લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : છાપામાંથી મને લાગેલા એક ચેપની વાત… :: ભાગ બીજો અને છેલ્લો

(ગતાંકથી ચાલુ) -રજનીકુમાર પંડ્યા કર્ણાટકના કોઇ ગામેથી ભૂલી પડીને એક ચિંથરેહાલ દસ વર્ષની બાળકી લલિતા રાજકોટ આવી ચડી હતી. છાપામાં એના સમાચાર વાંચીને એને એના અસલી ઠેકાણે પહોંચાડવાની મારી મથામણમાં કેવળ દુભાષિયા તરીકે મદદરૂપ થવાનો ઇન્કાર ખુદ મારી હેઠળનો કન્નડભાષી…

વિશ્વનિયંતાને પ્રાર્થના

પ્રાર્થનાઃ હે વિશ્વ-નિયંતા, મૂળમાંથી સમગ્ર વિશ્વની ધરખમ  કાયાપલટ કરનારી તારી રીત જોઈ અને મૌન રહી માનવીને નાથવાની તારી નીતિ પણ જોઈ. માણસાઈની આ તે કેવી કસોટી, પ્રભો? લાંબુ છે પ્રશ્નપત્ર. પણ પ્રશ્ન તો એક જ અને તો યે કાગળ કોરો…

વાંચનમાંથી ટાંચણ : પગ કપાયો તેથી શું?

સુરેશ જાની ૧૯૮૯ માં જન્મેલી, ભાભા એટોમિક રિસર્ચ સેન્ટરના નિવૃત્ત વૈજ્ઞાનિક ગીરીશચન્દ્ર જોશીની દીકરી માનસી વ્યવસાયે તો ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્જિનિયર છે. છ વર્ષની ઉમરથી તે બેડ્મિન્ગ્ટન પણ રમતી હતી. પણ એ તો એક શોખ તરીકે જ. પોતાના કામમાં કાંઈક કરી શકવાનાં…

સત્ય એટલે…

ચીમન પટેલ ‘ચમન’ ટીંગ…ટોંગ…, ટીંગ…ટોંગ…, ડોરબેલ રણક્યો. પુણ્યભૂમિ યેરુસાલેમની યાત્રાના પ્રથમ દિવસે વિવિધ તીર્થસ્થાનોના દર્શન કરવાથી લાગેલ થાકના કારણે હોટેલની વાતાનુકુલિત રૂમમાં પડતાંવેંત જ ઊંઘ આવી ગઈ હતી ને અચાનક રણકેલ ડોરબેલના અવાજથી હું સફાળો જાગી ગયો ને ધીરેથી પથારીમાંથી…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ : પત્ર નં ૩૭

દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ, હ્યુસ્ટન યુએસએ પ્રિય નીના, આ મન પણ કેવું તરંગી છે? એક વખત અમુક રીતે સેટ થઈ જાય પછી એને બીજી રીતે વાળવું આકરું થઈ જાય છે ને? શ્રીલેખાના મનમાં પણ તારા તરફથી મળતાં “બેસ્ટ લક”, શુભેચ્છા વગેરે…

દેખા હૈ ઝિંદગી કો, કુછ ઇતના કરીબ સે… કિશોર કુમારે ગાયેલાં રવિનાં ગીતો :: ૨ ::

– મૌલિકા દેરાસરી ગાયક કિશોર કુમાર અને સંગીતકાર રવિની જુગલબંધીની પ્રથમ સફર આપણે કરી. આ સફરમાં એવી ફિલ્મોને યાદ કરી જેમાં કિશોરકુમારે અભિનેતા અને પ્લે બેક સિંગરનો રોલ પ્લે કર્યો હતો. આજની સફરમાં એવા ગીતોને માણીશું, જે ફિલ્મોમાં કિશોરદા અભિનેતા…

મહેન્દ્ર શાહની માર્ચ, ૨૦૨૦ની વ્યંગ્ય રચનાઓ

હાસ્ય વડે કોરોનાની આફતને સહ્ય બનાવીએ જુદાં જુદાં માધ્યમો પર પ્રકાશિત થતાં, નિર્દોષ હાસ્યનાં સર્જન માટે રચાયેલાં મારાં કાર્ટુન્સ આપ સૌની ચાહના મેળવતાં રહ્યાં છે. તેની સાથે સાથે મારી ચિત્રકળાની કૃતિઓ પણ આપે માણી છે. જોકે, કોરોના વાઇરસનાં આ ગંભીર…

૧૦૦ શબ્દોમાં : તમે શેનું નિર્માણ કરી રહ્યાં છો?

– તન્મય વોરા રોજબરોજનું કામ ઘણીવાર નીરસ લાગે તેમ જણાય, પણ આપણે આપણા દ્રષ્ટિકોણને બદલીને આપણાં ‘કામના હેતુ’ને સમજવો જરૂરી બની રહે છે. એક ભવ્ય ઇમારતનાં બાંધકામમાં બે મજૂરો પરસેવો પાડી રહ્યા હતા. પહેલો કારીગર થાકેલો, નિરસ અને હતોત્સાહ હતો.…

નાનાઉદ્યોગ-ધંધામાં કોમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ

હિરણ્ય વ્યાસ પ્રાસ્તાવિક: માહિતી ક્રાંતિ સાથે આજે કોમ્પ્યુટર હરેક ઘર પહોંચી ગયું છે અને મોબાઇલ દ્વારા સૌ કોઇ વેબ વર્લ્ડથી સંકળાયેલ છે ત્યારે કોમ્પ્યુટર વગર વ્યવસાય પણ અસંભવ બની રહે. વ્યાવસાયિકોની નીચેની હરોળ-સ્તર ડાઉન લાઇન જ્યારે ઇન્ટરનેટથી સજ્જ હોય ત્યારે…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણ ૪૨ :: ભગતસિંઘને ફાંસી અને ગાંધીજી

દીપક ધોળકિયા ભગત સિંઘ અને એમના સાથીઓને ફાંસીથી ગાંધીજી બચાવી શક્યા હોત એમ માનનારા એ જમાનામાં પણ હતા અને આજે પણ છે. ભારતના આઝાદીના સંગ્રામમાં ઘણી વાતો પર આજે પણ વિવાદ ચાલ્યા કરે છે, તેમાં આ વાત પણ છે. આ…

ફિર દેખો યારોં : સવાલ હાર કે જીતનો નહીં, સમજદારીનો છે

–  બીરેન કોઠારી ‘અમે પગથિયાં ઉતરીને નીચે ગયા અને દરવાજો વટાવીને એમ્બ્યુલન્‍સની રાહ જોતા ઊભા ત્યારે આવા મધરાતના સમયે પણ ડઝનેક લોકો અમને જોવા માટે ટોળે વળીને ઊભા હતા. અલબત્ત, તેમણે સલામત અંતર જાળવ્યું હતું. અમારો ચેપ તેમને લાગવાની કોઈ…

યૂં કિ સોચનેવાલી બાત : હું અને કોરોના: સામાજિક દૂરી’ના દૌરમાં કામકાજ અને રોજીંદુ જીવન

ઉચ્ચાભ્યાસ માટે ઈંગ્લંડ ગયેલાં સુશ્રી આરતી નાયર હવે પાછાં અહીં આવી ગયાં છે, અને એપ્રિલ, ૨૦૨૦થી સામાજિક ઘટનાઓ વિશે તેમના આગવા દૃષ્ટિકોણને રજૂ કરતી શ્રેણી ‘યૂં કિ સોચનેકી બાત’નું તેઓ પુનઃસંધાન કરી રહ્યાં છે. સુશ્રી આરતીબહેનને ખુબ ખુબ અભિનંદન સાથે…

શબ્દસંગ : મિલાપ, લોકમિલાપ અને પુસ્તકવાચન પ્રસારના ઋષિ

-નિરુપમ છાયા ગુજરાતી સાહિત્ય અને પુસ્તકોની વાત કરીએ એમાં આ ક્ષેત્રે મૂલ્યો સાથેની અનોખી પરંપરાઓ દ્વારા ઉચ્ચ માપદંડો થકી પ્રથમ રહી, સાહિત્ય સર્જકો અને ભાવકોના હૃદયમાં એક વિશિષ્ટ સ્થાન મેળવનાર લોકમિલાપની FACE BOOK WALL પર નવેમ્બર માસના પ્રારંભે જ એક…

(૮૨) ગ઼ાલિબનું સર્જન, સંકલન, અર્થઘટન અને રસદર્શન – ૨૮ (આંશિક ભાગ – ૪)

હૈ બસ કિ હર એક ઉનકે ઇશારે મેં નિશાઁ ઔર (શેર ૧૦ થી ૧૧) (આંશિક ભાગ – ૩) થી આગળ મિર્ઝા ગ઼ાલિબ વલીભાઈ મુસા (સંકલનકાર અને રસદર્શનકાર) પાતે નહીં જબ રાહ તો ચઢ઼ જાતે હૈં નાલે રુકતી હૈ મિરી તબ્અ‘…

માબાપના ચરણોમાં

– વિમળા હીરપરા આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિમાં માબાપને બહુ આદર અપાયો છે.’માતૃ દેવો ભવ ને પિતૃદેવો ભવ.’ માબાપના ચરણોમાં અડસઠ તિર્થ છે. એનાથી મોટી કોઇ સેવા નથી. સંતાનો ને ખાસ કરીને દીકરો જીવતા જાળવે પણ એમના દેહાંત પછી પણ શ્રાધ્ધ સરવણુ…

સમયચક્ર : રુપિયાની ચમકથી જગત હંમેશા અંજાયેલું જ રહ્યું છે

ભારતમાં સોના અને ચાંદીના ખણખણતા સિક્કાથી માંડીને કડકડતી ચલણી નોટ સુધીની નાણાંની યાત્રા અનેક પડાવોથી ખચિત છે. તેમ છતાં સ્વતંત્ર ભારતના સીતેર વર્ષના ઈતિહાસમાં ભારતીય ચલણ અને નાણાં સંબંધી ફેરફારો થતા રહ્યા છે. ચલણી નોટ બજારમાં આવતી રહી છે, બદલતી…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : છાપામાંથી મને લાગેલા એક ચેપની વાત… ( ભાગ ૧)

– રજનીકુમાર પંડ્યા આ કોરોનાના કહેરના કારણે છાપું નાખવા ઘેર નથી આવવાના એ જાણીને લાખો લોકો ખિન્ન થઇ ગયા. ટીવીમાંથી રાતદિવસ ધોધમાર ઝિંકાતા સમાચારો (જેને દરેકને બ્રેકિગ ન્યુસ તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે), રેડીયો, અને હવે તો નેટ પર વગર માગ્યે…

બાળવાર્તાઓ : ૧૫ : આવ રે, કાગડા, પાણી પીવા

પુષ્પા અંતાણી નાનકડો કૈરવ બીજાં છોકરાંને નિશાળે જતાં જોતો અને એને પણ નિશાળ જવાનું બહુ મન થતું. એક દિવસ એણે એની મમ્મીને પૂછ્યું: :”હું ક્યારે નિશાળે જઈશ?” મમ્મીએ એને કહ્યું: “બસ, બેટા, આ ઉનાળાનું વેકેશન પૂરું થાય પછી તું પણ…

વાર્તા મેળો – ૩ – વાર્તા પાંચમી – વડદાદાનો સંપેલો પરિવાર

પલ ચેતનકુમાર પટેલ, ધો, – ૧૦, બાપ્સ સ્વામિનારાયણ વિદ્યામંદિર, રાંદેસણ, ગાંધીનગર સંપર્ક : દર્શા કિકાણી : ઈ –મેલ – darsha.rajesh@gmail.com

હાસ્યઃ પહેલું અને છેલ્લું

ઝવેરચંદ મેઘાણી બેઉ જણાં હસી પડ્યાં. આગલી સાંજે જ પરણીને બેઉ આનંદ કરવા નીકળ્યાં હતાં. ધમધમાટ વેગે વહી જતી મોટર-બસને ઉપલે માળે બેઉ બેઠાં હતાં. કેશની લટો અને કપડાંના છેડા પવનની લહેરોમાં ફરકતાં હતાં. બસ-ગાડીની અટારી પરથી આકાશ એ બેઉને…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ : પત્ર નં ૩૬

નયના પટેલ, લેસ્ટર, યુકે પ્રિય દેવી, મારા જન્મદિવસની શુભેચ્છા આમ જ દર વર્ષે મળતી રહેશે જ એવી ખાત્રી સાથે એક વાત યાદ આવી. તું મારી બાળપણની મિત્ર શ્રીલેખાને ઓળખે છે ને? હું લગ્ન કરીને યુ.કે. આવી ત્યાં સુધી એને એક…

મન્ના ડેનાં હાસ્યરસપ્રધાન ગીતો : મેહમૂદ [૪]

સંકલન અને રજૂઆત:  અશોક વૈષ્ણવ મન્ના ડેના સ્વરમાં મેહમૂદ્દ માટે ગવાયેલાં કાસ્યપ્રધાન ગીતોના ત્રણ અંક પાર કરતાં કરતાંમાં આપણે દેખીતી રીતે ‘૭૦ અને ક્યાંક ‘૮૦ના દાયકા સુધી ચક્કર કાપી લીધાં છે. પણ હકીકતે આપણી દડમજલ હજૂ મેહમૂદની કારકીર્દીનાં ૧૯૬૬/૬૭નાં વર્ષની…

जियाને લગતાં ફિલ્મીગીતો

નિરંજન મહેતા जिया એટલે હૃદય. પ્રેમગીતોમાં આને અવ્વલ સ્થાન અપાય છે. ક્યારેક વિરહ વ્યથા દર્શાવાતા તો ક્યારેક હર્ષની લાગણી પ્રગટ કરતાં તેને લગતાં થોડાક ફિલ્મીગીતોને અહી માણશું. બદલાયેલા વાતાવરણમાં પોતાની વ્યથા વ્યક્ત કરી બાલમને આવવાનું ઇજન આપે છે ૧૯૪૯ની ફિલ્મ…

ગુજરે હૈ હમ કહાં કહાંસે : (૧૨) : સાલી મજા બહુ પડેલી !

જીવનના એ પડાવ ઉપર પહોંચ્યો છું જ્યાં ભૂતકાળમાં માણેલા વિવિધ પ્રકારના આનંદદાયી અનુભવો યાદ આવતા રહે છે. એ પૈકીના કેટલાક અહીં વહેંચવાનો અને એ સાથે જોડાયેલાં પાત્રોનું નિરૂપણ કરવાનો ઉપક્રમ છે. અમુક કિસ્સામાં પાત્રોનાં અને સ્થળનાં નામ ચોક્કસ કારણોસર બદલેલાં…

વ્યાવસાયિક આરોગ્ય અને સલામતી : કાર્યસ્થળમાં કોરોનાનો સામનો શી રીતે કરશું?

જગદીશ પટેલ કોરોના વાયરસનો વા વાયો છે, વાદળ ઘેરાયા છે, કયારે તુટી પડશે પહેવાય નહી. તુટી ન પડે તો સારું એમ સૌ ઇચ્છે છે પણ આપણી ઇચ્છા મુજબ તો બધું થતું નથી હોતું. ચીન અને ઇટાલીમાં લોકોએ એમ જ ઇચ્છયું…

સાયન્સ ફેર : સ્નોટબોટને કારણે વ્હેલની વસ્તીગણતરી બનશે આસાન

જ્વલંત નાયક ઇસ 2021માં ભારતમાં વસ્તી ગણતરી થવાની છે. આવી કવાયત દર દસ વર્ષે યોજાય છે. વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયા બહુ અગત્યની ગણાય છે, માત્ર માનવો માટે જ નહિ પણ બીજા સજીવો માટે ય! વસ્તી ગણતરીને પ્રતાપે જ સજીવસૃષ્ટિના જે-તે સજીવની…

ફિર દેખો યારોં : ગાયમાતાને અમે પ્લાસ્ટિક પણ ખવડાવીએ, તમે કહેનાર કોણ?

– બીરેન કોઠારી વ્યંગ્ય અને કટાક્ષથી ભરપૂર કાર્ટૂનકળાનો સમૃદ્ધ વારસો ધરાવતા બ્રિટનમાં એક કાર્ટૂનને લઈને વિવાદ જાગ્યો છે. અનેક લોકોની લાગણી દુભાઈ છે અને તેના ઘેરા પ્રત્યાઘાત પડી રહ્યા છે. પહેલાં એ કાર્ટૂનની વાત. સ્ટીવ બેલ નામના કાર્ટૂનિસ્ટે આ કાર્ટૂનમાં…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણ ૪૧ :: લાહોર કાવતરા કેસ (૨)

દીપક ધોળકિયા ભગત સિંઘ, રાજગુરુ અને સુખદેવને ફાંસી (ત્રણ દિવસ પહેલાં, ૨૩મી માર્ચે, ભગત સિંઘ, રાજગુરુ અને સુખદેવની શહીદીને ૮૯ વર્ષ પૂરાં થયાં). સેશન્સ કોર્ટે ઍસેમ્બ્લી બોંબકાંડમાં ભગત સિંઘ અને દત્તને આજીવન કેદની સજા કરી તે પછી કેસ હાઇકોર્ટમાં ગયો.…

ગઝલાવલોકન : ૨૬ : સદીઓથી એવું જ બનતું રહ્યું છે

સુરેશ જાની સદીઓથી એવું જ બનતું રહ્યું છે,કે પ્રેમાળ માણસ નથી ઓળખાતા.સખી એને જોવા તું ચાહી રહી છે,જે સપનું રહે છે હંમેશાં અધૂરૂં. પ્રીતમનો પરિચય તું માગી રહી છે,વિષય તારો સુંદર, કુતૂહલ મધુરૂં.લે સાંભળ, એ સામાન્ય એક આદમી છે,હૃદય એનું…

વ્યંગ્ય કવન : ૪૬ : વેચવા માંડો

‘શેખાદમ’ ઉપનામથી જાણીત થયેલા શેખ આદમ મુલ્લાં શુજાઉદ્દીન આબુવાલા ઈશ્કની ગઝલ લખનારા કવિ હતા. પરંતુ તેમણે રાજકિય કટોકટીના સમયમાં ‘ખુરશી’ નામે કટાક્ષ કાવ્યસંગ્રહ લખ્યો હતો. અત્રે તકસાધુઓ પર કટાક્ષ કરતી, શેખાદમ આબુવાલાની એક ગઝલ પ્રસ્તૂત છે. — દેવિકા ધ્રુવ, ’વેગુ’…

સંસ્કૃતિની શોધમાં : ૩૦ : ગોર હટ્ટીખત્રીના અવશેષો

પૂર્વી મોદી મલકાણ “ભારતના કુંભમેળાની જેમ પેશાવરમાં રહેલ આ ગોર ખત્રીના વિસ્તારને કેવળ હિન્દુઓનું જ નહીં બલ્કે પાકિસ્તાનના પણ પાક સ્થળ તરીકે મહત્ત્વ આપ્યું હોત તો આ વિરાસતનું મૂલ્ય કૈંક અલગ જ રહ્યું હોત.” – રીમા અબ્બાસી કિસ્સાહ ખ્વાની બઝારના…

સમયચક્ર : રુપિયાની કથા, માણસની વ્યથા !

બે ઘડી ધારીએ કે જો દુનિયામાંથી બે શબ્દોની બાદબાકી થઈ જાય અથવા એ ગુમ થઈ જાય તો શું થાય ? એ બે શબ્દો છે ઈશ્વર અને નાણાં. મનુષ્યના જીવન સાથે નિકટમ નાતો હોય તો એ છે ઈશ્વરનો અને નાણાંનો. આ…

અસંગ પુરુષ : રામ

દર્શના ધોળકિયા વાલ્મીકિના નાયક પોતાની વિભિન્ન ભૂમિકાઓ જેવી કે પુત્ર, પતિ, રાજા વગેરેને પસાર કરતાં કરતાં દરેક ક્ષણે પોતાનું અસંગત્વ ને અસાધારણતા સતત પ્રગટ કરતા ગયા – રહ્યા છે. રામાયણમાં રામનો પહેલો પ્રવેશ, રામના તારુણ્યકાળે, અછડતો જ થયો છે. આશ્રમો…

ટાઈટલ મ્યુઝીક (૩૦) – દિલ સે મિલે દિલ (૧૯૭૮)

– બીરેન કોઠારી એક સમય હતો કે સંગીતકારોની તસવીરો ભાગ્યે જ જોવા મળતી. હજી આજે પણ શ્યામસુંદર, ગુલામ હૈદર, વિનોદ કે ખેમચંદ પ્રકાશ જેવા ખરા અર્થમાં દિગ્ગજ કહેવાય એવા સંગીતકારોની એક કે બે જ તસવીરો ફરતી રહે છે. બીજી તરફ…

ત્રણ ગઝલો

સાહિત્યજગતમાં ગઝલકાર શ્રી ભરત વિંઝુડાની કલમ ઘણી જાણીતી છે. તેમના સાતેક ગઝલસંગ્રહો પ્રગટ થયાં છે. તેઓ સરળ બાનીમાં અને ટૂંકી બહેરમાં પાણીદાર શેરો લખતા જૂજ ગઝલકારોમાંના એક છે.. અત્રે તેમની ત્રણ ગઝલો પ્રસ્તૂત છે. દેવિકા ધ્રુવ, , http://devikadhruva.wordpress.com –   વેબગુર્જરી…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ : પત્ર નં ૩૫

દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ, હ્યુસ્ટન યુએસએ પ્રિય નીના, ખલીલ જીબ્રાનના હીરા જેવા વાક્યમાં પૂર્તી કરીને વિશ્વાસ, શ્રધ્ધા અને પ્રાર્થના ત્રણેને સાંકળી લેતી તારી વાત ખૂબ જ ગમી. તેમાં પણ કવિવર ટાગોર અને ઉમાશંકરભાઈની પંક્તિઓ તો મારી હંમેશની પસંદગી રહી છે. એ…

‘ત્યાં તો મહેફીલ જામી જામી’

– પીયૂષ મ. પંડ્યા જાણકારોનો એક વર્ગ માને છે કે જે ઘડીએ એક પ્રચંડ વિસ્ફોટ સાથે એક સુક્ષ્મતમ બિંદુમાંથી બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ થઈ એ જ ઘડીએ સંગીત પણ જનમ્યું હતું. એ વિસ્ફોટ એ જ મૂળ નાદ હતો. એ મહાવિસ્ફોટ પછી નીમિષમાત્રમાં…

બંદિશ એક, રૂપ અનેક – ૬૪ – “અય ગમે દિલ ક્યાં કરું મૈં” – મજ઼ાઝ લખનવી

નીતિન વ્યાસ એક સરસ શબ્દચિત્ર કવિતા દ્વારા: इक नन्ही मुन्नी सी पुजारन, पतली बाहें, पतली गर्दन। भोर भये मन्दिर आयी है, आई नहीं है माँ लायी है। वक्त से पहले जाग उठी है, नींद भी आँखों में भरी है। ठोडी…

વિજ્ઞાન જગત : દુનિયામાં કેટલાંક સત્યો પ્રત્યે અજ્ઞાન પ્રવર્તે છે

ડૉ. જે જે રાવલ < સાભાર સ્વીકાર ‘જન્મભૂમિ પ્રવાસી’ની ‘મધુવન’ પૂર્તિમાં ડૉ. જે જે રાવલની નિયમિત કટારમાં ૧૫-૦૩-૨૦૨૦ના રોજ પ્રકાશિત થયેલ.

હોય જો ખુલ્લાં આંખ-કાન …..તો….મળે સર્વેથી સાનભાન

હીરજી ભીંગરાડિયા બધી જ બાબતોમાં આપણે જાણકાર હોઇએ એવું તો ઓછું બને. પણ જો આપણા આંખ-કાન ખુલ્લાં હોય, જિજ્ઞાસાભર્યા હોય તો ઘણીએવાર આપણી આંખો એવું કોઇ દ્રશ્ય પકડી પાડે અને આપણા કાન એવી કોઇ વાત સાંભળી જાય જે આપણા માટે…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણ ૪૦ :: લાહોર કાવતરા કેસ (૧)

દીપક ધોળકિયા આપણે આ ભાગના ૩૧મા પ્રકરણમાં સૌંડર્સની હત્યાની વાત વાંચી અને તે પછી ૩૩મા પ્રકરણમાં ઍસેમ્બ્લીમાં ભગત સિંઘ અને બટુકેશ્વર દત્તે બોંબ ફેંક્યો તેના વિશે વાત કરી. ભગતસિંઘ અને બટુકેશ્વર દત્તને સજાઓ થઈ અને દત્તની આઝાદ ભારતમાં શી હાલત…

ફિર દેખો યારોં : રુકના તેરા કામ નહીં, થૂકના તેરી શાન

–  બીરેન કોઠારી સંસ્કૃતિનો શબ્દકોશનો અર્થ છે ‘સંસ્કારીતા’, ‘અમુક વિશિષ્ટ સંસ્કારોનો સમુદાય’, ‘સામાજિક પ્રગતિ’ અને વધુ સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો ‘રહેણીકરણી’ યા ‘રીતરિવાજ’. આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિની વિશેષતા ‘વિવિધતામાં એકતા’ છે. એ રીતે જોઈએ તો દરેક વસવાટ, નગર કે રાજ્ય આગવી…

વલદાની વાસરિકા : (૭૯) માનવતાના મારગડે આશાનાં કિરણો

– વલીભાઈ મુસા હું સ્થાનિક બિનસરકારી સંસ્થા – ધી ગાર્ડિયન ટ્રસ્ટ, કાણોદરનો સ્થાપક ટ્ર્સ્ટી, તેના બંધારણનો મુસદ્દો તૈયાર કરનાર અને ટ્રસ્ટીમંડળના ચેરમેનપદે પણ સ્થિત હતો. મેં મારા સાથી ટ્રસ્ટીઓ સાથે સંઘભાવનાથી ટ્રસ્ટના ઉદ્દેશો સિદ્ધ કરવા અર્થે શરૂઆતનાં સાત વર્ષ સુધી…

શબ્દસંગ : ભાષા પણ માતૃસ્વરુપા

–નિરુપમ છાયા ૨૧મી ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૨. પૂર્વ પાકિસ્તાનનનાં ઢાકા શહેરનાં મોટાં મેદાનમાં જંગી મેદની ઉમટી છે. ઢાકા યુની.ના વિદ્યાર્થીઓએ સભા અને સરઘસ માટે લોકોને આહવાન આપ્યું છે. લોકો પણ પૂરા જોશ અને આક્રોશથી એકત્ર થાય છે. ૧૯૪૭માં પાકિસ્તાનની રચના બાદ, ૧૯૪૮માં…

સમયચક્ર : કપડાં સીવવાનો સંચો શોધાયો ન હોત તો ?

વસ્ત્ર ! આ શબ્દ સાથે કેટલું બધું જોડાયેલું છે. માનવ સભ્યતા અને જુદી જુદી જાતિઓની ઓળખ એવાં વસ્ત્રો માણસનો શોખ છે. વસ્ત્રો માણસ હોય તે કરતા વધારે સુંદર દેખાડે છે. વસ્ત્રો સુંદરતાને નિખારે છે સાથે સાથે કેટલીય કદરુપતાને ઢાંકે છે.…

લ્યો, આ ચીંધી આંગળી : આસમાનમાંથી ફેંકાયેલો એક સળગતો જવાબ શોધવાનો તરફડાટ

( ૧૯-૧૦-૧૯૮૮ ની અમદાવાદની એ વિમાની હોનારતની એક વાત) -રજનીકુમાર પંડ્યા મધ્યમ વયનું દંપતી. સાથે એક તરુણી પુત્રી હતી. એક મિત્રના મોકલ્યાં આવ્યાં હતાં. શબ્દોમાં ઠાલવી શકાય એટલી વિનંતી ઠાલવીને એમણે આખી વાત કરી. એમની વાતના શબ્દેશબ્દે મારું મન સ્પષ્ટ…

મોજ કર મનવા : પ્રચ્છન્ન પ્રશસ્તિ

કિશોરચંદ્ર ઠાકર એક દિવસ સવારે મારા પર એક પછી એક એમ બે મિત્રોના ફોન આવ્યા. પહેલા મિત્રે પોતે નવી લીધેલી મોંઘી કારના, તો બીજાએ તેનો દીકરો બારમા ધોરણમાં સારા ગુણ મેળવીને ઉતિર્ણ થયાના સમાચાર આપ્યા. બન્નેને આ આનંદના સમાચાર માટે…

મારું વાર્તાઘર : સીનો

–રજનીકુમાર પંડ્યા માથે છાંયો હતો છતાં ગરમ ગરમ લૂનો દઝારો ચામડીને લાગ્યો; એટલે જરા વાર માટે ઝબકેલી આંખ ફરી ઊઘડી ગઈ. તરત જ મનમાં થડકારો થઈ આવ્યો. અરે, હજુ તો કેટલે દૂર ચાલીને પહોંચવાનું હતું ! હું અત્યારે આ લાકડાના…

પત્રશૃંખલા :: આથમણી કોરનો ઉજાસ : પત્ર નં ૩૪

નયના પટેલ, લેસ્ટર, યુકે પ્રિય દેવી, કુશળ છે ને? ખલીલ જીબ્રાનનું વાક્ય વાંચી એમાં જ એક પૂર્તી કરવાનું મન થયું. ધરતીમાં પડેલા ઝવેરાતને શોધવા ખેડૂતની શ્રધ્ધા હોવી જોઈએ અને જ્યારે પાક લહેરાતો હોય ત્યારે પણ ઇશ્વર જ તેને સંભાળે છે…

‘બેવફાઈ’ને લગતાં ફિલ્મીગીતો

નિરંજન મહેતા હિન્દી ફિલ્મોનો એક માનીતો વિષય છે બેવફાઈ અને તેને લગતાં ગીતો પણ ફિલ્મોમાં મુકાય છે આ લેખમાં તેમાંથી થોડા ગીતોની નોંધ લેવાઈ છે. ૧૯૪૭માં આવેલી ફિલ્મ ‘જુગનુ’નું ગીત છે જેના કલાકારો છે નૂરજહાં અને દિલીપકુમાર. यहाँ बदला वफ़ा…

ચેલેન્‍જ.edu : કિશોરોમાં હિંસાના કારણો અને ઉપાયો

રણછોડ શાહ કિશોરાવસ્થા જીવનનો અત્યંત નાજૂક તબક્કો છે. આ ઉંમરે શારીરિકની સાથે સાથે થતો માનસિક વિકાસ કિશોરને મૂંઝવણમાં મૂકે છે. તે પોતાની જાતને અસુરક્ષિત સમજે છે. બાળકોનો ‘ટીનએજ’માંનો પ્રવેશ મમ્મી–પપ્પા અને શિક્ષકો સમક્ષ અનેક સમસ્યાઓ ઊભી કરી દે છે. આ…

સાયન્સ ફેર : ભૂકંપ અને વાઈરસ : મંગળ ઉપર ‘અમંગળ’ની એંધાણી

જ્વલંત નાયક કેથેરીન જ્હોન્સનનું નામ સ્પેસ એજન્સીઝ – ખાસ કરીને નાસા – સાથે સંકળાયેલા લોકો માટે મહત્વનું છે. કેથેરીન પ્રથમ આફ્રો-અમેરિકન મહિલા હતા જેમણે નાસામાં જોબ મેળવી હોય. એ સમયે એક મહિલા, અને એ ય આફ્રિકન મૂળની, નાસા જેવી બૌદ્ધિક…

ભારત – ગુલામી અને આઝાદી માટેનો સંઘર્ષ – ભાગ ૩ : સંઘર્ષનો નવો માર્ગ – ૧૯૧૬થી ૧૯૩૫ : પ્રકરણ ૩૯:: કામદાર આંદોલનો – મેરઠ કાવતરા કેસ

દીપક ધોળકિયા જે સમયે ગાંધીજીનો બારડોલી સત્યાગ્રહ ચાલતો હતો તે સમયે મુંબઈમાં ગિરણી કામગાર યુનિયનની જબ્બર હડતાળ ચાલતી હતી. જો કે આ બન્ને વચ્ચે સીધો સંબંધ નહોતો પરંતુ સરકાર માટે એક તરફ ખેડૂતોના અને બીજી તરફ મજૂરોના દૃઢ સંકલ્પનો સામનો…

ફિર દેખો યારોં : હેતુશુદ્ધિ હોય તો જખ મારે છે સાધનશુદ્ધિ

– બીરેન કોઠારી પ્રામાણિકતા અને નૈતિકતા ગજબની ચીજો છે. તેની અપેક્ષા હંમેશાં સામાવાળા પાસે જ રાખવામાં આવે છે. ઘણા બધા કિસ્સામાં સૌથી અપ્રામાણિક અને અનૈતિક વ્યક્તિ જ આના વિશે ઉપદેશ આપતી જણાશે. કોઈક બસમાં કે રીક્ષામાં કોઈ મુસાફરનું નાણાં ભરેલું…

ભારતીય શાસ્ત્રનું આધુનિક દર્શન : સામવેદ – ૨૨

ચિરાગ પટેલ उ. ४.६.७ (८८४) यस्त इन्द्र नवीयसीं गिरं मन्द्रामजीजनत् । चिकित्विमनसं धियं प्रत्नामृतस्य पिप्युषीम् ॥ (तिरश्ची आङ्गिरस) હે ઇન્દ્ર! જે કોઈ સાધક નવીન આનંદદાયક સ્તુતિઓથી આપનું સ્તવન કરે છે, એ સ્તોતાને સનાતન યજ્ઞથી વૃદ્ધિને પ્રાપ્ત થતી અને મનને પવિત્ર…

ગઝલાવલોકન-૨૫ : કોઈ પ્રીત કરી તો જાણે

સુરેશ જાની અંતરમાં આ શીતળ અગનને કોઇ ભરી તો જાણે! કોઇ પ્રિત કરી તો જાણે! દિવસ ઊગ્યે બેચેન રહેવું, રાત પડ્યે મટકું ના લેવું, ખોવાયા ખોવાયા જેવી, પળ પળને વિસરાવી દેવી… જીવતેજીવત આમ જીવનમાં કોઇ મરી તો જાણે! કોઇ પ્રિત…

સંસ્કૃતિની શોધમાં : ૨૯ : ગોરખત્રી

પૂર્વી મોદી મલકાણ ઇતિહાસનાં મૂળ એટલા ઊંડા હોય છે કે જેને સરળતાથી તોડવા, નાશ કરવા કે ઉખેડવા સરળ નથી હોતા. ગોરખત્રી તે પેશાવરના સૌથી ઊંચા બિંદુઓ પૈકીનું એક છે. ૧૬૦x૧૬૦ના ચોરસ મીટરનું ક્ષેત્ર ધરાવતું આ સ્થળ એક પ્રકારે કિલ્લાનું સંયોજન…

સમયચક્ર : ચશ્માની શોધ કરનારને હજારો સલામ !

આપણે રોજ બરોજ ઉપયોગ કરતા હોઈએ એવી અનેક વસ્તુઓમાની એક વસ્તુ ચશ્મા છે. ચશ્મા કેટલા અગત્યના છે તે એને સમજાય છે જેને જરુર પડતી હોય અને ખરા ટાણે હાથવગા ન હોય. ચશ્મા શોધનારે માણસજાત ઉપર કેટલો ઉપયોગ કર્યો છે તેનું…