘણી વાતો માત્ર ભ્રમણા છે

જ્વલંત નાયક આપણને બધાને વાત કરવી ગમે એવો જો કોઈ વિષય હોય તો એ છે ‘ભવિષ્ય’ની વાતો. દરેક માણસને જુદા જુદા કારણોસર પોતાનું, પોતાના કુટુંબનું, પોતાની કંપનીનું, દેશનું, સમાજનું અને આખી દુનિયાનું ભવિષ્ય જાણવાની તાલાવેલી રહેવાની જ! આની પાછળનું સાયકોલોજીકલ…

ચેલેન્‍જ.edu :: પુસ્તકાલયની અવગણના

– રણછોડ શાહ અહીં રઝળતા કાગળો છોડીને શબ્દો કયાં ગયા ? વાવને વગડે મૂકી ખાલી, કહો, જળ કયાં ગયાં ?                                                                – રમેશ પારેખ ભારતમાં સાક્ષરતાનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે. કેરાલા જેવા કોઈ રાજયમાં તો આ આંક નેવું ટકાને આંબી…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણઃ ૮ :: ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ મોર્લે-મિંટો સુધારા

દીપક ધોળકિયા આપણે પ્રકરણ ૫ (અહીં) મુસ્લિમ લીગની સ્થાપના વિશે વાંચ્યું. તે પછી મુસ્લિમ પ્રતિનિધિમંડળ વાઇસરૉય મિંટોને મળ્યું તે પણ જોયું. એમની માગણી એ હતી કે મુસલમાનોને સરકારી નોકરીઓ, મ્યૂનિસિપાલિટીઓમાં અને લેજિસ્લેટિવ ઍસેમ્બલી અને વાઇસરૉયની કાઉંસિલમાં વસ્તીના પ્રમાણમાં પ્રતિનિધિત્વ મળવું…

ફિર દેખો યારોં : ઘણાય એવાં છે જેની દુઆ સારી નથી હોતી

-બીરેન કોઠારી એક તરફ અખબારોમાં અનાવૃષ્ટિ તેમ જ અતિવૃષ્ટિના સમાચારો સાથોસાથ આવી રહ્યા છે, ત્યાં બીજા પણ એક સમાચાર ચમકી રહ્યા છે. આગામી માસમાં આવી રહેલા ગણેશોત્સવ દરમિયાન વગાડાનારી ડી.જે.સિસ્ટમનો અવાજ અમુકથી વધુ રાખી નહીં શકાય. અમુકતમુક મંડળ જળસ્રોત બાબતે…

કચ્છનું રણ અને આખ્યાયિકાઓ – ૧૪ – ૧૯૮૦ : પરમકૃપાની ચરમ સીમા…

કૅપ્ટન નરેન્દ્ર ફણસે કાશ્મિરના સંવેદનશીલ એવા પૂંચ-રજૌરી અને તંગધારના ‘high altitude’ વિસ્તારમાં લગભગ ત્રણ વર્ષ સેવા બજાવી અને બદલીનો હુકમ આવ્યો. સશસ્ત્ર સેનાઓમાં સામાન્ય શિરસ્તો છે કે અતિ પરીશ્રમભર્યા અને દુર્ગમ વિસ્તારમાં ત્રણ વર્ષ સેવા બજાવ્યા બાદ અફસરોને પરિવાર સાથે…

(૭૪) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન – ૨૦ (આંશિક ભાગ – ૨)

મિર્ઝા ગ઼ાલિબ વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર) દિલ-એ-નાદાન તુઝે હુઆ ક્યા હૈ (શેર ૪ થી ૭) આંશિક ભાગ – ૧ થી ચાલુ જબ કિ તુઝ બિન નહી કોઈ મૌજૂદ ફિર યે હંગામા એ ખુદા ક્યા હૈ (૪)      (હંગામા= તોફાન)…

મોજ કર મનવા : જિજ્ઞાસા

કિશોરચંદ્ર ઠાકર તે દિવસે ઝાડ પરથી સફરજન પડવાનાં બે પરિણામો આવ્યાં. એક તો મહાન વૈજ્ઞાનિક સર આઇઝેક ન્યૂટને ગુરરુત્વાકર્ષણની શોધ કરી અને બીજું, અંગ્રેજી પાઠપુસ્તક અશોક રિડર્સના -ન્યુટન અને બીજા ઘણા વૈજ્ઞાનિકોનાં ઉદાહરણો આપીને જ્ઞાન પ્રાપ્તિ માટે જિજ્ઞાસા હોવી જોઈએ…

ટાઈટલ મ્યુઝીક : ૧૫ : તરાના (૧૯૭૭)

– બીરેન કોઠારી 1989 માં રજૂઆત પામેલી, ટૂંકમાં ‘એમ.પી.કે.’ તરીકે ઓળખાતી રાજશ્રી પ્રોડક્શનની ફિલ્મ ‘મૈંને પ્યાર કિયા’ અનેક રીતે સીમાચિહ્નરૂપ ગણાવી શકાય. પણ તેના થકી સૌથી મોટું પરિવર્તન ગણાવી શકાય તે હતું રાજશ્રી પ્રોડક્શનની કાયાપલટ. અત્યાર સુધી સીધીસાદી, ઓછા ખર્ચમાં…

મંજૂષા: ૨૫. વાવાઝોડાની વચ્ચે પણ નાચતા રહેવું

વિનેશ અંતાણી વાવાઝોડું પસાર થઈ જાય ત્યાં સુધી રાહ જોયા કરવાથી કશું વળવાનું નથી, વાવાઝોડાની સાથે વરસતા ધોધમાર વરસાદમાં નાચતાં–ગાતાં શીખી લઈએ તો જીવન જીવવાનો યોગ્ય માર્ગ મળે. · બહુ ચવાઈ ગયેલા સૂત્ર જેવું વાક્ય છે: તમે કેટલાં વર્ષ જીવ્યા…

ખરી ખરીદીની મઝા તો અમદાવાદમાં –

– મિનળ પંડ્યા મોટા ભાગના લોકો માને કે ખરીદી કરવા તો પરદેશ માં જવું. પણ મને લાગે કે ખરી ખરીદીની મઝા તો અમદાવાદ માં છે. આવી રીતે કૈક શરૂઆત થાય. તમે કોઈ સાડી ની દુકાન પાસેથી પસાર થતા હો. સાડી…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ – પત્ર નં-૨

– નયના પટેલ, લેસ્ટર, યુ.કે. પ્રિય દેવી, થોડી પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓની વચ્ચે તારો પત્ર મળતાં ઘડીભર સારું લાગ્યું.  વર્ષોથી આપણે બંને વિશ્વના બે જુદા જુદા ખંડમાં આવી વસ્યાં છીએ. તું છે અમેરિકામાં અને હું છું યુરોપમાં. તેથી આપણી પાસે ઘણી ઘણી…

હુસ્ન પહાડી કા – ૧૧ – ઝુકતી ઘટા ગાતી હવા સપને જગાએ /\ દિલકી તમન્ના થી મસ્તીમેં

– ભગવાન થાવરાણી                સકળ  સૃષ્ટિ  રહે  કે  ના  રહે  એક  વાત  નિશ્ચિત  છે                પહાડી   ગુંજતો   રહેશે   સદાકાળે   ગગન – ગોખે … કહે છે, સંતાનને માતા-પિતા સમજી શકે એ કરતાં દાદા-દાદી વધુ સમજી શકે. આ વિધાનનો તાર્કિક વિરોધ થઈ…

૧૦૦ શબ્દોની વાત : સમાન ધ્રુવો વચ્ચે આકર્ષણ (!)

ઉત્પલ વૈશ્નવ અરીસામાં આપણને શું દેખાય છે? ઘણાં લોકોને પોતાની અધુરાશો તેમાં દેખાય છે, પરિણામે, એ લોકો ઉદાસ બનીને પોતાનાં જીવનમાં વધારે ને વધારે ઉદાસીને આકર્ષે છે. બહુ થોડાં લોકોને તેમાં જગત તરફ પરાવર્તિત થતાં પ્રેમ અને અનુકંપા દેખાય છે.…

૧૦૦ શબ્દોની વાત : ઘોડાને કદી નક્કી ન કરવા દેશો

તન્મય વોરા ઘોડા પર પૂર ઝડપે સવારી કરી જઈ રહેલા માણસની ઝેનની એક બહુ જુની વાર્તાછે. રસ્તાની બાજુએ બેઠેલો તેનો મિત્ર તેને પૂછે છે, “તું ક્યાં જાય છે?” ઘોડેસ્વાર જવાબમાં કહે છે, “મને ખબર નથી; ઘોડાને જ પૂછો.” આપણે પણ…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩: સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – પ્રકરણ ૭ :: ૧૮૮૫થી ૧૯૧૫ (૧) બંગાળના ભાગલા રદ (૨) દિલ્હી બને છે રાજધાની (૩) હાર્ડિંગ પર હુમલો

દીપક ધોળકિયા બંગાળના ભાગલા રદ + દિલ્હી બને છે રાજધાની બંગાળના ભાગલા કરતી વખતે લૉર્ડ કર્ઝને તો એમ માન્યું હતું કે “બંગાળીઓ શરૂઆતમાં કાગારોળ મચાવશે પણ છેવટે શાંત થઈને પડ્યું પાનું નિભાવી લેશે.” પણ હિંદુસ્તાની ફોજના કમાંડર સાથે વિવાદ થયા…

ફિર દેખો યારોં : નદીયા કિનારે ફિરું પ્યાસી

– બીરેન કોઠારી કોઈ રમૂજી ફિલ્મનું દૃશ્ય કલ્પી લો. બે અલગ અલગ વ્યક્તિઓ વિશાળ કદની કોઈ એક જ ચીજના અલગ અલગ હિસ્સા બનાવી રહી છે. પોતાના કામમાં તેઓ એટલી ગળાડૂબ બની ગઈ છે કે આસપાસનું ભાન વીસરાઈ ગયું છે. આખરે…

એક સત્યવીરની કથા અથવા સોકરેટીસનો બચાવ : સત્ પુરુષ

મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી સત્ પુરુષ.*[૧] [ધી રાઈટ ઓનરેબલ શ્રીનિવાસ શાસ્ત્રીએ નીચેનો લેખ સર્વે ગ્રાફિક નામના અમેરીકન પત્રમાં સને ૧૯૨૧ માં લખેલો.] રાજપ્રકરણ અને મનુષ્યનું સામાન્ય જીવન એ બંને વાતો એટલી બધી નજીકની છે કે, તે નજીકપણું સહજમાં દૂર થઈ શકે…

સંસારત્યાગ કે દિક્ષા

– વિમળા હીરપરા આપણા હિંદુ ધર્મ ને એ સિવાય જૈન ને બુધ્ધધર્મમાં પણ સંસાર ત્યાગ એટલે કે વૈરાગ્ય પર બહુ ભાર મુકાયો છે. ‘ સંસાર અસાર છે, દુઃખથી ભરેલો છે. મોહમાયાનો ત્યાગ કરો, જપ, તપ ને દેહદમન કરો, કામવાસનાનો ત્યાગ…

બાળવાર્તાઓ : ૯: પનારી જંગલનો કૂકડો

પુષ્પા અંતાણી પનારી જંગલનો રાજા ગુલાબસિંહ ઘરડો થઈને મૃત્યુ પામ્યો. એ ખૂબ પરાક્રમી અને ન્યાયી રાજા હતો. એના મૃત્યુથી જંગલનાં બધાં પ્રાણીઓ દુ:ખી અને નિરાધાર થઈ ગયાં. આવો કાબેલ રાજા હવે મળવો મુશ્કેલ હતો. આ જ જંગલમાં ગોંડુ નામનો એક…

સંસ્કૃતિની શોધમાં : ૧૪ : શેરશાહ સૂરિ રોડ

પૂર્વી મોદી મલકાણ સૈદપુરનાં હિન્દુ મંદિરોની મુલાકાત લીધા પછી અમે પાકિસ્તાનના સાંસ્કૃતિક ઈતિહાસનાં બીજાં પાનાં ખંખોળવા તૈયાર થયાં હતાં. ખાસ કરીને મને ઉતાવળ હતી તક્ષિલા જોવાની, પણ કોઈક કારણસર પ્રથમ સપ્તાહનો પ્રવાસ તક્ષિલાને બદલે સિંધુ સંસ્કૃતિ તરફ ફંટાઇ ગયો હતો.…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : ગુજરાતના એક અનોખા બીનવ્યાપારી પુસ્તક પ્રકાશનગૃહ વિવેકગ્રામ પ્રકાશનની રજતજયંતિ યાત્રા

– રજનીકુમાર પંડ્યા (વિચાર કે વૃત્તિ જન્મે ત્યારે તે દરેકનું સ્વગત જ હોય છે. પછી તે મોંએથી બોલાય ત્યારે તે પ્રગટ થયાં કહેવાય, પણ તે જ્યારે કાગળ ઉપર ઊતરે ત્યારે તે પ્રકાશિત થયો કહેવાય. અંગત પત્ર પણ એક પ્રકારનું ખાનગી…

Science સમાચાર (૭૦)

Science સમાચારની શ્રેણીનો આ અંતિમ લેખ છે. વિજ્ઞાન વિશે બહુ ઓછું લખાય છે એટલે દર વખતે મોટા ભાગે તો વિજ્ઞાનનાં લબ્ધપ્રતિષ્ઠ સામયિકોમાં એકાદ મહિનાની અંદર જે કંઈ પ્રકાશિત થયું હોય અને આપણા જેવા સાદા લોકોને રસ પડે તે શોધીને આપવાનો…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ – પત્ર નં-[૧]

દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ, હ્યુસ્ટન યુએસએ. પ્રિય નીના, ૨૦૧૬નું નવું વર્ષ શરુ થયું છે ત્યારથી એક જ વાત વળી વળીને મગજમાં ઘૂમરાયા કરે છે અને તે હાલની ચાલુ પ્રવૃત્તિ ઉપરાંત કંઈક નવું કામ શરૂ કરવું. બ્લોગ પર ખુબ લખ્યું, ફેઇસબૂક પર…

બે અછાંદસ રચના

           (૧) નળ કરે છળ તો ત્યજી શકે, દમયંતી. રામ કહે ‘બળ’ તો છોડી શકે સીતા. રચાશે પૃથ્વી પર જ્યારે એવી સંહિતા ત્યારે આકાશગંગાની નક્ષત્રમાલામાં શોભતા સપ્તર્ષિ નક્ષત્રને છેવાડે રવજીની પાછલી રવેશ જેવો ઝાંખું ઝાંખું પ્રકાશતો અરુંધતીનો તારો ખીલી ઊઠશે…